ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

«گفت‌وگو» و«اجماع» كم هزينه ترين راه حل مسئله آب در كشور است

تاریخ درج : پنجشنبه ۲۵ امرداد ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

عبدالصمد محمودی

 

گزارش مجمع جهانی اقتصاد در سال 2015  درباره بزرگ‌ترین ریسک های آینده نشان می دهد که بحران آب جزو مهم‌ترین ریسک هایی است که بسیاری از کشورهای دنیا را تهدید می‌کند. فراموش نکنیم که آب یعنی حیات، یعنی اقتصاد، یعنی فرهنگ و به تعبیری یعنی سیاست. بخش اعظمی از آنچه که امروز به آن «سیاست زندگی» نام می‌نهند و در عرصه های ریزوماتیک قدرت اتفاق می‌افتد، مستقیم و غیرمستقیم با آب مرتبط است و کمبود آب می‌تواند به صورت مستقیم و غیر مستقیم آن را دچار تنش یا عدم تنش کند. متاسفانه نمونه هایی از این امر را به تازگی در برخی از شهرهای ایران نیز شاهد بوده ایم. در پهنه سیاست بین الملل نیز آب حائز اهمیتی حیاتی است. گزارش موسسه گلدمن ساچ مبنی بر اینکه آب، جایگاه فعلی نفت را در قرن بعدی خواهد داشت، خود گواهی بر تایید این امر است. حال نیز نشانه های این اهمیت را می توان در تنش های ناشی از آب میان کشورهایی چون مصر و اتیوپی بر سر رود نیل، ایران و افغانستان بر سر هیرمند و هامون، ترکیه و عراق بر سر دجله و فرات و... مشاهده کرد. گزارش های سازمان ملل حاکی از آن است که هم اکنون در دنیا بیش از 263 حوضه مشترک آبریز وجود دارد که برای تنظیم مناسبات در این حوضه ها، نزدیک به 3000 قرار داد بین المللی منعقد شده که هر کدام از آنها قابلیت تبدیل شدن به یک بمب کشنده را داراست. بنابراین پاسداشت آب و توجه به مصرف درست آن در دنیای امروز، می تواند تعیین کننده کیفیت زندگی آتی ما و فرزندانمان در حوزه‌های مختلف سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی باشد. بالطبع این امر برای کشوری چون ایران که در رده کشورهای خشک و نیمه خشک دنیا قرار می‌گیرد و در طول قرون متمادی با مشکل کمبود آب دست و پنجه نرم کرده است، بسیار پربسامدتر و حیاتی‌تر خواهد بود. متاسفانه در سال های گذشته به‌دلیل تدابیر نادرست اتخاذ شده در حوزه حکمرانی آب، امروز شاهد هستیم که بیش از 330 شهر کشور دچار تنش آبی شده و تقریبا نیمی از دشت های کشور خشک شده‌اند و اینگونه اهمیت غذایی، اقتصادی و اجتماعی کشور با خطری جدی مواجه شده است. صدور مجوز برای بیش از 300 هزار چاه غیرمجاز در دولت های نهم و دهم، تاکید بر خودکفایی محصولات متفاوت کشاورزی، نبود یک سیاست مدون توزیع بذر مناسب براساس نوع اقلیم، عدم مدرن سازی شبکه های آبیاری و اعطای بی رویه سوبسیدهای کلان در حوزه مصرف آب و... از جمله این تدبیرهای نادرست در سال های اخیر بوده است. البته باید توجه داشت که بیان مشکلات و ذکر مصیبت ها نیز امروز دردی از ما دوا نمی‌کند و فایده ای هم برای مردم و زنده نگه داشتن این پهنه تمدنی چند هزار ساله نخواهد داشت،بلکه بهتر است عقلای قوم با پند گرفتن از گذشته و کمک گرفتن از تجربه تاریخی، به جای مستمسک قرار دادن این مسئله جهت حمله به یکدیگر، چاره و تدبیر اساسی تری برای حل آن بیندیشند، پیش از آنکه خیلی زود دیر شود.به نظر می رسد چاره این امر نیز چیزی جز گفت‌وگو و مفاهمه میان همه ذی‌نفعان در مسئله آب نباشد. به راستی گفت‌وگو معجزه گر است، البته نه گفت‌وگوی صرف، بلکه گفت‌وگویی که بر مبنای درک دو طرفه، توجه به منافع طرفین درگیر و در یک شرایط برابر و مساوی بوده و معطوف به حل مسئله باشد. پر واضح است اگر سیاست آبی به گونه ای نباشد که کشاورز یا صنعتگر به نوعی منافع خود را در آن ببیند، مشارکت نکرده و این سیاست به درِ بسته خواهد خورد و اجرای آن با مشکلی حادتری مواجه خواهد شد. با این حال انتظار این است که کشاورز و صنعتگر نیز شرایط موجود را درک کرده و سعی کند از محصول و تکنولوژی متناسب با اقلیم برای تامین معیشت  یا تحصیل سود خویش استفاده کنند. متاسفانه مشکلی که در حال حاضر در این دو بخش وجود داردو اشاره به آن خالی از لطف نخواهد بود،  این است که کشاورزان و صنعتگران عزیز ما در دوران کنونی، چونان دوران وفور، با مسئله آب برخورد می کنند و در سالیان اخیر چندان سعی نکرده اند  به تغییر شیوه‌های کِشت محصول و استفاده از محصولات کم آب بر به‌ویژه در مناطق خشک و کویری ایران بپردازند، صنعتگران عزیز ما نیز به‌دلیل سیاست های غلط در اقتصاد آب و انرژی، هیچگاه لازم ندیده اند تا به کاربست تکنولوژی بهتر با بهره وری و کارایی بهتر بپردازند و گزارشات مختلف از کارایی آب در صنعت و کشاورزی ما به خوبی بیانگر این مسئله است. گزارش ها نشان می دهد با وجود سهم بیش از 90 درصدی آب در بخش کشاورزی، متاسفانه بازدهی کل آبیاری کشور بسیار کم و بین 33 تا 37 درصد است، در حالی که این رقم برای سایر کشورهای در حال توسعه 45 درصد و برای کشورهای توسعه یافته 65 درصد است، یعنی چیزی نزدیک به 70 درصد آب مصرفی در بخش کشاورزی هدر می رود.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/79591

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی