ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

امامزاده اسماعیل پیوند هنر و مذهب

تاریخ درج : یکشنبه ۵ خرداد ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 

مهرداد موسوی خوانساری

اصفهان شهر امامزاده‌های تاریخی است. بناهایی کهنسال که گاهی قدمتشان به چندین قرن پیش بازمی‌گردد. در این میان امامزاده اسماعیل جایگاه ویژه‌ای دارد. این بنای تاریخی هم از نظر مذهبی اهمیت فراوانی در اصفهان دارد و هم از نظر هنری موزه‌ای بی‌بدیل از آثار هنرمندان اصفهانی در طول تاریخ بوده است.

 

تولد اصفهان در خوشینان
امامزاده اسماعیل در یکی از قدیمی‌ترین محله‌های اصفهان به نام خوشینان واقع شده. این محله که احتمالا پیش از ورود اسلام، یکی از روستاهای یهودی نشین همسایه شهر جی بوده، هم‌زمان با ورود مسلمانان کم کم گسترش می یابد و در پیوند با شهر باستانی جی، شهر اصفهان را به وجود می‌آورد. گفته می‌شود  یکی از اولین مساجد جامع اصفهان در زمان خلافت علی بن ابی طالب(ع) در این محله بنا شده بوده و هیچ بعید نیست که امامزاده اسماعیل بخشی از ملحقات آن مسجد جامع باستانی بوده است.

 

مرور تاریخ در امامزاده اسماعیل
امامزاده اسماعیل از اعقاب امام حسن(ع) است و وجود مزار او در این محله در کنار مزار یکی از پیامبران یهودی به نام شعیای نبی و مقبره جعفریه نشان می‌دهد که در زمانی بسیار دور اینجا قبرستانی تاریخی قرار داشته است. در زمانی نه چندان دور، درخت چنار کهنسالی در کنار این قبرستان وجود داشته که با شعبه ای از مادی فدن آبیاری می شده و طرف توجه اهالی اصفهان بوده است. ژان شاردن در زمان صفوی از اهمیت این درخت در میان مردم نوشته:«...در آن(امامزاده اسماعیل) درخت چنار کهنسال و بزرگی است که مردم به آن میخ زیادی زده‌اند و قفل و کهنه بسیار به آن بسته‌اند  و درویشان که حرفه شان گدایی است... دور آن درخت جمع می‌شوند، دعا می کنند، و جامه کهنه و صدقه می‌طلبند». فارغ از کارکردهای خرافی این درخت، ارزش تاریخی و پیوند عمیقش با پیشینه امامزاده اسماعیل با خشک شدن وبریدن آن در دهه‌های اخیر متاسفانه از بین رفت. اما امامزاده اسماعیل مثل موزه‌ای بی بدیل از هنر خطاطی، خاتم کاری، معماری، منبت کاری و سایر هنرهای این مرز و بوم است. در راهروها و دهلیزهای این بنای تاریخی چندین در تاریخی به چشم می‌خورد که قدمت یکی از آنها به بیش از ششصد سال پیش و به دوره شاه محمود آل مظفر باز می‌گردد. پیکره چوبی بقعه امامزاده هم با خاتم کاری بسیار زیبایی تزئین شده که چشم از دیدنش سیر نمی‌شود. مقرنس کــاری‌هـــای طـلاپــوش سقــف بـقـعـه از دیــگـــر دیدنی‌های این امامزاده تاریخی است که بی شک نمونه‌اش در هیچ یکی از بناهای اصفهان نظیر ندارد. در کنار عمارت یک مناره نیمه تمام سلجوقی وجود دارد که ساخت آن‌را به دوره آلب ارسلان نسبت می‌دهند و شاید باقیمانده‌ای از مسجدی بوده که در این محل قرار داشته است. بنای امامزاده در دوره صفوی مرمت و بازسازی می‌شود. نام شاه سلطان حسین بر سردر ورودی مجموعه و نام شاه صفی بر سر در ورودی عمارت به خط محمدرضا امامی به خوبی دیده می شود. گنبد چهارسوی بزرگ امامزاده هم که در آستانه ورودی این مجموعه واقع شده یکی از آثار دوره آق قویونلو‌هاست و روایت شیرینی پیرامون آن وجود دارد. می گویند شیخ بهایی هیچ وقت از زیر این گنبد رد نمی‌شده، چون ترک عمیقی در سقف آن وجود داشته. جالب اینجاست که این بنا با همین ترک پانصد ساله هنوز فرو نریخته است. اهمیت مذهبی و تاریخی امامزاده اسماعیل به حدی بوده که بزرگان شهر آرزوی دفن در این محل را داشته اند. یکی از این بزرگان دختر شاه اسماعیل سوم صفوی به نام زینب نساء بگیم بوده که سنگ مرمر نفیس مزارش اکنون در ضلع جنوبی بقعه امامزاده واقع شده است. تاریخ فوت این بانو 18 شعبان سال 1196 قمری است. همچنین گفته می شود میرعماد حسنی، خطاط افسانه ای ایران نیز در همین مکان به خاک سپرده شده است که البته احتمالش زیاد نیست. ملاعبدالله اصفهانی، مدرس بانفوذ دوره شاه عباس که مدرسه ملاعبدالله در بازار بزرگ اصفهان منتسب به اوست هنگامی که در شب یکشنبه 26 محرم 1021 قمری فوت می‌کند، به مدت یک‌سال در این امامزاده دفن می‌شود تا امکان نقل جسد وی به کربلا مهیا شود. پیش از کف سازی امامزاده، قبرهای تاریخی زیادی در محوطه آن وجود داشته است. امروزه تنها شیرسنگی کوچکی که در اصفهان باقیمانده در باغچه این مجموعه به صورت ناشیانه‌ای به زمین سیمان شده و صاحب قبر آن دیگر مشخص نیست. دو سنگاب قدیمی هم در صحن مجموعه به چشم می‌خورد که در حفاظ شیشه ای نگهداری می شوند. ظاهرا این سنگاب ها به وسیله شخصی به نام حاجیه خانم شاهمیر در تاریخ 1049 قمری وقف امامزاده شده‌اند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/95857

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی