ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

بازخوانی اهمیت اعتماد عمومی

تاریخ درج : یکشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

امیر تاکی

 

 

 اعتماد عمومی در نظام های کنونی جوامع، عنصری بلافصل و جداناپذیر از ســــاخـــــتـــــار آن اســــت. خـــواه در جامعه‌ای زندگی کنیم که توسعه یافته باشد یا در حال توسعه یا جهان سومی، اعتماد موجب پیوستگی عوامل به هم مرتبط آن است، همچون چسبی که اجزای مختلف را در کنار هم محکم نگه می دارد. پس با این نوع نگاه، از هم پاشیدگی در جوامعی که اعتماد عمومی در آن نسبت به دیگر جوامع کمتر باشد، محتمل تر و قابل مشاهده تر است.مسائلی را که با از میان رفتن این قوام ساز اجتماعی، دست به گریبان مردم می شود، باید در طبقات و ظرفیت های مختلف تحلیل کرد. این از هم گسیختگی، سیستم و نظام مدنی را بر هم می زند و تنازع را عامل بقا می گرداند. در این صورت جامعه به دسته جات مختلف تقسیم‌بندی می شود و منافع شخصی در زندگی جمعی بر منافع عمومی ارجحیت می یابد. بقا در شیوع اختلافات، نهفته می نمایاند و جنگ قدرت در هر سطحی بر مشروعیت سیستمی پیشی می گیرد. در این هنگام یا استبداد حاکمیت می یابد یا قدرت در بازار بردگان میان طالبانش حراج می شود. اعتماد با استبداد یا جنگ داخلی مرتبط می شود. در جهان امروز که سیاست و جامعه نسبت به گذشته بسیار پیچیده تر و در هم تنیده شده است، راه حل گریز از این نوع بی اعتمادی چیست؟ برای پاسخ به سوال نخست باید واقعیت های جهان مدرن را دریافت تا در رهگذر آن به تحلیلی واقع گرایانه دست پیدا کرده و سپس راه حل ها را جست و جوکرد.واقعیت حاکمیت در دنیای جدید بر اساس وضعیت منافع است. در واقع استقرار منافع عمومی در سایه تضاد منافع گروه های مختلف در ساختاری قانونی و پایدار تضمین می شود. امروزه مفهوم جامعه مدنی در دامان دموکراسی، این ضمانت را افزایش داده است. ایجاد شفافیت و تدوین قوانین کارآمد و سپس نظارت و دخالت عموم مردم در عرصه حاکمیت، اعتماد عمومی را در جهان امروز بازسازی می کند.  این دخالت مردم در سیاست گذاری ها و تصمیم گیری ها و نیز نظارت آنها بر نهادهای حاکمیتی، مشقی است که در جامعــــــه مدنی، مردم در قالب نهادها و تشکل های مردمی تمرین می کنند. این قالب باعـــــث تشکیل منظم گروه های سازمان یافته و هم فکر در جامعه مـــی شــــود و مشارکت عــــمــــومــــــی را افزایش می دهد. نتیجه این مشارکت، اثربخشی در فرآینـــــد اداره امــــور جامعه است. بنابراین مشارکت قانونی و عقلایی گروه‌ها در ســاماندهـــــی منافع عمومی خود از زمینه‌سازان اعتماد در جامعه است.  ممکن است رفتار و کنش اجتماعی مردم نسبت به یکدیگر تعدیل یابد و به صورت مقطعی به خاطر نیاز به همبستگی و وحدت، اعتماد فزونی یابد. این نظرات ممکن است صحیح باشد، اما نکته قابل توجه در این نوع اعتمادسازی ها، پرداختن به ساختاری است که اولا مانا و پایدار است و دوما بسته به یک عامل موقت نباشد. در واقع اعتمادی که در قالب ساختاری مسنجم شکل گیرد، انتظار می رود به سادگی و در تحولات اجتماعی دستخوش آسیب یا بحران نشود.قانون گرایی و اخلاق گرایی دو پایه مهم این نوع اعتمادسازی هستند. قانونی که بر اساس ترجیح منافع عمومی مردم نگاشته شود و عـــــاری از هــــر گونه اصـــول خلاف عقل باشد، باید بالاترین میثاق ملی تلقی شود و عمل به آن در همه شئون حاکمیتی لازم باشد. هیچ چیزی نمی تواند جای اخلاق را در جامعه بگیرد و ترویج اصول اخلاقـــــی در همــه سطوح، به تقویت بنان هـــــای انسانیتــــی می انجامـــد. در این اخلاق گرایی آنچه در جامعه باید مورد توجه قرار گیرد رعایت منافع و حدود قانونی دیگر افراد و وفای به اصل تقدم منافع عمومی بر منافع فردی است. حس مسئولیت در قبال سرنوشت خود و دیگر مردمان نیز از اصول مهم اخلاق گرایی در زندگی جمعی است. همین احساس است که باعث می شود افراد در یک جامعه به دنبال ایفای نقش خود در هر سطحی باشند که همان مشارکت جویی اجتماعی است. آنگاه است که در قبال افزایش این مشارکت، اعتماد کردن به یکدیگر برای رسیدن به اهداف متعالی بشر اگر از سر اشتیاق هم نباشد، به دلیل نیازمندی به آن، امری لازم و واجب مطرح می شود. همه اینها برای پیاده سازی دو مفهوم آزادی و عدالت در جای جای جامعه است. مفاهیمی که از دیرباز تا کنون در فطرت انسانی ریشه داشته است و دغدغه مهم بشر پس از آموختن زندگی جمعی، نهادینه سازی آنها بوده است.برای ایجاد مواردی که بیان شد، ابتدا باید به سراغ بینش ها رفت. این بینش هاست که تفکرات آدمیان را شکل می دهد و در پس آن، افعال و اقدامات آنها را سامان می بخشد. این بینش همان جهان بینی است که در بالاترین موقعیت هویتی یک فرد، جهان زیست او را تفسیر و تحلیل می کند.

 

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/83689

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی