ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

بازی ایران در زمین ژاپن

تاریخ درج : پنجشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
حسن بهشتی پور، کارشناس روابط بین الملل در باره دستاوردهای سفر روحانی به ژاپن می‌گوید

 

سال 2019 برای سیاست خارجی ایران شلوغ‌تر از هر زمان دیگری دنبال شد. افزایش و برگشت مجدد تحریم‌ها علیه ایران از سوی آمریکا، گام‌های چهارگانه درکاهش تعهدات برجامی، بلاتکلیفی «اف ای تی اف» در لوایح باقی مانده آن، اینستکس و انجام مبادلات نفتی با اروپا، تبادل زندانی‌ها میان ایران و آمریکا که به اعتقاد دونالد ترامپ نقطه شروعی برای انجام مذاکره با ایران بود و دراین بین، نشست‌ها و مذاکره با کشورهای میانجی در خصوص رابطه ایران و آمریکا چه در ایران و چه در کشورهایی که نقش میانجی گری ایفا کردند و اخیرا نیز دعوت آبه شینزو از حسن روحانی برای سفر به ژاپن درتاریخ 20 دسامبر (29 آذر). آبه پیش از این در خرداد سال جاری در سفر به تهران با حضرت آیت الله خامنه‌ای و حسن روحانی و با هدف کاهش تنش‌ها میان تهران و واشنگتن دیدار کرد که به گفته روحانی آن دیداردر توسعه روابط با ژاپن پر ثمر بود و نقطه عطفی در روابط تهران  توکیو به شمار می‌رفت. در دیدار آبه با رهبرمعظم انقلاب اسلا‌می او قصد خود را از سفر به تهران، رساندن پیام رئیس‌جمهور آمریکا به ایشان در خصوص مذاکره عنوان کرد و رهبر معظم انقلاب در پاسخ به این پیام فرمودند: «ما در حسن‌نیت و جدی بودن شما تردیدی نداریم، اما درخصوص آنچه از رئیس‌جمهور آمریکا نقل کردید، من شخص ترامپ را شایسته‌ مبادله‌ هیچ پیا‌می نمی‌دانم و هیچ پاسخی هم به او ندارم و نخواهم داد.» با آن‌که روابط سیاسی میان دو کشور ایران و ژاپن در همه زمان‌ها دوستانه و گسترده بوده است، اما رهبران ژاپن در ۴۱ سال گذشته، هیچ سفر رسمی به تهران نداشتند و سفر  آبه شینزو  به تهران و در خرداد ماه، نخستین دیدار آنها پس از چند دهه به شمار می‌رفت؛ آخرین دیدار رسمی ژاپن از ایران در سال ۱۹۷۸ بود، هنگا‌می‌که تاکئو فوکودا، نخست وزیر وقت ژاپن، به تهران رفت. حال در صورتی که حسن روحانی به توکیو سفر کند بازی برگشت این دیدار رقم خواهد خورد؛ دیداری که مطمئنا با محوریت رابطه ایران با آمریکا و در راستای تلاش برای خروج از بن بست برجام خواهد بود. البته این سفر با آنکه صورت نگرفته، تا کنون حواشی بسیاری را به وجود آورده است. از جمله اینکه این ملاقات با اجازه آمریکاست و ژاپن تنها دستور آمریکا را در این بین اجرا می‌کند. آنچه «اصفهان زیبا» در بررسی آن با حسن بهشتی پور، کارشناس مسائل بین‌الملل، گفت‌وگو کرده است. بهشتی پور با یادآوری این موضوع که حسن روحانی در هفتاد و چهارمین اجلاس مجمع عمو‌میسازمان ملل متحد اعلام کرد که ایران آماده مذاکره برای مبادله زندانیان است، گفت: «آمریکا در آن زمان از این موضوع استقبال نکرد اما هم اکنون با آزاد کردن یک زندانی، زندانی خود را از ایران مطالبه کرد و این مبادله صورت گرفت که از نظر من این اقدام یک نقطه شروع برای ایجاد شرایط و فضای مناسب‌تر در سیاست خارجی ایران به شمار می‌رود. البته به تعبیر رئیس جمهور آمریکا؛ علی رغم اختلاف نظرهایی که وجود دارد، با این اتفاق نیز می‌توان کارهای مشترک بسیاری در آینده انجام داد.»

 عدم مذاکره از نبود اعتماد در روابط دو جانبه است

این کارشناس اوراسیا در خصوص اینستکس و اضافه شدن 6 کشور جدید به این سامانه حمایت از مبادلات تجاری ایران نیز افزود: «اینکه هر روز تعداد بیشتری از کشورهای اروپایی به این ابزار ویژه مالی بپیوندند، باز هم نمی‌توان به نتیجه‌ای که مورد انتظار ایران است، امید داشت، چراکه تا به امروز اقدا‌میدر این خصوص و از سوی کشورهای متعهد در آن انجام نشده است و باید همچنان منتظر ماند.» او ادامه داد: «پیوستن این 6 کشور به اینستکس واکنشی در برابر اجرای گام چهارم ایران بود. اروپایی‌ها انتظار دارند ایران اجرایی شدن این گام را در کاهش تعهدات برجام متوقف کند و به قبل از کاهش تعهدات خود بر گردد. البته ارزیابی این است که کشورهایی که به اینستکس می‌پیوندند، نمی‌توانند بدون موافقت آمریکا، کار خاصی را عملاً انجام دهند.»بهشتی پور در ادامه با اشاره به موضع ایران در رابطه با مذاکره با آمریکا، گفت: «ایران بارها اعلام کرده که اگر تحریم‌ها علیه ایران لغو شود، آمادگی این را دارد که در همان روز لغو تحریم‌ها، با آمریکا مذاکره کند. آمریکا اما در خواست گام اول از سمت ایران را دارد و این تنها بهانه‌ای است که از عدم اعتماد در روابط دو جانبه در سیاست خارجی، نشأت می‌گیرد.» او افزود: «توافقی که توسط رئیس جمهور گذشته آمریکا با ایران و در خصوص برجام صورت گرفت، از نظر رئیس جمهور فعلی این کشور مورد قبول واقع نشد. رئیس جمهور آینده آمریکا نیز ممکن است هر توافق احتمالی در این باره را زیر پا بگذارد که با این شرایط نمی‌توان به نتایج هیچ توافقی در آینده و در روابط خارجی میان کشورها اعتماد کرد.»

 دیدار و سفر رؤسای کشورها از الزامات سیاست خارجی است

این استاد روابط بین الملل نیز سفر حسن روحانی به ژاپن را در اواخر سال 2019، نتیجه بخش عنوان کرد و گفت: «دیدار و سفر رؤسای کشورها و در روابط دو جانبه، از الزامات سیاست خارجی به شمار می‌رود. البته ژاپنی‌ها اعتقاد دارند این سفرها در چارچوب میانجی گیری ژاپن در روابط ایران و آمریکا صورت می‌گیرد، اما به عقیده من نمی‌توان از تأثیر مثبتی که این دیدارها در روابط ایران و ژاپن می‌توانند داشته باشند، چشم پوشی کرد.» او ادامه داد: «از سوی دیگر ژاپنی‌ها متأسفانه به هژمونی مالی آمریکا تن داده‌اند و نتوانستند در این شرایط در مقابل آمریکا ایستادگی کنند. کره جنوبی، ژاپن، هند و چین از مهمترین مشتریان نفت ایران بودند اما از زمانی که آمریکا اعلام کرد که با تحریم، علیه ایران مقابله می‌کند و هر کشوری که با او در رابطه است نمی‌تواند با ایران رابطه داشته باشد، باعث شد شرکت‌های بزرگ ژاپنی، کره جنوبی،‌ هندی و برخی از چین نیز پای خود را از رابطه با ایران بیرون بکشند. این نشان می‌دهد که ژاپنی‌ها بدون هماهنگی با آمریکا نمی‌توانند اقدام خاصی را در روابط دو جانبه با ایران انجام دهند. با این حال وجود حداقل روابط و به بن بست نرسیدن در روند گفت و گو و مذاکره در روابط بین الملل از نبود آن بهتر است، چرا که اولویت در این باره مدنظر قرار دادن منافع ملی کشورها و با در نظر گرفتن همه جوانب در تآثیر گذاری برای حل مشکلات در سیاست خارجی است.»

جلب نظر ْآمریکا از نظر عرف سیاسی به معنای اجازه گرفتن نیست

بهشتی پور همچنین در پاسخ به این سؤال «اصفهان زیبا» که آیا این دیدار با صدور مجوز از سوی آمریکا انجام خواهد شد یا خیر؟ گفت: «اینکه آمریکا اجازه دیدار ژاپن با ایران را داده است یا خیر، باید گفت؛ ما در فارسی این موضوع را با این معنی ترجمه کرده‌ایم، در حالیکه این خبر به انگلیسی، چنین ترجمه‌ای را نمی‌دهد. تنها منظور این خبر این بوده است که ژاپنی‌ها موافقت آمریکا را به منظور گفت و گو با ایران جلب کرده‌اند؛ آنچنان که ترامپ پیش از این به رئیس جمهور فرانسه اعلام کرده بود که برای مذاکره و گفت و گو با ایران نیاز به واسطه ندارد.»به بیان این کارشناس مسائل بین الملل ژاپن با این اقدام می‌خواهد نشان دهد که در این دیدار موافقت ْآمریکا نیز وجود دارد و که از نظر عرف سیاسی به آن لقب «اجازه گرفتن» نمی‌گویند بلکه معنی واقعی آن هماهنگ کردن با کشوری است که قصد گفت و گو و مذاکره با طرف مقابل آن را دارد. او افزود: «در میانجی گری میان کشورها باید موافقت هر یک از طرفین جلب شود، چراکه در غیر اینصورت این دیدار و میانجی گری رخ نخواهد داد، حتی اگر این عکس این موضوع در خصوص ایران بود.»بهشتی پور با اشاره به این موضوع که در روابط بین الملل اگر قرار است حکمیتی از سوی کشوری بی طرف انجام شود باید رضایت دو طرف در وجود داشته باشد، ادامه داد:. «ژاپن قصد حکمیت میان ایران و آمریکا را ندارد، بلکه او به عنوان یک واسطه برای حل مشکلات میان این دو کشور به شمار می‌رود. از سوی دیگر ایران هم در این بین ذینفع است چراکه هم ژاپن با ایران رابطه خوبی دارد، هم با آمریکا، بنابراین چون ژاپن بهترین دسترسی لازم در این را موضوع دارد، به آن ورود پیدا کرده است.»

 استراتژی ایران در امنیت خلیج فارس بسیار شفاف و صریح است

این کارشناس همچنین در خصوص پیش بینی پیشنهادات دو طرف در این دیدار، گفت: «برخی از پیش بینی‌ها غیر منطقی است؛ اینکه ‌میگویند ژاپن ممکن است درخواست اعزام نیروهای دریایی خود را برای حفظ نفتکش‌ها در خلیج فارس به ایران بدهد کاملاً بدون پشتوانه اطلاعات دقیق است. 80 درصد نفت ژاپن از خلیج فارس تأمین می‌شود و امنیت این منطقه بر روی امنیت سوخت و انرژی در این کشور بسیار تأثیر گذار است. زمانی که مسئله ائتلاف با آمریکا در خلیج فارس و با محوریت محافظت از نفتکش‌ها مطرح شد قرار بر این شد که ژاپن هم در این ائتلاف مشارکت کند اما احزاب ژاپن با آن مخالف کردند و این موضوع مطرح شد که اگر ژاپن وارد این ائتلاف شود، عملاً تهدید علیه خود را افزایش می‌دهد، چراکه تاریخ نشان می‌دهد که اگر اقدام نظا‌میدر این بین صورت گیرد، هزینه‌های بسیاری متوجه ژاپن خواهد شد؛ موضوعی که دولت ژاپن مصر بر اجرای آن بود.»بهشتی پور، ادامه داد: «از این سو اگر ایران به دلیل واسطه گری ژاپن به چنین پیشنهادی جواب مثبت دهد، امنیت خلیج قارس را را به خطر انداخته است که این محال است. در واقع استراتژی ایران در این باره بسیار شفاف و صریح اعلام شده است؛ امنیت خلیج فارس بایستی از طریق کشورهای منطقه و با طرحی که روحانی در این خصوص داده است، تأمین شود؛ پیمانی امنیتی و چندجانبه میان ایران و 6 کشور خلیج فارس و بدون اتکا به کشورهای فرامنطقه ای.»

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104404

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی