ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

بهشتی بالاترین مفسر امام(ره) بود

تاریخ درج : دوشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 
شهید بهشتی تجلی «آزادی»، «سنت گرایی» و «کارآمدی»

محمود فروزبخش

 

 نسبت امام خمینی (ره) و شهید بهشتی نسبت دور و نزدیکی است و از این حیث نسبت پیچیده ای است که فهم آن دشوار است. پیش از ورود به اصل بحث باید نگرشی خاص را در شناخت امام خمینی (ره) تبیین کنیم.به عقیده این قلم، امام خمینی (ره) دارای دو ساحت بود. ساحتی در بالا که در آن همه چیز برای ما به صورت «رمز و راز» است و ساحتی که این رمز و راز در آن رمزگشایی می شود. یعنی ساحت دوم، ساحتی دیگر در پایین است که ساحت اول را ترجمه می‌کند.

 

اینکه برای امام خمینی (ره) و نزدیک ترین انسان‌ها به امام (ره) چگونه این رمزگشایی انجام می شود، بحث مفصلی است. اما بسیار از این جماعت واژه «عمل به تکلیف» را شنیده ایم. به نوعی می توان گفت آن نقطه اتصالی که ساحت رمز و راز را به ساحت رمزگشایی ها مرتبط می سازد، همین مقوله تکلیف گرایی و انجام به وظیفه است. در واقع در انجام به وظیفه است که راه های نامشخص پیش رو معین می شود. قرآن در این زمینه تصریح می کند: «والذین جاهدوا فینا لنهدینهن سبلنا» یعنی کسانی که در راه خدا جهاد می کنند، ما هم راه هایمان را به آنها نشان می دهیم.اگر چه صراط مستقیم یگانه است، اما راه‌های رسیدن به این صراط واحـــد، کثیر است و هر انسانی بنا به روحیه و بافت اجتماعی خود مسیری مشخص و جداگانه را به سمت حق می پیماید. اگر چه عالمان و صاحبان خرد از صراط مستقیم و ویژگی های آن بسیار گفتند، اما هیچ کس نمی‌تواند پیشــــاپیش بــــرای کســــی «سبیل» مخصوص آن شخص را بیان کند و هر شخص مکلف به آن است که خود راه رسیدن به صراط را بنا به موقعیت خود در سلوک ویژه اش کشف کند. اینجاست که عمل به تکلیف برای مردمان یک جامعه هم نقشی اصیل دارد. نقشی که مردمان را از جایگاهی که بدان واقف هستند به سمت جایگاهی می برد که از آن آگاهی نداشتند و به این ترتیب اسرار برای آن ملت گشوده می شود. امام خمینی (ره) قهرمان هر دو ساحت و الگوی بی‌نظیر عمل به تکلیف بود. پیروان راستین ایشان نیز در این دو حیطه و عرصه عمل به تکلیف در سعی و جهاد بودند. به عقیده این قلم شهید بهشتی بالاترین مفسر و مترجم امام خمینی (ره) بوده است. شهید بهشتی به طور دقیق آن نقطه ای بوده است که امام خمینی (ره) در بهترین صورت رمزگشایی می شده است. آزادی، کارآمدی و سنت گرایی به طور دقیق سه ساحتی هستند که امام خمینی(ره)در آنها رمزگشایی شد و به صورت مشخص برای پیشبرد آنان، مواردی را به صورت اجمالی و تفصیلی بیان کرد.پیشاپیش و با نگاه به زندگی شهید بهشتی می‌پذیریم که وی جامع سه دسته از فضائل «آزادی»، «سنت گرایی» و «کارآمدی» بود، یعنی تا به این لحظه هیچ شخصی به مرتبه او این مقوله را مطرح نکرده است و در عمل به آنها پیایبند نبوده و به عبارت دیگر در وجودش این معانی به تحقق ننشسته است. البته ممکن است شخصی هم آمده باشد و بالاتر از بهشتی گام هایی برداشته باشد، اما دقت کنید که مراد ما برداشتن گام های هماهنگ است و الا این که آزادی بر سنت غلبه کند یا سنت بر کارآمدی غلبه کند، مدنظر ما نیست. مراد ما به طور مشخص یک حرکت به هم پیوسته، منسجم  و هم آهنگ است. امام خمینی (ره) جمله ای دارند که نمی‌توان به راحتی از آن گذشت یا آنکه آن را همانند شعاری دانست که به وقت احساسات و هیجانات بیان می‌شود. بلکه این جمله، اصل اصل موضوع ماست و جان کلام در مورد بهشتی چنین چیزی است. امام (ره) می فرمایند: «بهشتی یک ملت بود برای ملت ما . »پس در این کلام ابتدا مشخص می شود که بهشتی به عظمت یک ملت بود و قید دومش هم جالب توجه است که برای ملت ما، یک ملت بود.  این جمله را طور دیگر هم می شود خواند و از آن جا که در جمله امام خمینی (ره) میان بهشتی و ملت ما، یک این همانی برقرار است پس می‌توانیم بگوییم: «ملت ما یک بهشتی بود!»و این کلام بسیار عجیب است. البته اگر ملت را به معنای امت در نظربگیریم، یعنی تمام مردمان و نخبگانی که داخل سپهر انقلاب اسلامی تنفس می کنند هضم این جمله کمی آسان می شود. به بیان دیگر تمام گروه ها و افکاری که در دایره انقلاب اسلامی هستند و تا به امروز ظهور کرده اند، تکه هایی از ظهور سید محمد حسینی بهشتی بوده اند. هنگامی کــــه کلیت جریان های فرهنگی و سیاســـــی ایران زمین را مرور می کنیم این کلام بیشتر برایمان اثبات می شود. برای مثال در زمینه سنت گرایی، مشخص است که بسیاری از گروه های موسوم به راست یا جریان اصول گرایی برآمده از منش و روحیه سنت‌گرایی هستند. حکایت این گروه و نسبتشان با شهید بهشتی به طور کامل مشخص است. حتی بعضا همین گروه هستند که در سالگرد شهادت شهدای حــــزب جمهــــوری اسلامی، پیش‌قــــدم می شوند و مراســـم می گیرنـــد و نوحه‌سرایی می کنند و به نوعی با این کار خود را ادامه دهنده شهید بهشتی می دانند. جریان‌هایی مانند هیئت موتلفه اسلامی، روحانیت مبارز از یک سو و جامعه اسلامی مهندسان و جریان مدرسه حقانی از سوی دیگر خود را رهرو راه بهشتی می‌دانند.در طرف دیگر آزادی خواهان را می بینید که آنها هم از لحاظ عده و عده و چه از لحاظ حیث اندیشه بی نسبت به شهید بهشتی نیستند هر چند که از جایی به بعد اختلافات جدی می شود، اما به‌خاطر داشته باشید که بخشی از جریان اصلاح‌طلب ریشــــه در جنـــــاحــــــی از حزب جمهوری اسلامی داشت. محمد مجتهد شبستری و رئیس دولت اصلاحات جانشینان او در مرکز اسلامی هامبورگ بودند و از این حیث نگاهی به عقـــــایــــد فرزنــــدان او وجهت‌گیری‌های بنیاد نشر آثار و اندیشه های شهید دکتر بهشتی هم قابل بررسی است.در ضلع کارآمدی نیز، باز نمی توان از بهشتی غفلت کرد، زیرا اولا بزرگ ترین نماد کارآمدی که جریان تحزب است در ایران به همت او برقرار شد و فراموش نکنیم که پس از او مواضع حزب جمهوری اسلامی را شخصی مانند هاشمی رفسنجانی بیان می کرد. شخصیتی که به شدت گرایش به کارآمدی و سازندگی داشت. پس به نوعی بی مناسبت نیست که بگوییم ملت ما، یک بهشتی است به این معنا که اگر تمام مناسبات فکری اندیشه ای و جناحی حزبی را در دایره نیروهای داخل نظام جمع بندی کنیم، تمام ایشان به طور مجمل در شخصیت بهشتی موجود بوده است و تنها کم و بیش هم توسط ایشان در مناسبت ها و موضع گیری های گوناگون بیان شده است.پس بهشتی نه تنها یک ملت بود بلکه ملت ما هم سر جمع یک بهشتی است.این نشان دهنده عظمت شخصیت بهشتی است که نه تنها می‌تواند در قامت یک ملت و به همان کارکرد و وسعت مطرح شود بلکه می تواند اثرات و ردپاهایی بگذارد که تا سال ها، دیگران بر رد آن گام بردارند و خطوط او را کامل کنند هر چند که بعضی ها متمم بهشتی شدند و بعضی ها مخرب حرف اصلی او. بماند. در هر صورت اینها همه نشانه بزرگی و عظمت بهشتی است.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/84678

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی