ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

بیگانه قهرمان نمی سازد

تاریخ درج : سه شنبه ۲۲ خرداد ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 
نگاهی به اثر جاودانه «آلبر کامو »

دیر گاهی پیش بیگانه را در جمله ای خلاصه کردم که تصدیق می کنم بسیار شگفت نما و خارج اجماع است: «در جامعه  ما هر آدمی که در سر خاکسپاری مادرش نگرید، خودش را در معرض این خطر می آورد که محکوم به مرگ شود.» (آلبر کامو)

 

 

مورسو، شخصیت اصلی و کلیدی رمان بیگانه، کارمند فرانسوی جوانی در شهر الجزایر است که گرفتار یک سری رویدادها می شود که خود را در  وقوع  آنها بیتقصیر  می داند.  رمان با شک او در اینکه روز دقیق فوت مادرش چه زمان بوده آغاز می شود: «امروز مامان مرد.. شاید هم دیروز، نمی دانم» (ص 33) این بی اهمیتی او   به مرگ مادرش از همان ابتدا خواننده را برای رویارویی با شخصیتی متفاوت با انسان های اطراف آماده می کند.وی طی اتفاقاتی که او را در معرض خطر قرار می دهند، فردی را روی ساحل می کشد. در دادگاه محاکمه می شود و در آخر نیز به مرگ با گیوتین محکوم می شود. اگر چه داستان به شیوه   اول شخص مفرد بیان شده اما به نظر می رسد که مورسو حاشیه ای ترین شخصیت این رمان باشد. برچسب «کجرو» می خورد بدون اینکه حتی بتواند از خود دفاعی بکند. گویا نگریستن او در مراسم خاکسپاری مادرش محکم ترین دلیل برای محکوم بودن بوده است.بیگانه که نخستین اثر کامو است سرگذشت انسانی است که روند جامعه پذیری را آن گونه که باید طی نکرده است.  برداشت مخاطب از شخصیت مورسو در ابتدا شاید بداینــد باشـــد. مخاطب از همـــان آغــــاز داستـــان با یـــک تناقض عجیب روبه رو می شود. او مورسو و صداقت بی چون و چرا در رفتارش را با تمام وجود می ستاید اما از تضاد او با جامعه که بر او برچسب «بیگانه» زده سخت آزرده خاطر می شود. ممکن است همین تناقض باشد که باعث شود خواننده داستان را نیمه تمام رها کند. مورسو را نمی توان قهرمان نامید، زیرا او آدمی نیست که بداند وجه تمایزش با دیگران چیست. کامو در رمان بیگانه قهرمان سازی نمی کند. او زندگی انسانی را تصویر می کند که از قراردادهای اجتماعی پا فراتر می نهد و به همه قواعد مسلم انسان های اطرافش با دیده  بی اعتنایی نگاه می کند. مورسو به همه چیز به غیر از خوشی های حسی بی توجه است. به گفته خود کامو، مورسو نمی تواند یا نمی خواهد که در «بازی همگانی شرکت کند». آنجایی که گریستن بر سر خاک مادر تبدیل به هنجار شده، مورسو صادقانه هیچ واکنشی نشان نمی دهد، تنها چون مرگ برای او اصلی پذیرفته شده است. ماشین (گیوتین) هم سطح همان آدم هایی است که به سویش گام بر می دارند. او (فرد محکوم)  پیش آن می رود همان طور که آدم به دیدار کسی می رود... بالا رفتن به طرف صفه اعدام، صعود به آسمان، چیزی بود که تخیل می توانست با آن درآمیزد. در حالی که، آنجا نیز، ماشین همه چیز را خرد می کند. ( بیگانه، آلبر کامو، ص 134- 135)

 

 

کامو در این رمان به فلسفه اگزیستانسیالیسم و اصالت بشر نظر دارد. این فلسفه جهان را بی معنا تصویر می کند.در این میان این انسان است که به همه چیز معنا می بخشد. همان طور که سارتر می گوید که اگر وجود مقدم بر ماهیت باشد پس بشر مسئول ماهیت خویش است. او همواره بایــد بار سنگین این مسئـولیت را بر دوش بکشــد، انتخـاب کنـــد و راه را بـــرای دیگــران همــوار نماید. در حقیقـــت آدمـــی هرگاه که بـر ســـر انتخاب چند راه ممکن می ماند، باید همواره این را در نظر داشته باشد که اگر دیگران نیز این راه را برگزینند، چه می شود؟ پس این انسان است که با انتخاب های خــود به همه چیز که پیش از  آن بی معنا بوده، معنا می دهد. مورســو محکـوم می شـــود در حــالی که هیـــچ نقشی در دفاع از خـود نــدارد. تصــویــری که خود او در آخر رمـــان از این محکـــوم شــــدن خلق می کنـــد اگـــر نخواهیـم بگوییم بی نظیر است بی تردید کم نظیر است!مورسو بعد از اینکه متوجه می شود که محکوم است که با گیوتین اعدام شود می گوید: «... ناگزیر از دریافتن این شدم که تا اینجا درباره  این موضوع ها تصورهای نادرستی داشته ام. مدت ها باور داشتم و نمی دانــــم چرا  که برای رسیدن به گیوتین باید بالای صفه  اعدام رفت، از پله ها بالا رفت... ماشین (گیوتین) هم سطح همان آدم هایی است که به سویش گام بر می دارند. او  (فرد محکوم) پیش آن می رود همان طور که آدم به دیدار کسی می رود... بالا رفتن به طرف صفه اعدام، صعود به آسمان، چیزی بود که تخیل می توانست با آن درآمیزد. در حالی که، آنجا نیز، ماشین همه چیز را خرد می کند.» ( بیگانه، آلبر کامو، ص 134- 135)

 

 

 

اینجا مورسو تصور خود را از علت محکوم شدن در میان می گذارد. اینکه گیوتین بخواهد جایی فراتر از آدم های زمینی باشد بدین معناست که دستوری ما فوق منطق و شعور انسان ها بوده که برچسب محکوم به اعدام را به فردی زده است. در حالی که گیــوتیـــن جـــایــی میــان دیگر انســـان ها قـــرار دارد. این همـــان آدم ها هستند که بر یک فرد برچسب متفاوت بودن یا به زبانی بهتر بیگانه بودن را می زنند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/75144

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی