ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

تفریح فرهنگی، فرهنگ تفریحی

تاریخ درج : سه شنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 
باید به نخبگان فرهنگی میدان داده شود تا بر اساس هویت و فرهنگ ایرانی برای اوقات فراغت برنامه‌ریزی کنند

زهره قندهاری

 

نام تفریح و اوقات فراغت که می‌آید برخی فکر می‌کنند حتما باید تابستان شود تا این موضوعات رنگ و لعاب بگیرد، ولی ما به هر کاری که از آن لذت می‌بریم، تفریح می‌گوییم؛ حتی کار. هر چند که این موضوع به مذاق دکتر حیدرپور جامعه شناس فرهنگی و استاد دانشگاه زیاد خوش نمی‌آید. او می‌گوید: تفریح یک مقوله جدای از کار است. فردی که کار می کند کسب درآمد برایش مهم است و ممکن است در تفریحی که انجام می‌دهد هیچ کسب درآمدی نباشد. حیدر پور موضوع تفریح و اوقات فراغت را در گفت وگویی با اصفهان زیبا حلاجی کرده  که در ادامه می‌خوانید.

 با توجه به اینکه تعریف فراغت در دوره‌های مختلف تاریخی با هم تفاوت دارد و با نگاه به جامعه کنونی و عصر مدرنتیه چه تعریفی می‌توان برای فراغت بازگو کرد؟
من درسی در دانشگاه ارائه می‌دهم با نام برنامه‌ریزی اوقات فراغت. اوقات فراغت به معنای واقعی خودش در جامعه در جایگاه یک مسئله‌ صنعتی معنا پیدا کرده و یکی از مسائل اجتماعی شده است که باید به آن توجه کرد. اوقات فراغت از گذشته وجود داشته و در مصر و یونان باستان به معنای واقعی خودش یعنی پدیده اجتماعی گسترش پیدا کرده است. پس از شکل‌گیری یونان باستان، انسان‌ها برای اینکه بتوانند از کار، فراغتی داشته باشند و اوقاتی را به تفریح بگذرانند، موضوع اوقات فراغت شکل گرفت. آن زمان، ساعات کار مشخص و اوقات فراغت یک واقعیت اجتماعی شد.

 

 

یکی از ویژگی‏های مهم فراغت در جامعه امروزی، جست‏وجوی لذت، شادمانی وخوشی است. این تعریف برخی از کارشناسان است، با این تعریف موافقید؟
اوقات فراغت در لغت نامه دهخدا به معنای آسودگی و آسایش است. آسودگی و آسایشی که پس از فارغ شدن از کار ایجاد می‌شود و اگر به این موضوع صحیح نگاه کنیم، فعالیت‌هایی است که انسان‌ها برای رضایتمندی خودشان انجام می‌دهند و اگر در فرهنگ علوم اجتماعی نگاه کنیم تعریفی که ویلیامز در قالب نظریه، از اوقات فراغت بیان می‌کند مضمونش این است که انسان اوقاتی را برای فراغت به دست می‌آورد و نظریه‌پردازان در همه انواع نظریه‌های جامعه‌شناسی به این نظریه توجه کردند و نظریه‌های مختلفی ارائه دادند، ولی از مجموع اینها می توان این موضوع را استنباط کرد که انسان در اوقات فراغت فعالیت‌هایی را انجام می‌دهد که باب میل و سلیقه خود و برای رضایتمندی خود بوده و همراه با تنوع است و هیچ اجبار، تعهد اجتماعی و خانوادگی مالی و کاری در آن وجود ندارد.

 

 

 

امروزه تفریح از یک سو به بخش بزرگی تبدیل شده که یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های اقتصادی را تشکیل می‌دهد، ولی از سوی دیگر به دلیل بحران عمومی سرمایه‌داری و اقتصاد و سیاست در جهان یعنی دموکراتیزه شدن این بخش و گسترش عظیم آن در طبقات متوسط جامعه با رکود و حتی پسرفت روبه‌رو شده است. برای بازیابی این موضوع چه باید کرد؟
تفریح یکی از مسائل اجتماعی است و باید با راهکار و برنامه ریزی از سوی کارگزاران سیاسی، اجتماعی و فرهنگی پیش رود. بی‌برنامگی برای تفریح و اوقات فراغت آسیب‌هایی به وجود می‌آورد که اگر ادامه‌دار شود جلوگیری از آن سخت می‌شود. ممکن است کار یک تنوع اقتصادی برای فرد باشد، ولی در تفریح تعهدی وجود ندارد و شخص برای رضایتمندی و با میل خودش تفریح می‌کند و ایده‌های درونی‌اش را به منصه ظهور می‌گذارد. تفریح ممکن است هدفمند باشد، اما به دور از تعهدات شغلی. ممکن است قشری از جامعه بهترین لحظات اوقات فراغت را به مطالعه بگذارند و گروهی طبیعت‌گردی را ترجیح دهند، افراد مختلف بنا به ویژگی ذاتی به تفریح می‌پردازند.این موضوع بنا بر ویژگی انسان در جامعه انسانی است و نظریه‌های مختلفی مانند مکتب فرانکفورت وجود دارد که معتقد است نظام سرمایه داری برای ایجاد صنعت فرهنگ و اوقات فراغتی هدفمند به توده‌های مردمی نگاه خاصی دارد. این نگاه در جهت ترمیم توده‌ها و یکسان سازی اوقات فراغت است و با ورود نظام سرمایه‌داری در ایجاد اوقات فراغت، صاحب نظران، نظریه‌های مختلفی در این زمینه دارند.

 

 

 فرهنگ عامه اغلب در فراغت توده‌‏ای نمایان می‏شود و غالب مردم در اوقات فراغتشان فرهنگ خاص خود را نشان می‏دهند، در این میان نقش رسانه‌ها در یکسان‏ سازی الگوهای فراغتی چیست؟
باید دید رسانه‌ها از جانب چه ارگان یا سازمانی تغذیه می‌شوند. اگر رسانه‌ها فقط در دست برخی از قدرتمندان اقتصادی، نهادها و نظام‌های سرمایه‌داری مصرف گرا هستند، برای اوقات فراغت یک نگاه سرمایه‌داری دارند، ولی اگر رسانه ها زیر دست برخی از کارگزاران ایدئولوژیک باشند مناسک خاص مذهبی را برای اوقات فراغت به مردم جامعه پیشنهاد می‌دهند و این موضوع بسته به منافع رسانه‌هاست که تعیین کننده هستند. اگر در رسانه‌ها آزادی بیان وجود داشته باشد در نتیجه تنوع اوقات فراغت هم وجود دارد و می‌توانند جهت دهی خاصی انجام دهند. اگر رسانه‌ها در دست افراد ایدئولوژیک خاصی باشد این موضوع خطرناک است. رسانه‌هایی که آزادی بیان دارند می‌توانند برای گذران اوقات فراغت تنوع و زیبایی خلق کنند و می توانند به صورت همگونی در جهت تعمیق انسان‌ها حرکت کننده باشند. تنوع رسانه‌ای اوقات فراغت را پویا می‌کند.

 

 

امروز تفریح یک صنعت است که با توجه به مدرنیته شدن مکان‌ها و نقطه‌های جهانی این موضوع قابل اهمیت است، ولی موانعی برای اجرای تفریح‌های گوناگون در کشور وجود دارد. با توجه به اینکه ایجاد تفریح‌های مختلف می‌تواند برای کشور منبع درآمد باشد(شبیه آنچه که در برخی از جزایر مختلف ایران دیده می‌شود) چه باید کرد که زیرساخت‌های این تفریح‌ها آماده شود؟
باید به نخبگان فرهنگی میدان داده شود تا بر اساس هویت و فرهنگ ایرانی ما برای اوقات فراغت برنامه‌ریزی کنند. در گذشته، ایرانیان جشن‌های مختلفی داشتند که امروز کمرنگ شده و ممکن است چند صباحی به فراموشی سپرده شود. تنگ نظری‌ها را کنار گذاشت و اعیاد ملی قبل و بعد از اسلام بایددوباره احیاء شود. این موضوعات می‌تواند زمینه‌های رضایت را برای مردم ایجاد کند که با رویکرد شادی و جشن به صور مختلف به تفریح بپردازند. باید طرح و برنامه‌ریزی‌داشته باشیم تا استعدادهای درونی فرصت بروز پیدا کنند. باید به نخبگان فرهنگی میدان دهیم، آنها را شناسایی کنیم تا با توجه به موقعیت و فضای کشور ایران، برنامه‌های دنیای مدرن را در آن پیاده کنیم. باید برنامه‌های شاد و سالم جهان را بپذیریم و اجرا کنیم تا بتوانیم بستر اوقات فراغت را در جهت سازندگی جامعه سوق دهیم.

 

 

برای رفع تنگ‌نظری‌ها در جامعه چه باید کرد و چه کنیم که با برنامه های بی‌حاشیه اوقات فراغت را غنی کنیم؟
باید شبکه‌های اجتماعی بدون نگاه ایدئولوژیک برنامه‌هایی را برای تفریح مردم طرح‌ریزی کنند، چون نباید به موضوع تفریح و اوقات فراغت به صورت یک بعدی و همگن نگاه کرد. باید از رسانه ها دعوت کنیم تا این موضوع را به رسمیت بشناسند. بیشتر اوقات فراغت در کشورهای غربی، مطالعه کتاب است. باید به این موضوع توجه کنیم که جامعه‌های توسعه یافته به سادگی مهر توسعه یافتگی بر پیشانی‌شان نخورده، آنها با مطالعه و برنامه‌ریزی به این سطح رسیده‌اند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/71888

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی