ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

تمدید تعهد در سایه شرط‌ گذاری

تاریخ درج : یکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 
رئیس جمهور آمریکا یک بار دیگر توقف اجرای تحریم‌های هسته‌ای ایران را اعلام کرد

بهناز عابدی

 

ترامپ بازهم تسلیم شد. در میان تمام غرولندها، تهدیدها و هشدارها، روز جمعه در تقویم رابطه ایران و آمریکا در دوران پسابرجامی، به تاریخی بدل شد که در آن یک‌بار دیگر کلیددار کاخ سفید اعلام کرد که بر مبنای توافق هسته‌ای میان ایران و 1+5 مصوب جولای 2015، اجرای تحریم‌های هسته‌ای ایران را به تعلیق درمی‌آورد. البته به سنت گذشته، هم‌زمان با این دستور رئیس‌جمهور، وزارت خزانه‌داری ایالات متحده به سنت همیشه بر دامنه تحریم‌های غیرهسته‌ای پیشین ایران افزود و 14 شخصیت حقیقی و حقوقی را در ارتباط با ایران تحریم کرد. آیت‌الله آملی لاریجانی، رئیس قوه قضائیه، رئیس زندان رجایی‌شهر و شورای عالی فضای مجازی هم در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار دارند. وزارت خزانه‌داری آمریکا با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد که این 14 شخصیت به بهانه نقض حقوق بشر در ایران و حمایت از برنامه‌های تسلیحاتی ایران تحریم شده‌اند.

 

دونالد ترامپ هم‌زمان با صدور دستور لازم برای تمدید توقف اجرای تحریم‌های ایران، برای چندمین بار در یک سال گذشته سراغ تهدید برجام رفت و جمله این «آخرین بار است» را لابه‌لای بیانیه‌اش گنجاند. مردی که از زمان قدرت گرفتن در کاخ سفید به صراحت و بدون تعارف حضور خود در برجام را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است، این بار هم بنا به توصیه برخی از اعضای دولت خود و همچنین معدود مشاوران آگاهش تصمیم گرفت که علی‌رغم میل باطنی‌اش و با استفاده از زبان تهدید و کشیدن خط و نشان برای ایران و هم پیمانان اروپایی‌اش برای بار سوم تعلیق تحریم‌های هسته‌ای علیه ایران را در چارچوب برجام تمدید کند. به گفته منابعی در وزارت امور خارجه ایالات متحده، جلسه ترامپ با اعضای کابینه و همچنین چهره‌های امنیتی داخل کاخ سفید، عصر پنجشنبه به وقت ایالات متحده برگزار و احتمالا تصمیم‌گیری نهایی رئیس‌جمهور درباره برجام در همان جلسه اتخاذ شده است. جلسه‌ای که بنابر گزارش سی ان ان، رکس تیلرسون وزیر خارجه و ژنرال مک‌مستر، مشاورعالی امنیت ملی کاخ سفید از جمله چهره‌های اصلی حاضر در آن بودند و به رئیس‌جمهور هشدار دادند که عدم تمدید تعلیق تحریم‌های ایران می‌تواند برای ایران و متحدان اروپایی واشنگتن به معنای پایبند نبودن ایالات متحده به تعهداتش در چارچوب این توافق باشد. همچنین سی ان ان گزارش کرده است که گفت‌وگوی تلفنی روز پنجشنبه امانوئل ماکرون، رئیس جمهور فرانسه با همتای آمریکا‌یی‌اش هم کارساز بوده و رئیس جمهور جوان فرانسه در تمام طول گفت‌وگو تلاش کرده تا ترامپ را متقاعد سازد که در برجام بماند.

 

 

 

     ترامپ لای منگنه
ترامپ البته با توسل دوباره ریسمان بافی‌های گذشته‌اش، چهار شرط نه چندان جدید برای تایید برجام در مهلت سه ماهه پیش رو تعیین کرد و از دیگر طرف های اروپایی حاضر در برجام خواست تا  توافقی (جدید) را تضمین کنند که در آن، آنچه که او نواقص برجام می داند، اصلاح شده باشد. گرچه متن حقوقی برجام، الزامات اعضا به رعایت آن و تبعات خروج یک جانبه از آن به گونه‌ای پیش رفته که عملا دست رئیس‌جمهور آمریکا در اعلام راحت و بدون دغدغه خروج واشنگتن از توافق هسته‌ای در منگنه مانده است؛ اما هربار نوبت به تمدید تعلیق تحریم‌های ثانویه (هسته‌ای) ایران می‌رسد،  دونالد ترامپ همان تئاتر تکراری را به روی صحنه می‌برد. مشکل او با «بندهای غروب» و همچنین فعالیت‌های موشکی ایران است. ترامپ معتقد است که بازه 10 ساله برای محدودیت بر برنامه هسته‌ای ایران باید به بازه‌ای دائمی تبدیل شود و آزمایش‌های موشکی تهران نیز که یکی از بازوهای این کشور در فعالیت‌های منطقه‌ای به شمار می‌آید نیز باید در چارچوب توافق تازه‌ای که ترامپ از آن سخن می‌گوید روی میز مذاکره قرار گیرد. این درحالی است که مقامات جمهوری اسلامی به همراه دیگر کشورهای امضا کننده برنامه جامع اقدام مشترک بارها اعلام کرده‌اند که پرونده مذاکرات برجام بسته شده و گفت‌وگوهای دوباره‌ای در کار نخواهد بود.
 ترامپ همچنین از کنگره کشورش خواسته‌ است تا با اصلاح قانون داخلی آمریکا، «نقاط ماشه» را به گونه‌ای تعریف کنند که درصورت عدم پایبندی تهران به آنها، واشنگتن به راحتی قادر باشد تحریم‌های خود را  بازگرداند. طرحی که چندی پیش، سناتور باب کورکر، رئیس کمیته روابط خارجی سنا گفته بود «پیشرفت‌های مهمی» در قانون دو حزبی کنگره مبنی بر «پر کردن شکاف‌های توافق بدون خروج از تعهدات آمریکا» حاصل شده است. ریچارد نیوفن، کارشناس پیشین کاخ سفید در امور تحریم‌های ایران در این باره به رویترز می‌گوید:«اینکه شروط ترامپ رنگ عملی شدن ببیند یا نه، به این بستگی دارد که آیا او می‌خواهد صرفا در ظاهر به انتقاد از توافق هسته‌ای بپردازد و با قانونی که کنگره تصویب می‌کند پوششی سخت‌گیرانه به آن بدهد یا اینکه واقعا به دنبال آن است تا توافق از نو نوشته شود. در هرحالت، قانون کنگره صرفا می تواند نگرانی های ترامپ را فروبنشاند؛  اما مجبور کردن ایران به پذیرش بازرسی‌های نامحدود از تاسیسات و همچنین اعمال محدودیت دائمی بر برنامه هسته‌ای‌اش غیرممکن خواهد بود.» در همین حال، یک مقام ارشد آمریکایی به رویترز گفته است که ترامپ در پشت پرده، معتقد است که برجام، آمریکا را ضعیف جلوه می‌دهد و به همین دلیل در پی اصلاح آن است.

 

 

    صف‌آرایی اروپا در مقابل آمریکا
چهل و پــنجمین رئیس‌جمهور آمریکا درحالی از قاره‌سبزنشین‌ها می‌خـواهد برجام را مطابق با ادعاهای او اصلاح کنند که تهدیدهای ترامپ و تعیین اولتیماتوم سه ماهه او، اتحادیه اروپا را وادار به واکنش کرد و سخنگوی این نهاد گفت: در نخستین قدم، هماهنگی‌هایی را با3 E  (فرانسه، آلمان، انگلیس) و دیگر اعضای اتحادیه اروپا انجام می‌دهیم تا به اتفاق هم، بیانیه (ترامپ) و پیامدهای آن را مورد ارزیابی قرار دهیم. وی افزود: ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا به تداوم کامل و موثر برجام پایبند هستند.در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه گذشته که ترامپ و چهره‌های سیاسی و امنیتی کابینه‌اش در حال آخرین چکش‌کاری‌های بیانیه‌ برجامی روز جمعه رئیس جمهور آمریکا بودند، وزیران خارجه بریتانیا، آلمان و فرانسه به همراه مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و محمد جواد ظریف، دیدارهای دو جانبه و چندجانبه‌ همگی با سوژه توافق هسته‌ای ایران در بروکسل برگزار کردند. دیدارهایی که اعضای خروجی آن بیانیه‌ای بود که اتحادیه اروپا( شامل 28 عضو به اضافه چین و روسیه) در آن ضمن اتمام حجت با ایالات متحده تاکید کردند که ایران در شرایطی به تعهدات خود مانند دو سال گذشته پایبند خواهد ماند که آمریکا به این توافق پایبند باشد. اروپا‌یی‌ها حالا در حالی از سوی مرد غیرقابل پیش‌بینی کاخ سفید با اولتیماتوم مواجه می‌شوند که بارها در محافل رسمی و غیررسمی از پایبند بودن به برجام سخن گفته اند و آن را دستاورد دیپلماسی و عاملی برای ثبات منطقه‌ می‌دانند. با این وجود نگرانی‌ که رهبران اروپایی دارند این است که کاسه صبر ایران در برابر رفتارهای رئیس‌جمهور آمریکا چه زمانی لبریز خواهد شد؟ دونالد ترامپ هرچند که در یک سال گذشته سه بار برخلاف وعده انتخاباتی خود عمل کرده و از برجام خارج نشده است؛ اما با توسعه دادن دامنه تحریم‌های پیشین و هشدار نسبت به خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، فضای ترس و ابهام برای ورود سرمایه‌گذاران به ایران را حفظ کرده است. برلین، بروکسل، لندن و پاریس نگران واقعیتی غیرقابل کتمان هستند؛ رئیس‌جمهور دمدمی مزاج آمریکا به راحتی توان خروج از توافق هسته‌ای با ایران را در هر بازه زمانی دارد و به نظر می‌رسد که 5 عضو دیگر این توافق به اضافه ایران قرار است تا سه سال آینده هر بار در ضرب‌الاجل‌های ٩٠ و ١٨٠ روزه نگران اقدامی باشند که ترامپ بدون توجه به تبعات حقوقی و سیاسی توافق هسته‌ای انجام خواهد داد. مسئله‌ای که احتمال رفتار غیرمنطقی ترامپ با برجام را افزایش می‌دهد، کینه‌ای است که چهل و پنجمین رئیس‌جمهور آمریکا از سلف خود یعنی باراک اوباما و تمام دستاوردهای وی در حوزه داخلی و خارجی در دل دارد. از سوی دیگر ترامپ به کرشمه‌ای مالی از سوی عربستان سعودی یا گلایه‌ای امنیتی از سوی بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی اعتبار آمریکا را به باد می‌دهد و یکی از تازه‌ترین این موارد هم اعلام قدس به عنوان پایتخت رژیم اسرائیل بود که در حقیقت خط بطلانی بر نیم قرن سیاست دولت‌های پیشین آمریکا در پرونده صلح فلسطین و خاورمیانه بود.در حال حاضر آمریکایی‌ها می‌گویند که توافق هسته‌ای با ایران در چارچوب منافع ملی این کشور نیست و این در حالی است که متحدان آمریکا در اروپا می‌گویند که برجام در تطابق کامل با نظام منع اشاعه سلاح هسته‌ای و البته تقویت امنیت منطقه ملتهب خاورمیانه با توسل به دیپلماسی و نه قوه قهریه است. در شرایطی که ترامپ در ضرب الاجل‌های 90 و 120 روزه بعدی اجازه بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران را دهد، تهران می‌تواند به راحتی و با استناد به متن صریح برجام اعلام کند که آمریکا توافق را زیر پاگذاشته و فعالیت‌های هسته‌ای خود را از سر بگیرد. درحال حاضر با توجه به اینکه تحریم‌های هسته‌ای ایران بار دیگر معلق مانده است، ورود آمریکا به چرخه تحریم‌های حقوق بشری و فعالیت‌های منطقه‌ای ایران، نگرانی اصلی اروپایی‌ها به اضافه چین و روسیه است. در حالی که اروپایی‌ها نیز منتقد برخی فعالیت‌های منطقه‌ای ایران هستند؛  اما اصرار دارند که مسئله فعالیت‌های منطقه‌ای، دغدغه‌های حقوق بشری و آزمایش‌های موشکی برجام ارتباطی به توافق هسته‌ای با ایران ندارد و باید در متن جداگانه‌ای بررسی شود.در همین حال، پایگاه اینترنتی شبکه سی ان ان در گزارشی با عنوان«ترامپ هشدار داد؛ اما ناچار به تعظیم درمقابل توافق ایران شد» با انتقاد از شروط رئیس جمهور آمریکا برای کشورهای اروپایی، می‌‌نویسد:«منتقدان اظهارات روز جمعه رئیس جمهور هشدار داده‌اند که شکل‌گیری توافقی یک‌جانبه از سوی ایالات متحده با متحدان اروپایی موجب تضعیف توافق فعلی خواهد شد و این ریسک ترامپ ممکن است انزوای آمریکا را به دنبال داشته باشد.» الیوت انگل، دموکرات ارشد کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا در همین باره به سی‌ان‌ان می‌گوید:«سیاستی که روز جمعه از سوی دولت ترامپ اعلام شده است به معنای ایجاد استانداردهای غیرممکنی است که به جای منزوی کردن رژیم(نظام) ایران، ایالات متحده را به انزوا خواهد برد. چنین سناریویی، فرآیند دست‌یابی ایران به سلاح هسته ای را سرعت می‌بخشد و اعتبار و رهبری آمریکا در سطح جامعه جهانی را خدشه‌دار خواهد کرد.»روزنامه نیویورک تایمز هم درخواست ترامپ برای نگارش دوباره توافق هسته‌ای را تضیعف اجماع دیپلماتیک می‌داند و می‌نویسد:«دیپلمات‌های چندین کشور اروپایی گفته اند که مذاکرات دوباره بر سر برنامه هسته‌ای ایران هرگز کلید نخواهد خورد و در بهترین حالت، ترامپ می‌تواند امید داشته باشد که اروپایی‌ها در چارچوب یک توافق دیگر جدای از این توافق با واشنگتن همراه شوند. چنین اقدامی مشارکت چین و روسیه که از جمله امضاکننده برجام هستند و البته پذیرش خود ایران را نیز می‌طلبد. دنیس رویس، مشاور رئیس جمهور اسبق آمریکا به نیویورک تایمز می‌گوید:«اگر ما واقعا به دنبال آن هستیم تا ماجرا را برای ایرانی‌ها گران تمام کنیم و از آنچه آنها در داخل و خارج انجام می‌دهند آگاه باشیم، قطعا به کمک اروپا نیاز داریم. اما اگر آنها(کشورهای اروپایی) تصور کنند که ما صرفا در پی خروج از برجام هستیم، به ما نخواهند پیوست.»  این روزنامه آمریکایی به نقل از برخی تحلیل‌گران معتقد است که رویکرد دولت ترامپ در قبال ایران بر روی سیاستی قفل شده است که دو شاخه اصلی دارد: از میان بردن توافقی که باراک اوباما معمار آن بود و مقابله با فعالیت‌های منطقه‌ای ایران(حمایت از گروه‌هایی همچون حزب الله لبنان که واشنگتن مدعی تروریستی بودن آنهاست).  

url : http://www.isfahanziba.ir/node/66389

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی