ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

توضیحات امام جمعه بر رهایی از کمند اخباری‌گری

تاریخ درج : پنجشنبه ۲۴ خرداد ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

محمود فروزبخش

 

 

 

به تــازگــی آیت الله سید یوسف طباطبایی‌نژاد درباره «حــــضــور در نمازجمعه، ضرورت و اهمیت آن»، مطالبی را فرموده اند که مورد بحث و مناقشه فراوانی قرار گرفته است. دفتر امام جمعه اصفهان ضمن ایراد از برداشت های غلط و شکایت از ناقص ذکر کردن کلام او، متنی را منتشر کرده است.در توضیحات دفتر امام جمعه این گونه آمده است: حدیثی به سند صحیح در کتاب تهذیب شیخ طوسی در باب فضل جماعت از امام صادق علیه السلام به این مضمون آمده که در زمان رسول خدا عده ای در آمدن به مسجد سهل انگاری می‌کردند و حضرت فرمودند نزدیک است امر کنم که خانه‌هایشان را بسوزانند. (تهذیب الاحکام (تحقیق خرسان) ، ج‏3 ، ص25)
سپس در ادامه و پس از ذکر احادیث دیگر چهار نکته آمده است:
 1. از این احادیث اهمیت نماز جماعت و جمعه به طور کلی فهمیده می شود.
2. قدر متیقن این احادیث در زمانی است که نماز جمعه واجب باشد، مثل زمان حضور رسول خدا(ص).
3. این احادیث برای کسی است که از روی بی‌اعتنایی به جماعت یا جمعه حاضر نشود.
4. مقصود از حدیثی که می فرماید نزدیک است خانه هایشان را بر سرشان خراب کنیم، این نیست که چنین کاری کردیم  یا می کنیم و لذا هیچ فقیهی چنین حکمی نداده، بلکه بیانی است برای اهمیت موضوع، مثل اینکه شخصی که مصیبت بزرگی بر او وارد شده و می‌گوید خانه خراب شدم.

 

 

 

در مجموع می توان گفت آن برداشت ناشایستی که در ابتدا از موضع امام جمعه در ذهن ها ترسیم شد با این بیانیه، صورت دیگری گرفت و پس از شنیدن موضع اجتهادی و استنباطی آیت الله طباطبایی می‌توان ماجرا را تمام شده دانست. اما از لحاظ علمی درباره مواجهه با این موضوع سه دسته بندی به ذهن می رسد: دسته اول کسانی هستند که ذاتا به سخن قدسی معصومین(ع) بی توجه هستند. گویی سخن ائمه اطهار (ع)بود و نبودش برای این افراد هیچ تفاوتی ندارد. این دسته بنا دارند همه چیز را با ملاک عقل خود دسته بندی کنند. دسته دوم کسانی هستند که در مواجهه با متن دینی، بیشترین تمرکز را بر روی خود آن متن دارند. در این گروه روح اخباری‌گری به شکل مستوری دیده می شود. آنها با تاکید بر ظاهر متون و با کنار گذاشتن مناسبات عقلی رایج صرفا به خود احادیث رجوع می کنند و کلام مـقـدس را حرف آخر مـی‌دانند. دسته سوم کسانی هستند که میان عقل و نقل، حرکت رفت و برگشتی روشمندی دارند. آنها نه احادیث را صرفا تزئینی می دانند و نه جایگاه عقل را منکر می شوند. برای مثال در این مسئله پیش آمده، امام جمعه در دیگاه اجتهادی خود معتقد است عبارت « نزدیک است خانه هایشان را بر سرشان خراب کنیم» تنها به معنای بیان اهمیت موضوع است.

 

 

 

در نگاه اول به نظر می آید این گونه نتیجه گیری از چنین عبارت سنگینی، بعید است و کسی که چنین برداشتی از چنین متنی کرده قصد کاستن از شدت آن را داشته، اما هنگامی که به نقش عقل در برداشت روشمند از متن عنایت داشته باشیم، نتیجه گیری گرفته شده منطقی به نظر می رسد. این برداشت عقلی هم می تواند ناشی از متن کلام حدیث باشد و هم فهم روح و جان این کلام باشد و هم می تواند با تکیه بر عقل عامه و معلوم باشد که اساسا چگونه می شود میلیون ها نفر یا حتی هزاران نفر را مجازات کرد. به طور کلی می توان گفت چنین رویکردی بسیاری از متونی که در نگاه نخست ناسازگار با انسان و هستی هستند را می‌تواند، تصفیه و پالایش کند. 

 

 

 

گزینه بعدی واکنش هایی است که به این گونه سخنان می شود. منظورمان از واکنش ها، رسانه‌ها نیستند، زیرا آنها همواره قسمتی از سخن را استفاده می کنند که بتوانند با آن به مقاصدشان برسند. منظور از واکنش ها مشخصا گوش هایی است که سخن علمای دینی را می شنود. منظور ما عموم مردم است. این گوش ها نباید اخباری باشد. متاسفانه جامعه مذهبی ما به مخاطبانش یاد داده که حدیث را با همان روح اخباری‌گری بشنود. حال آنکه متن حدیث تازه آغاز استدلال است و از ظاهر آیات و روایات نمی توان نتیجه گیری کرد. مخاطب مذهبی امروز ما عجول شده و می خواهد سریع نتیجه گیری کند و در نهایت هم حکمی صادر کرده و تکلیف را مشخص کند.این وظیفه روحانیان، علما، روشنفکران و صاحب نظران است که کم کم این عادت را به شنوندگان کلام مقدس بدهند که ظاهر و متن دین، به منزله نهایت امر نیست بلکه پیش از هر بحث دیگری، نشانه آغاز مسیر فهم است و این مخاطب است که باید برایش جابیفتد که عقل نیز در این میانه جایگاهی دارد و آن متن دینی را نه به صورت مجزا که باید در منظومه‌ای معرفتی تحلیل کرد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/75247

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی