ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

جست‌و‌جوی فریده در توحیدخانه

تاریخ درج : پنجشنبه ۲۱ آذر ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
نمایش و نقد «در جست‌و‌جوی فریده» در دانشگاه هنر اصفهان

احسان امینی

خبرنگار

 

فریده ترانه‌ای را با همراهی صداهایی زمزمه می‌کند: «یک عمر سفر کردم تا خانه‌ام را بیابم. خانه جایی است که قلب آدم آنجاست.» موسیقی فیلم ادامه دارد و تیتراژ بالا می‌آید. سالن آمفی تئاتر دانشگاه هنر اصفهان هم چنان تاریک است و صدای گریه‌های دور و خفه از تاریکی به گوش می‌رسد که در تمام فیلم همراه با فریده گریستند و با او به دنبال هویت گمشده‌اش به جست و جو پرداختند. نورهای سالن روشن می‌شود و صورت‌ مخاطبان جوان از تاثیر فیلم برآنها خبر می‌دهد. تا اسم آزاده موسوی یکی از کارگردان‌های در جست و جوی فریده نماینده ایران در اسکار 2019 برای رفتن به سن شنیده می‌شود،  جمعیت دانشجویان یکپارچه و طولانی  او  را   تشویق می‌کنند.

آزاده موسوی یکی از کارگردان‌های مستند «در جست و جوی فریده» درباره پروسه ساخت این فیلم می‌گوید: «از زمان آشنایی ما با فریده که از گزارشی در روزنامه آغاز شد و بعد ارتباط با فریده از طریق یک دوست روزنامه نگار هلندی که در ایران فعالیت می‌کند تا نهایی شدن فیلم بیش از چهار سال زمان صرف ساخت این فیلم شد. اگرچه در این مدت تنها 35روز فیلم برداری داشتیم.»او به علاقه شخصیت فریده برای حضور در فیلم هم اشاره می‌کند: «وقتی از طریق اسکایپ چهره و منش او را دیدم، شیفته کاراکتر و شخصیتش شدم و داستان زندگی‌اش برایم بسیار جذاب شد، اما این همه چیز نیست و یکی از نکات بسیار مهم برای بحث فیلم‌سازی پرتره غیر از داستان دراماتیک آن، این است که خود کاراکتر هم تمایل به حضور در مسیر فیلم داشته باشد و فریده بی‌نهایت مشتاق بود که به بهانه این فیلم بتواند به ایران بیاید و پاسخی برای سوالاتی که همیشه ذهنش را پر کرده بود، پیدا کند چراکه تقریبا از 18سالگی به او قول داده بودند که او را به ایران ببرند ولی آنقدر ترس از آمدن به ایران برای خانواده فریده وجود داشت که این اتفاق هرگز روی نداده بود.»موسوی همراهی گروه با فریده را به یک سفر تشبیه می‌کند: «ماجرای فیلم درواقع سفر ادیسه‌واری بود که فریده به همراه تیم سازنده فیلم طی کردند و این را با اطمینان می‌گویم که وقتی این سفر را شروع کردیم همه ما آدم‌های دیگری بودیم و زمانی که فیلم به اتمام رسید نه تنها فریده که همه تیم انسان‌های جدیدی شده بودند.»موسوی با بیان علاقه‌اش به سینمای مستند دراماتیک می‌گوید: «دو نوع مواجهه با امر مستند وجود دارد؛ یکی به تصویر درآوردن یک واقعه از طریق مصاحبه‌هاست که عموما در تلویزیون اتفاق می‌افتد و دیگری مواجهه با رویدادهای واقعی است که معمولا کاراکترمحور هستند و با قصه مشخص، مسئله را پیش می‌برند. از بین این دو رویکرد علاقه من به سینمای مستند مربوط به گونه‌ای از مستند است که کاملا داستان‌گو و دراماتیک است.»او این ایده دراماتیک بودن را در مستند در جست و جوی فریده تشریح می‌کند: «در داستان فریده  کاراکتری داشتیم که در کودکی رها شده و توسط خانواده‌ای دیگر بزرگ شده است. آیا این خط داستانی دراماتیک است؟ خیر. آن چیزی که این داستان را دراماتیک و همراه با فراز و فرود پیش می‌برد، انگیزه شخصیت فیلم برای انجام عملی برای پیدا کردن هویت خودش است، یعنی سفر کردن به سرزمین مادری و مواجه شدن با سه خانواده‌ای که ادعای فامیلی با او را دارند. این قصه، قصه‌ای دراماتیک و پر کشش برای خلق یک مستند دراماتیک است.»او در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی فیلم‌برداری صحنه‌های پر از کاراکتر و در عین حال واقعی بودن آنها می‌گوید: «تفاوت سینمای داستانی و مستند در این قضیه شکل می‌گیرد که سینمای داستانی درگیر نوعی شوآف، شلوغی و گروه بزرگ‌تر است، اما در سینمای مستند گروه باید تا جایی که می‌شود کوچک و کوچک‌تر شود تا شخصیت‌ها به مرور فراموش کنند که در حال فیلم‌برداری هستیم. این حل شدن در موقعیت و جزئی از شخصیت‌هاشدن تفاوت عمده سینمای مستند و داستانی است که البته برای طی آن نیازمند تجربه داشتن و استفاده از تکنیک‌های مختلف است که در طی سالیان برای فیلم سازان و عوامل فنی شکل می‌گیرد.»دکتر مجید فدایی، استاد دانشگاه هنر اصفهان صحبت‌هایش را درباره مضامین فیلم آغاز می‌کند: «در نقدهایی که من در مورد«در جست و جوی فریده» خواندم بیشتر بر مقوله هویت اشاره شده بود، البته به نظرم مسائل مختلفی در این فیلم مطرح می‌شود که بحران هویت تنها یکی از آنهاست. نکته  مهم دیگر اینکه گروه فیلم موفق می‌شوند آن چنان خود را درگیر داستان کنند که انگار مسئله شخصیت فیلم مسئله آنها هم هست.» او در ادامه صحبت‌هایش در واکنش به صحبت برخی از دانشجویان در ارتباط با اینکه این مستند تمامی تصویر ایران برای ارائه به جشنواره‌های خارجی نیست می‌گوید: «سینما بعد از انقلاب تنها وجه فرهنگی ایران است که توانسته به خوبی در مجامع خارجی مطرح شود و سیاست‌گذاری ها به این سمت رفته است که سینما سردمدار ارائه فرهنگ ایرانی باشد. مضاف بر اینکه حرف‌های بسیاری درباره جریان جشنواره‌های خارجی و نوع نگاهشان به سینمای ایران و به تبع آن، ایران وجود دارد که در نهایت برخی ذهن‌ها را به این سمت می‌برد که ما چه تصویری از ایران به دنیا نشان می‌دهیم و آیا نمی‌توان تصاویر بهتری از زیست روزمره مردم ایران به مردم دیگر کشورها نشان داد. این نظر من ریشه شناسی برخی دیدگاه‌هایی است که دانشجویان فرمودند.»

درجست و جوی  فریده پیشنهاد جدید به سینمای ایران

در سینمای مستند ایران کمتر می‌توان فیلمی سرگرم‌کننده با داستانی روان و کارگردانی درست را پیدا کرد که در عین اینکه ایده‌اش را بسط می‌دهد، به مخاطبش هم احترام می‌گذارد، پس در اولین نگاه «در جست و جوی فریده» واجد شرایطی است که آن را در ابعاد سینمای مستند ایران فیلم با اهمیتی قرار می‌دهد. داستان فیلم درباره زنی 40ساله و ساکن آمستردام هلند است که سال‌ها پیش زمانی که 6 ماه بیشتر نداشته است در شهر مشهد ایران سر راه گذاشته می‌شود و خانواده‌ای هلندی او را به فرزندی قبول می‌کنند. حالا فریده در جست‌وجوی هویت خودش به ایران سفر می‌کند تا خانواده اصلی‌اش را بشناسد. فیلم به‌خوبی موفق می‌شود در کوتاه‌ترین زمان فضایی را برای مخاطبان ایجاد کند که هم جهت با کاراکتر اصلی به دنبال هویت او باشند. در این مسیر تبحر گروه کارگردانی در مدیریت صحنه‌های شلوغ و پر از کاراکتر مثال زدنی است و مسئله پنهان شدن گروه برای هرچه واقعی‌تر شدن اتفاقات داخل فیلم مستند یادآور می‌شود. اما چیزی که به کلیت فیلم لطمه زده است حضور پررنگ فیلم سازان در موقعیت‌های تازه و کشف‌نشده برای فریده است. مواجهه فریده با موقعیت‌هایی 180 درجه مخالف فرهنگی که با آن بزرگ شده است و مکان‌هایی که به آنها وارد می‌شود، از فیلتر ذهن کارگردان‌ها عبور کرده و به نوعی خنثی شده است. هیچ واکنش و تعجبی از طرف فریده در طول فیلم دیده نمی‌شود انگار که او از پیش تمام این صحنه‌ها را یک بار تمرین کرده و حالا در مواجهه واقعی تمام احساساتش فروکش کرده است. این دخالت در مسیر جست و جو تا جایی پیش می‌رود که حتی داخل فرم تصویری فیلم هم وارد می‌شود. 

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104408

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی