ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

حوض‌های سلبریتی

تاریخ درج : سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

مهرداد موسوی خوانساری

 

 

شاید هیچ ملتی در دنیا به اندازه ایرانی‌ها، شکل های مختلف حضور آب در بافت زندگی خود را تجربه نکرده باشد. یکی از مهم‌ترین تجلی‌های جریان آب در زندگی ایرانیان قدیم، ساخت حوض و استخر در کاخ‌ها و عمارت‌ها بوده است. در این میان اصفهان گوی سبقت را از سایر شهرهای ایران ربوده است. بعضی از این حوض‌ها و استخرها به دلیل اهمیت و جایگاهشان، جزو فرهنگ و تاریخ این سرزمین شده‌اند.

 

حوض‌های هفت گانه
باغ سازی با الگوی ایرانی بدون آب تصور شدنی نیست. گردشگاه باستانی چهارباغ هم از این قاعده مستثنا نبوده. در این خیابان تاریخی در عصر صفوی هفت حوض از دروازه دولت تا سی و سه پل وجود داشته که به دلیل اهمیت و جایگاه تاریخی چهارباغ، شکل و اندازه هر کدام از آنها در تاریخ ثبت شده است. شاردن که این حوض‌ها را در بهترین دوره حیات چهارباغ مشاهده کرده، نوشته: «هفت حوض مایه صفا و زیبایی آن قسمت از خیابان بوده که بین رود و شهر است. چهارتا از این حوض‌ها بزرگ و نسبتا ژرفناک و  سه حوض دیگر کوچک هستند.» سپس شاردن به توصیف این سازه‌های با ارزش می‌پردازد. این حوض‌های مربع شکل و هشت گوش و مدور مقابل سردر باغ‌های هشت گانه چهارباغ صفوی واقع بوده و جویبار وسط خیابان آنها را تغذیه می‌کرده است. 

 

بیست ستون در آب
شاید هیچ حوض و استخر تاریخی به اندازه حوض چهلستون شهرت نداشته باشد. استخری عریض و طویل که خیلی‌ها ریشه نام چهلستون را در انعکاس تصویر ستون‌های کاخ در آن می‌یابند. اما این تنها استخر چهلستون است که از دوره صفوی باقی مانده و تصویر کاخ چهلستون را قرن‌هاست در خود منعکس می کند. حوض چهلستون از کاربری تزئینی و هویت ساز باغ ایرانی تا استفاده‌های ورزشی در دوره پهلوی زیر و بم زیاد به خود دیده است. روزنامه اخگر چاپ اصفهان، در گزارش مورخ شهریور 1313، خبر برگزاری یک مسابقه شنای عجیب را در این استخر داده است. مسابقه‌ای که بین دانش‌آموزان دو دبیرستان معتبر آن روزگار یعنی ادب و سعدی برگزار می شده: «در ساعت 4 بعدازظهر مسابقه اول شنا که به طول 330 متر بود شروع گردید و در این مسابقه از  5نفری که شرکت داشتند میرزاعلی آقا محصل دبیرستان کالج ادب اصفهان درجه اول و موفق به اخذ مدال با ماهی نقره شد و آقای فخر جناب، مـحـصـل دبــیــرســتــان سعدی و سید حسن میرزاده به گرفتن مدال موفق شدند.». این مسابقه تماشاچی هم داشته و باغ چهلستون در آن بعدازظهر جالب پر از جمعیت مشتاق بوده است.

 

حوض‌ها و کاخ‌ها
کاخ‌های عصر صفوی آمیزه ای از هنر معماری، نقاشی، خطاطی، آینه کاری و ... بوده است. این جریان هنری با حرکت آب در حوض‌های زیبای این کاخ‌ها کامل می شده است. حوض‌هایی که شهرت آنها هم پای نام کاخ در تاریخ ماندگار شده. مثلا حوض ایوان ستون‌دار عالی قاپو که تنها حوض مرتفع صفوی است یکی از عجیب‌ترین و نام آورترین آنهاست. هنوز هم حدس و گمان‌ها درباره شیوه آبگیری این حوض با جداره مسی در ارتفاع زیاد جریان دارد. حوض ایوان ستون‌دار کاخ چهلستون هم از شهرت زیادی برخوردار است. به ویژه اینکه این حوض به وسیله چهار تندیس شیرمانند به صورت فواره آبگیری می‌شده و زیبایی دوچندانی داشته است. دقیقا نظیر چنین حوضی در کاخ ویران شده آیینه خانه هم وجود داشته. یکی دیگر از حوض‌های سلطنتی که از عصر صفوی باقی مانده در ایوان شمالی کاخ هشت بهشت واقع شده. حوض مروارید از سنگ مرمر یکپارچه درست شده و سامانه آبرسانی به آن نظیر حوض جوشان باغ فین کاشان عمل می‌کرده است. ده‌ها سوراخ ریز در کف حوض آب را به نرمی در این حوض می جوشانده و تصویری بی نظیر تولید می‌کرده است.

 

حوض‌های نقش جهان
حضور عنصر آب در میدان نقش جهان هم در قالب حوض متجلی می‌شده. حوض‌های سه گانه ای که در برابر سردر مسجدجامع عباسی، مسجد شیخ‌لطف‌الله و بازار قیصریه وجود داشته و به وسیله نهری که دور میدان جاری بوده، آبگیری می‌شده است. دوتا از این حوض‌ها احیا شده اند، اما حوض مقابل مسجد شیخ لطف الله متاسفانه از میان رفته است. در سال 1312 ه.ش با ساخته شدن استخر بزرگ وسط میدان، نقش تاریخی حوض‌های سه گانه کمتر شد و ماهیت آبرسانی میدان نقش جهان تغییر کرد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/90741

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی