ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

ریسباف و جریانی آلترناتیو در هنر شهر

تاریخ درج : سه شنبه ۱۷ بهمن ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

حمید پور آذری *

 

فرهنگ در ذات خود قدرتی دارد که می‌تواند وضعیت شهر را دگرگون و منظری نو به وضعیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی آن عطا کند. بدیهی است هرکجا که فرهنگ رشد کند، اجتماع و سیاست نیز هم‌پای او خود را بالا می‌کشند و در نتیجه اقتصاد هم بال و پر می‌گیرد. هر ظرفیت بالقوه‌ای می‌تواند به رویدادی بالفعل بدل شود و هر متروکه‌ای می‌تواند در حضور فرهنگ رونقی دوباره بگیرد.اتفاقاتی از این دست در بسیاری از نقاط دنیا رخ می‌دهد. نمونه‌های بی‌شماری را می‌توان نام برد که مکان‌های بلااستفاده با کاربری‌های متفاوت، به مجموعه‌های فرهنگی و هنری تغییر کاربری داده‌اند. در سفری که به کشور گرجستان داشتم، با کارخانه‌ای روبه‌رو شدم که به یک سالن تئاتر و گالری هنرهای تجسمی تبدیل شده و به تناسب آن فضا، اتفاقات هنری و اجراهای گوناگونی در حال رخ دادن بود. نمونه‌ای دیگر در همین کشور، کاروانسرایی بود با قدمتی قریب به 170 سال که یک‌بار در زمان اتحاد جماهیر شوروی از آن به عنوان مقر فرهنگی کا.گ.ب.  استفاده می‌شد و بار دیگر، پس از استقلال گرجستان با حفظ هویت فرهنگی خود محفلی شد برای فعالیت‌های تئاتری و هنرهای اجرایی. در شهر زوریخ نیز از دل یک کارخانه‌‌ صنعتی متروک فضایی برای اجرای تئاترهای فیزیکال سربرآورده بود.اما نکته‌ای که همواره باید به آن توجه داشت، این است که «مرمت» و «بازسازی» اساسا بایکدیگر تفاوت دارند. خرابی باید مرمت شود و نه بازسازی! چرا که بازسازی یک مخروبه یا متروکه، هویت فضا را می‌کشد. مثال آنچه که در تغییر کاربری «زندان قصر» تهران شاهد بودیم. در پروسه‌ تبدیل زندان قصر به باغ‌موزه‌‌ قصر، بازسازی‌هایی صورت گرفت که هویت مکانی آن را کمرنگ کرد. در حالی که اگر در بنا به جای بازسازی، مرمت انجام می‌گرفت، علاوه بر ایجاد رویکرد فرهنگی، هویت و شخصیت اصلی‌اش کماکان حفظ می‌شد.متاسفانه تاکنون در ایران تجربه‌ خوبی از بازسازی نداشته‌ایم، یا دست کم من به خاطر ندارم. نمونه‌ دیگری از تجربه‌ها‌ی بی‌سرانجام این بازسازی‌ها «حمام نواب» در محدوده‌ بازار و حوالی سرچشمه است؛ یکی از لوکیشن‌های فیلم سینمایی «قیصر» که پس از بازسازی، حتی اگر امروز به قشنگی‌ تصنعی‌اش اعتراف کنیم، باید بپذیریم که دیگر آن تاثیر گذشته را ندارد. آجرهای حمام جای خود را به کاشی‌های آبی غریبه‌ای داده‌اند که در گذشته هیچ‌جایی در آن حمام نداشته‌اند. بار دیگر تاکید می‌کنم آنچه که می‌تواند رویکرد فرهنگی این جریان را برجسته‌تر جلوه دهد، این است که کم‌ترین دخل و تصرف در فضاها و اماکن متروکه صورت بگیرد.به کارگیری دوباره‌ فضاهای نامتعارف به منظور آفرینش آثار خلاقه، ضرورتی است که هر شهر بزرگی به آن نیاز مبرم دارد. به ویژه در مورد شهری نظیر اصفهان، با آن سابقه‌ درخشان فرهنگی و تاریخی و هنری. این حق شهروندان اصفهان است که فضاهای تازه‌تری را تجربه کنند و از طرفی حق هنرمندان‌ ترقی‌خواه این شهر است که به پشتوانه‌ کشف و به‌کارگرفتن فضاهای نو، آثاری بدیع، آلترناتیو و خارج از جریان مرسوم خلق کنند؛ چه در عرصه‌ هنرهای اجرایی اعم از تئاتر و پرفرمنس، چه در وادی هنرهای تجسمی و چه در حوزه‌ موسیقی.به نظر من در بنای متروک کارخانه‌ ریسباف اصفهان نیز این پتانسیل وجود دارد که به پاتوقی برای رویدادهای فرهنگی تبدیل شود؛ چه برای هنرمندان سراسر کشور و چه برای حضور هنرمندان بین‌المللی از جای‌جای دنیا.این مجموعه می‌تواند بخش‌های مختلفی در بر داشته باشد و مخارج و هزینه‌های خود را تامین کند. شرط لازم برای شکل‌گیری و تداوم چنین مجموعه‌ای حضور یک مدیر دلسوز، آگاه به هنر  روز و دارای نگاهی رو به جلو است.بدون شک این پروژه با درنظرگرفتن حفظ هویت مکانی، برخورداری از مدیریتی اصولی و دیدگاهی هنرمندانه و پیشرو، با استقبال عموم و خواص مردم مواجه خواهد شد. به یاد دارم آن سالی که در تالار هنر اجرای نمایش «قطعه گمشده» را داشتم، این نگرانی برای اهالی نظارت و ارزشیابی اصفهان وجود داشت که شاید مردم متوجه اثر نشوند؛ اما در عمل دیدم که اتفاقا همین مردمی که به غلط از آنها به عنوان «مخاطب عام» یاد می‌کنیم، به واسطه‌ی آشنایی قبلی‌شان با مکان، بیشترین ارتباط و درک ممکن را با اثر و مکان برقرار کردند.در آخر بگویم، شهر برای آنکه «نفس» بکشد، لازم است فضاهای جدید را تجربه کند. امیدوارم هر شخص یا هر نهادی که قرار است تغییر کاربری کارخانه‌ ریسباف را رقم بزند، دلسوزانه و با نگاهی باز دست‌ به کار شود تا عرصه‌ای فراهم کند که هنر به معنای هنر و فارغ از هرگونه چارچوب ذهنی شکل بگیرد؛ هنرمند خلاق بتواند فراتر از اتفاقات و مناسبات مرسوم و معمول قدم بردارد و جریانی آلترناتیو از آن سر در بیاورد.
*  هنرمند تئاتر  و هنر معاصر

 

 

 

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/68248

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی