ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

زیستن در یک دنیای بی‌نظیردر باب کتاب دولت‌های متشنج:چگونه احساس جهان را در برگرفت، نوشته ویلیام دیویس

تاریخ درج : سه شنبه ۸ بهمن ۱۳۹۸

مریم فروغی

«کتاب پر و پیمان و گسترده‌ای که به بررسی چگونگی حاکمیت احساسات در سیاست فعلی و ستیز بی‌سابقه بین متخصصان و مردم می پردازد.»

این ادعا چیز جدیدی نیست که «حرفه‌ای بودن برای بسیاری از افراد شبیه به مفهومی بیگانه است.» برخی بر این نظرند که به همین دلیل هم هست که نبرد بین متخصصان و منتقدان آنها قرن‌ها ادامه داشته است. ویلیام دیویس در کتاب «دولت‌های متشنج: چگونه احساس جهان را در برگرفت»، ریشه این مناقشه را به قرن هفدهم میلادی و دو تحول اساسی در تکامل سیاست مدرن می‌رساند: اولی تلاش برای متمایز کردن عقل از احساسات و دیگری تمایل به جدا کردن جنگ از صلح. یک سیاست صلح‌آمیز بر پایه استدلال که فضایی را برای شکوفایی متخصصان فراهم آورد؛ چنین فضایی شامل تولد علم مدرن و البته ایجاد جوامع خردمند برای پشتیبانی از این نهضت بود. این وضعیت با ادعاهایی از این دست تقویت می‌شد که افراد متخصص برای ایجاد شرایط مطلوب و مدنظر خود، به سیاست‌های پایدار وابسته هستند (اگر همه در حال جنگ هستند ، هیچ‌کس وقت ندارد به آنچه این اهل فن می‌گویند گوش دهد) پس ایجاد وضعیت سیاست پایدار به اقتدار دولت در پرهیز از جنگ بستگی دارد. مشکلی که وجود دارد این است که این دسته‌بندی‌ها می‌توانند به سرعت دچار مشکل شوند. حرفه‌ای‌ها شروع به معرفی و جا انداختن خود در مقام قدرت‌های مطلق و بی‌حریف می‌کنند و دانش تخصصی خود را به عنوان صدای عقل و خردی می‌بینند که دیگران از آن‌ به زعم ایشان محروم‌اند. از این جهت، چنین وضعیتی موجب می‌شود که به جای اینکه سیاست‌گذاری تبدیل به امری تخصصی شود و خود منجر به ایجاد وضعیتی تخصصی شود، متخصصان تصور می‌کنند که آنها  همواره همان کسانی هستند که تحقق سیاست‌ها را ممکن می‌سازند. چنین وضعیت تکبرآمیزی، همان چیزی است که مردم را «بیگانه» می‌کند و به نوعی به تمایز بنیادین میان عقل و احساس که سیاست مدرن بر پایه آن بنا شده است نقب می‌زند. همین است که باعث می‌شود ما به سیاست احساس بدی داشته باشیم. این کتاب به خوبی نشان می‌دهد که تقابل دوجانبه میان متخصصان و مردم در اصل یک رابطه سه وجهی میان «مردم» و «متخصصان» بر سر «تصاحب ادعای قدرت بخشیدن به دولت» است. دیویس همچنین بسیاری از دلایلی را که این مبارزه در سال‌های اخیر این چنین گسترده شده است، مشخص می‌کند. تخصص به توانایی ما در بهبود جهان بستگی دارد تا نسخه‌ای مورد توافق از واقعیت‌ها در جهان به وقوع بپیوندد. همان‌طور که دیویس می‌نویسد: «برعکس آنچه فکر می‌کنیم، وعده محاسبات دیجیتال به عنوان سطح بالای تخصص در این دوره، در واقع به معنای افزایش حداکثری حساسیت محیط نسبت به تغییر است.» 

مزیت بزرگ دیگری که نسل جدید تحلیلگران داده نسبت به تکنوکرات‌ها و بوروکرات‌ها دارد این است که به نظر می‌رسد در عصری که به شکل فزاینده مبتنی بر احساس پیش می‌رود، به شیوه‌ای عقلانی کنار ما ایستاده‌اند. دیویس می‌نویسد: عداوتی که نسبت به افراد متخصص روا داشته می‌شود، از این روست و البته از یک احساس عمیق ناشی می شود که این کارشناسان، بیش از آنکه به هر چیز دیگری توجه کنند، درگیر معادلات و تحلیل وضعیت هستند، نتیجتا برای آنها واقعا خود افراد، تمایلات، ترس و زندگی و ملزومات زندگی‌شان اهمیتی ندارد. چنین وضعیتی در روزگار دیجیتال (از پس روزگاران آنالوگ) پیچیده‌تر شده است. برخلاف تخصص مبتنی بر دانش آنالوگ، نسخه دیجیتالی در پشت یک رابط کاربری ملموس پنهان شده، این در حالی است که آنچه در پس آن قرار دارد از نظر فنی پیچیده‌تر از همیشه است. با هرچه پیچیده‌تر شدن حضور معادلات ریاضی در زندگی افراد (به عنوان کاربر)، دیگر افراد آن را به عنوان ریاضی تجربه نمی‌کنند. گرچه شرح این وضعیت‌ها حاصل تفکری درخشان است، اما «دولت‌های متشنج» نمی‌تواند به این نظر رهنمونمان کند که آیا واقعا ما در وضعیت بی‌نظیری زندگی می‌کنیم یا خیر. به عنوان یک گزارش که به شک و تردید نسبت به بسیاری از ادعاهای پرطمطراق نسبت به تخصص می‌پردازد، استدلال دیویس اغلب براساس نسخه‌های مشابه بنیان گرفته است. به عنوان یک استراتژی نشر، منطقی است که در مورد جدید بودن لحظه فعلی صحبت کنیم، اما استدلال‌های به کار رفته چنین می‌نماید که غالبا علیه آن برمی‌خیزد.

به هر روی می‌توان استدلال کرد که این اثر، یک کتاب بلندپروازانه است که هم بسیاری آن را مورد ستایش قرار می‌دهند و هم شامل مباحثی در رابطه با نگرانی‌های بسیاری از ما در عصر تحولات سیاسی می‌شود؛ از جنگ با هواپیماهای بدون سرنشین و فضاهای امن گرفته تا صحبت راجع به امپریالیسم و آنتروپوسن .

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/106371

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی