ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

سازوکار شکنی سنگ کلیه

تاریخ درج : یکشنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۸
چاقی، قوی‌ترین عامل در عود سنگ کلیه است

لیلا کهلانی / دبیر سرویس سبک و سلامت

ابتلا به سنگ کلیه یکی از اختلالاتی است که برای فرد بسیار دردآور است؛ اما در این رابطه آگاهی از عوامل و راه‌های پیشگیری از آن می تواند نقش مهمی داشته باشد؛ از همین رو نظر دکتر فاطمه شیرانی، متخصص تغذیه و رژیم درمانی، را جویا شدیم.اول از همه بهتر است بدانید سنگ‌های سیستم ادراری و به طور خاص سنگ‌های کلیه در بالغین به‌خصوص در دهه‌های چهارم و پنجم زندگی شیوع نسبتا بالایی دارد.

 

 عوامل موثر در تشکیل سنگ کلیه
عواملی مانند ژنتیک، عادات غذایی و میزان مصرف مایعات‌‌، محل زندگی، شغل، درجه حرارت و میزان رطوبت محیط در ایجاد سنگ کلیه نقش دارند و سنگ‌های ادراری در مناطق کوهستانی، گرم و خشک و بیابانی به مراتب شایع تر از مناطق مرطوب است. یک تا دو ماه بعد از پیک گرما در فصول گرم سال، شیوع سنگ‌های ادراری افزایش می‌یابد که دلیل آن، افزایش تعریق، کاهش حجم ادراری و تشدید تغلیظ ادرار است. از طرفی، ابتلا به اضافه وزن، چاقی، دیابت و سندرم متابولیک باعث افزایش تشکیل سنگ می شود. چاقی، قوی‌ترین عامل عود سنگ در افرادی است که کلیه سنگ‌ساز دارند. با افزایش وزن بدن، دفع کلسیم، اگزالات و اسید اوریک افزایش می‌یابد که باعث تشکیل سنگ کلیه می شود.

 

 نقش آب در ایجاد و درمان سنگ کلیه
حجم پایین ادرار مهم‌ترین عامل خطر تشکیل سنگ‌های کلیه است. پیشگیری و درمان سنگ‌های ادراری رابطه مستقیم با حجم آب مصرفی دارد و هر چه حجم آب مصرف شده در افراد بیشتر باشد، امکان تشکیل سنگ در دستگاه ادراری کمتر می‌شود. بهتر است بدانید افزایش حجم ادرار و تخلیه مکرر مثانه زمان لازم برای کریستاله شدن را از مواد معدنی می‌گیرد و بار غلظت املاح را کاهش می‌دهد. از طرفی، مصرف آب بیشتر و افزایش حجم ادراری امکان ایجاد عفونت ادراری را نیز کم می کند. در حقیقت مصرف آب به مقدار فراوان نقش پیشگیری کننده از تولید سنگ‌های کلیوی دارد. میزان آب مصرفی بایستی به حدی باشد که علاوه بر تأمین آب دفع شده از طریق تعریق و تنفس، حجم ادرار دو برابر حجم معمول آن یعنی حدود سه لیتر ادرار در 24 ساعت شود. حجم ادرار به میزان دو تا 5/2 لیتر در روز از عود سنگ جلوگیری می کند.

 

 سنگ های کلسیمی شایع‌ترین نوع سنگ های کلیوی
60 درصد سنگ‌های کلیوی را اگزالات کلسیم، 10 درصد اگزالات و فسفات کلسیم و 10 درصد فسفات کلسیم تشکیل می‌دهد. دریافت ناکافی کلسیم همراه با دریافت بالای پروتئین سبب کاهش PH  و اسیدی‌شدن ادرار  می شود و دفع کلسیم را  افزایش می‌دهد.محدودیت مزمن کلسیم و دفع آن از ادرار به استخوان‌های افرادی که کلیه سنگ‌ساز کلسیمی دارند، آسیب می رساند.خطر شکستگی ستون مهره‌ها در بیماران با کلیه سنگ ساز چهار برابر بیشتر از سایر افراد جامعه است. به‌طور واضح محدودیت کلسیم نه‌تنها از تشکیل سنگ پیشگیری نمی‌کند، بلکه سبب پوکی استخوان نیز می شود یا آن را تشدید می‌کند.

 

 پروتئین حیوانی
مصرف زیاد پروتئین حیوانی باعث افزایش تشکیل سنگ های کلیه می‌شود. پروتئین حیوانی بار اسیدی کلیه را بالا می‌برد و باعث تشکیل سنگ می‌شود. گوشت قرمز، ماهی، تخم‌مرغ‌، پنیر و غلات بیشترین نقش را در تولید خاکستر اسیدی ادرار دارند. در مقابل، میوه ها و سبزیجات به جز آلو و زغال اخته خاکستر بازی تولید می‌کنند. درعین‌حال مصرف زیاد پروتئین حیوانی غیر از لبنیات می‌تواند باعث تحلیل بیشتر استخوان شود.

 

 شربت های غنی از فروکتوز
در سال‌های اخیر مصرف شربت‌های غنی از فروکتوز افزایش یافته است. فروکتوز، دفع کلسیم و اگزالات ادراری را بالا می برد و می تواند باعث کاهش PH ادرار شود؛همچنین باعث افزایش تولید اسید اوریک و دفع ادراری آن می‌شود و خطر تشکیل انواع سنگ‌های کلیه را زیاد می کند.باید توجه داشت که مصرف شربت های غنی از فروکتوز باعث مقاومت به انسولین، افزایش چربی خون و چاقی نیز می شود.

 

 کلسیم؛ دوستدار کلیه
دریافت کافی کلسیم به‌خصوص لبنیات کم‌چرب باعث کاهش تشکیل سنگ‌های کلیوی از جمله سنگ‌های کلسیمی و اگزالاتی می‌شود. کلسیم رژیم غذایی جذب اگزالات را کاهش می‌دهد و از تشکیل سنگ اگزالات جلوگیری می‌کند. بهتر است منابع غذایی کلسیم به منظور باندشدن با اگزالات و کاهش جذب آن در هر وعده غذایی مصرف شود. منابع غنی از کلسیم شامل لبنیات کم‌‌چرب، ماهی ساردین، بادام  و  سبزیجات دارای برگ های سبز تیره مانند کلم، بروکلی و برگ شلغم است. لوبیای سویا نیز دارای مقدار زیادی کلسیم است. مطالعات نشان می‌دهد که دریافت کلسیم از منابع غذایی، تاثیر بیشتری در پیشگیری از سنگ‌های کلیوی نسبت به مکمل‌های کلسیم دارد. در عین حال مکمل کلسیم باید همراه غذا مصرف شود و افراد در دوره مصرف آن باید مایعات بیشتری دریافت کنند.

 

 دریافت پتاسیم بیشتر و سدیم کمتر
دریافت منابع پتاسیم رابطه معکوسی با تشکیل سنگ دارد. مواد غذایی غنی از پتاسیم مانند زردآلو، شلیل، طالبی، پرتقال و آب پرتقال، انار، خرمالو، کیوی، گرمک، خربزه، گلابی، موز، خرما، انجیر خشک، سبزیجات برگ سبز، گوجه فرنگی، سیب زمینی (آب‌پز، تنوری، سرخ‌کرده)، کدو حلوایی، چغندر، بامیه و فلفل باید در برنامه غذایی روزانه مصرف شود. ناگفته نماند که غذاهای فراوری شده و پر نمک باعث افزایش دفع کلسیم می شود. رژیم غذایی کم سدیم همراه با دریافت آب کافی نیز بیشتر از دریافت آب به تنهایی، باعث کاهش تشکیل سنگ کلیه می شود. در ضمن خطر ابتلا به سنگ کلیه در افراد مبتلا به پر فشاری خون بیشتر است؛ بنابراین برای حفظ سلامتی کلیه ها لازم است نمک دریافتی خود را کاهش دهید (کمتر از پنج گرم در روز).

 

رژیم DASH؛ دشمن  سنگ کلیه
پیروی از رژیم غذایی  DASH که بر مصرف بیشتر میوه، سبزی، لبنیات کم‌چرب، غلات کامل، مرغ، ماهی و آجیل تاکید دارد، کاهش مصرف گوشت قرمز، شیرینی‌ها و نوشابه‌ها را توصیه می‌کند. رژیم  DASH از نظر سدیم محدودیت دارد و حاوی سطوح بالای کلسیم، منیزیوم و پتاسیم است و خطر ابتلا به انواع سنگ های کلیه را کاهش می دهد و باعث سلامت عمومی بدن و حفظ عملکرد کلیه می شود.

 

 نکات ضروری
به منظور دریافت آب کافی و افزایش حجم ادرار در بین وعده های غذایی، قبل از خواب شبانه و زمانی که برای دفع ادرار از خواب  بیدار می‌شوید، حداقل یک لیوان آب  بنوشید. دریافت آب در طول شب و ساعات خواب باعث کم‌شدن غلظت صبحگاهی ادرار می‌شود.مصرف چای‌، قهوه، قهوه بدون کافئین و آب پرتقال با کاهش خطر تشکیل سنگ ارتباط دارد. کافئین خاصیت دیورتیک‌(ادرارآوری) دارد. این مواد همچنین دارای خاصیت آنتی‌اکسیدانی نیز هستند. با توجه به محتوای بالای اگزالات چای سیاه، بهتر است چای سیاه تازه دم باشد و همراه با شیر مصرف شود.آب پرتقال نیز حاوی سیترات است و باعث ایجاد بار قلیایی در ادرار می‌شود.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/98505

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی