ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

شماره های پیشین

شیعیانی همچون خوارج

تاریخ درج : یکشنبه ۲۳ مهر ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

مهدی مسائلی

هنگامی که سخن از تکفیرگرایی در میان مســـلمین به میـــان می‌آیــد، معمولا نگاه‌ها به سمت وهابیت و افراط‌گرایان اهل‌سنت می‌رود. این درحالی است که در میان شیعیان نیز از گذشـــته تـــا حـــال، نگاه‌های‌ تکفیرگرایانه به صورت قوی وجود داشته‌اند. هرچند به خاطر عدم گرایش به خشونت، ظهور و بروزآنها کمتر از تکفیرگرایی در میان اهل‌سنت بوده است. روایتــــی که در ادامــــه می‌آیـــــد به صورتــــی واضــــح اعتقــــادات تکفیــــری را در میــــان اصحـــاب نمایش می‌دهد. یکی از اصحاب امـــام صـــادق (ع)‌ به نام هاشم صاحب برید می‌گوید:من و محمد بن مســــلم و ابوالخطاب در یک جا گرد آمده بودیـــم؛ ابوالخطاب پرسید عقیــده‌ شما درباره‌ کســی که امـــر امامت را نشناســد، چیست؟ من گفتم: به عقیده‌ من کافر است.ابوالخطاب گفت: تا حجت بر او تمام نشده کافر نیست، اگر حجت تمام شد و نشناخت آنگاه کافر است. محمد بن مســلم گفت: سبحان الله! اگر امام را نشناسد و جحود و انکار هم نداشته باشد چگونه کافر شمرده می‌شود؟! خیر، ناآگاه اگر منکر نباشد کافر نیست.(به این ترتیب ما ســه نفر عقاید مخالف داشتیم.)موقع حج رسید، به حج رفتیم و در مکه به حضور امـــام صادق (ع) رسیدیم و نظر ایشان را خواستیم. امـــام (ع) در حالـــی که بالشــــی را به ســـینه‌ خود چسبانده بودند سوال را شروع کرد و فرمود: چه می‌گوییــد درباره‌ خدمتکاران، زنان، افراد خانواده‌ خودتان؟ آیــــا آنهــــا بــــه وحدانیت خــــدا شــــهــــادت نمی‌دهند؟ من گفتــــم: آری.امام (ع) فرمودند: آیا به رسالت پیغمبر (ص) گواهی نمی‌دهند؟عـــرض کــــردم: آری.امام (ع) فرمودند: آنها مانند شما امامت و ولایت را می‌شناسند؟عرض کردم: نه. امـــام (ع) فرمودند: پس تکلیف آنها بـــه عقیده‌ شما چیست؟عرض کردم: عقیده‌ من این اســـت که هــر کــس امام (ع) را نشناسد کافر است.امام (ع) فرمودنــد: ســـبحان الله! آیا مردم کوچه و بازار را ندیده‌ای، سقاهـــا را ندیده‌ای؟عرض کردم: چرا، دیده‌ام و می‌بینم.امـــام (ع) فرمــــودنــد: آیـــا اینهـــــا نماز نمی‌گزارند؟ روزه نمی‌گیرنـــــد؟ به وحدانیت خـــدا و رسالت پیغمبر (ص) شهادت نمی‌دهند؟عـــرض کردم: آری. امام (ع) فرمودند: اینها ماننــــد شـــما امام (ع)را می‌شناسند؟عرض کردم: نه. امام (ع) فرمودند: پس وضع اینها چیست؟ عــــرض کـــــردم: بـــه عقیده‌ مــــن هــــر که امام (ع) را نشناسد کافــر است. امام (ع) فرمودند: ســبحان الله! آیا وضـــع کعبـه و طواف این مردم را نمی‌بینی؟ هیچ نمی‌بینی که اهل یمن چگونه به پرده‌های کعبه می‌چسبند؟عرض کـــــردم: آری. امــــام (ع) فرمودند: آیا اینهـــــا بـــــه توحـــــیــــد و نبــــوت اقرار و اعتراف ندارند؟ آیا نماز نمی‌گزارند؟ روزه نمی‌گیرند؟ حج نمی‌کنند؟عرض کردم: آری.امام (ع) فرمودند: خوب آیا اینها مانند شما امام (ع) را می‌شناسند؟عرض کردم: نه.امام (ع)فرمودند: عقیده‌ شما درباره‌ اینها چیست؟عرض کردم: بـــــه عقیده‌ من هر که امام (ع) را نشناسد کافر است. امام (ع) فرمودند: سبحان الله! این عقیده‌ خوارج است.امام (ع) آنگاه فرمود: حال مایل هســتید که حقیقت را بگویم؟مـــــن ( کـــــه می‌دانســـتم سخن امام (ع) بر ضد عقیده‌ مـــن اســــت )  گفتـــم: نه!امام (ع) فرمودند: همانا برای شما بد است که آنچه را از ما نشنیده‌اید، قائلید.هاشم بعدهـــــا می‌گفت: گمان بــــردم که امام (ع) می‌خواهد ما را به سخن محمد بن مسلم برگرداند و معتقد کند. نکته جالب پیرامون این روایت اینکه شارحان کافی همچون علامه مجلسی و ملاصالح مازندرانی، تقسیم‌بندی موجود در روایت را به کفر و اسلام ظاهری اختصاص داده و آن را مربوط به نجاست و طهارت اهل‌سنت دانسته‌اند و همچنان بر گرایش‌های تکفیرگرایانه عصر خویش تاکید کرده‌اند. در حالی که مضمون جهالت و استضعاف تاکید شده در روایت، مقوله‌ای اعتقادی است نه فقهــی  و اگر در روایت ســـخن از همسانی نظر شیعیان با خــــوارج به میــــان آمده است، از جهـــــت همســــانی نــــگاه و تقســـیم‌بندی اعتقادی آنها با خوارج است. وگرنه همه می‌دانیم اکثرشیعیان هیچ‌گاه حکم تکفیر فقهی را همانند خوارج به اجرا نگذاشته‌اند. البته این روایت تنها یک نمونه از روایاتی بود که گرایش‌های تکفیرگرایانه بعضی از شیعیان را به نمایش می‌گذارد. چنانچه در روایاتی آمده است که حتی بعضــــی از اصحاب خاص ائمه(ع) همچون زاره حاضر نیز حاضر نبودند نظر آنها را در باب ایمان و کفر بپذیرند و در مباحثه با امام باقر (ع) آنقدر بر نظرات تکفیرگرایانه خویش لجاجت می‌ورزیدند که صدای مباحثه آنها با امام باقر(ع) بلند شده و  هرکس پشـــت در خانه بود آن را می‌شنید!حد و مرز تکفیر در میان این اصحاب ائمه(ع) آن‌گونه بوده است که به تعبیر خودشان، میان اعتقادات خود و دیگرمسلمانان تراز و شاقول گذشته و از هرکس که اندک زاویه‌ای با اعتقادات آنها داشت، تبری می‌جستند!ائمه(ع) نیز هنگامی که تاکید امثال زاره را بر مواضع خویش می‌دیدند،‌ با اشاره به تعصب و لجاجت اعتقادی آنهامی‌فرمودند: اگر پا به ســــن بگذاری، از این عقیده باز می‌گــــردی و از این قید و بند رها می‌شوی».بحث دراین‌باره فراوان و مفصل اســـت. اما حاصل سخن اینکه باید بدون هیچ محدودیت و سانسوری با ریشه‌های تکفیرگرایی مقابله کرد.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/57928

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی