ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

مادرم ایرانی است، من هم ایرانی‌ام!

تاریخ درج : چهارشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۸
تاملی بر تصویب لایحه «اعطای تابعیت به فرزندان مادران ایرانی»

مریم فروغی

یکی از مسائلی که سال‌هاست دغدغه فعالان حقوق زنان بوده اما چندی است در سطح اجتماعی نیز به مسئله‌ای عام تبدیل شده، امکان اعطای تابعیت از مادر به فرزند (در صورت غیرایرانی بودن پدر) در کشورمان است. چنین مسئله‌ای که برخی گمان می‌کنند بعد از فوت دانشمند کشورمان مریم میرزاخانی مطرح شده، چیزی نیست که به سادگی به این‌جا رسیده باشد و راه پر فراز و نشیبی تا به این‌جا برای استحصال نتیجه طی شده است. به طور کلی از آنجا که تابعیت در کشور ما به خون و خاک است، نتیجتا با استناد به قانون مدنی ماده‌  979 برای فرزندان زنان ایرانی که پدرانی غیر ایرانی دارند (در صورتی که یا متولد خاک ایران باشند  یا طبق ماده‌ 1060 قانون مدنی ازدواج مادر از سمت دولت قانونی تلقی شود) تا پیش از این تنها زمانی امکان درخواست تابعیت وجود داشت که ایشان به سن قانونی (18سالگی) رسیده و دیگر فرایندهای اخذ تابعیت را طی کرده باشند. این بدان معناست که به طور مشخص زنان در قانون تا پیش از این فاقد صلاحیت انتقال تابعیت تشخیص داده می‌شدند. جالب اینجاست که  عده‌ای برای جلوگیری از اینکه اعطای تابعیت از بدو تولد از طریق مادر نیز قابل پیگیری باشد، متداوما استدلال می‌کنند که این قوانین از شرع برخاسته‌اند؛ درحالی‌که غالب اهالی حقوق بر این نظرند که چنین مواد قانونی مشخصا به آن بخشی از قانون برمی‌گردد که از اتفاق گرته‌برداری از قوانین ممالک غربی است. اگر فارغ از فرزندان مهاجران زن ایرانی در کشورهای دیگر (که به طور مشخص تابعیتی از کشور مقصد این زنان را دریافت کرده بودند) به مسئله می‌نگریستیم، موضوع فقط به زنان ایرانی مهاجر خارج از ایران ختم نمی‌شد؛ بلکه یکی از مسائلی که این قانون ایجاد کرده بود، عملا به بی‌هویت ماندن فرزندان تعداد زیادی از زنانی که در داخل کشور با مهاجران و اتباع سایر کشورها ازدواج کرده‌اند تا کنون انجامیده است. مسئله‌ بی‌هویتی در سخن تنها یک کلمه است؛ اما پیامدهای اجتماعی آن لزوما یک کلمه نیست. همسران غالب این زنانی که از آنها صحبت می‌کنیم، به طور مشخص مهاجران (یا پناه‌جویانی) هستند که خود نیز مدارک تابعیتی در ایران ندارند یا  در صورتی که به طور قانونی در اینجا حضور دارند، این حضور به صورت موقتی است. این مسئله به ویژه در مناطقی نظیر حاشیه‌ کلان‌شهرها و البته در مناطق مرزی بسیار دیده می‌شود. فرزندان این افراد که به طور معمول در حاشیه‌ شهرها، مناطق فقیرنشین و در انواع محرومیت‌ها رشد می‌کنند، افرادی هستند که حتی فاقد یک سند شناسایی نه تنها برای برخورداری از حداقل امکانات بلکه برای جلوگیری از آسیب یا پیگیری آن هستند. در چنین شرایطی، این کودکان بی‌هویت بدون آموزش، فاقد هرگونه امکانات و به دور از اینکه حتی در اطلاعات رسمی جمعیتی جزیی از جمعیت رسمی کشور به حساب بیایند در گوشه‌ای از کشور به زیست حداقلی خود مشغول هستند. همین امر زمینه را برای روی‌آوری آنها به بزه یا گمارده‌شدنشان به کارهای سخت و تبدیل شدنشان به کودکان کار فراهم می‌آورد. از دیگر سو، انواع سوءاستفاده‌ها از این کودکان امکان رخداد می‌یابند؛ در حالی که عملا قابلیت پیگیری ندارند. همچنان‌که مانند بسیاری از دیگر پدیده‌ها در کشورمان، این پدیده‌ نیز آمار متقنی ندارد، اما بنا به گفته ناهید تاج‌الدین، نماینده اصفهان و عضو هیئت‌ رئیسه‌ کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، تعداد این کودکان بین 800هزار تا 5/1 میلیون نفر تخمین زده می‌شود که با توجه به پیامدهای اجتماعی چنین پدیده‌ای، می‌توان عواقب گران این عدم به‌رسمیت شناختن را در جامعه حدس زد.با به‌رسمیت شناخته شدن اعطای تابعیت از مادر به فرزندی که پدرش ایرانی نیست در کشورمان، این امکان فراهم می‌شود که این کودکان به‌طور مشخص از حالت غیرشهروندی به شهروندی تغییر وضعیت می‌دهند. نتیجتا نه‌تنها از حقوقی همچون سایر شهروندان برخوردار می‌شوند، بلکه پیامدهای این ناشهروندی تحمیل‌شده طی این سال‌ها نیز کمتر و کمتر خواهد شد. باوجودی که تا ابلاغ نهایی این قانون راهی باقی مانده است، اما اینکه دسته‌گل این تصویب را فقط و فقط به اهالی مجلس بدهیم به نظر می‌آید بی‌انصافی در حق جامعه مدنی است. از فعالان حقوق زنان، که بعضا هزینه‌های بسیاری بر سر پافشاری بر این موضوع پرداختند، تا روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای که با کشاندن این موضوع به فضای رسانه‌های جمعی ،که در جامعه ایجاد نوعی حساسیت نسبت به موضوع کرده، و آن دسته از سازمان‌های مردم نهاد که پیگیر وضعیت این کودکان بوده تا مردم عادی که با ایجاد سطحی از مطالبه جمعی موجب شدند این موضوع بعد از 20 سال نهایتا در مجلس فعلی تعیین تکلیف شود، در این نتیجه شریک هستند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/95105

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی