ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

مصرف بی‌رویه آنتی بیوتیک‌ها و بروز طاعون مدرن(43)

تاریخ درج : یکشنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۸

در شماره قبل به مسیر و سرعت نابودی هلیکوباکترپیلوری به عنوان یکی از باکتری‌های ایجاد سرطان در معده اشاره شد. در حال حاضر باکتری در حال ناپدید شدن است و انقراض در کشورهای توسعه یافته با سرعت بیشتری مشاهده می‌شود. جهان مدرن به عنوان دلیل نابودی ارگانیسمی که به مدت طولانی در اجداد ما زنده و باکتری غالب معده ما بود، ذکر شد. باکتری مانند هلیکوباکترپیلوری که به صورت دائمی در معده وجود داشت، با مشکل بیولوژیکی انتقال به انسان دیگر و بقا مواجه شده بود؛ درضمن انتقال باکتری، بزرگ‌ترین مشکل آن محسوب می‌شود. هلیکوباکترپیلوری تنها در بدن  انسان‌ها زندگی می‌کند. همان‌طور که قبلا اشاره شد، ما هلیکوباکترپیلوری را از حیوانات اهلی، مزرعه‌ای یا غذاهایی با منشأ حیوانی و گرد و خاک نمی‌گیریم؛ اما ارگانیسم‌های زودگذری مانند سالمونلا از این منابع به انسان‌ها انتقال می‌یابند. منبع اصلی هلیکوباکترپیلوری در دنیا، معده انسان است. این باکتری باید از یک معده به معده دیگر انتقال یابد و تنها مسیر انتقال از بخش بالایی یا پایینی ناحیه گوارشی است. هلیکوباکترپیلوری می‌تواند به آسانی از معده به دهان، از طریق آروغ زدن منتقل شود و مکانی برای خودش در پلاک‌های دندانی ایجاد کند. در کشورهای زیادی از دنیا، مادران غذای نوزادانشان را خودشان جویده و سپس به نوزاد داده و بدین ترتیب باکتری را به نوزادشان انتقال می‌دهند. زمانی که انسان‌ها استفراغ می‌کنند، هلیکوباکترپیلوری موجود است و می‌تواند از طریق هوا تا مسافتی کوتاه انتقال یابد و محیط اطراف خود را آلوده کند؛همچنین انتقال این باکتری از طریق مدفوع نیز امکان‌پذیر است و براساس تحقیقات صورت گرفته، DNA این باکتری و دیگر ارگانیسم‌های زنده در مدفوع ردیابی شده است. البته هلیکوباکترپیلوری زنده در مقادیر خیلی پایین دفع می‌شود. در زمانی که شرایط بهداشتی نامطلوب بود، انسان‌ها عامل آلودگی آب و غذا از طریق مدفوع بودند و با مصرف غذا و آب آلوده، انتقال هلیکوباکترپیلوری به افراد دیگر صورت می‌گرفت. در کشورهایی که شرایط بهداشتی ضعیف است، حدود 30-20 درصد از بچه‌ها در فاصله سنی پنج و 10 سال این باکتری را در هر سال دریافت می‌کنند. حال چرا در طول صد سال گذشته نابودی باکتری اتفاق افتاده است؟ پاسخ واضح است: پیشرفت در شرایط بهداشتی.در اواخر قرن نوزدهم، تأمین آب تمیز آغاز و پیشرفت‌های عمده‌ای با کلریناسیون آب مشاهده شد. شرایط مطلوب بهداشتی مانع از انتقال عوامل میکروبی بیماری‌های وبا، تب تیفوئید، هپاتیت و دیگر بیماری‌های اسهالی در کودکان شد. این شرایط عامل مهم پیشرفت در سلامت در نیمه اول قرن بیستم بود و بدین ترتیب امکان انتقال باکتری‌های قدیمی مانند هلیکوباکترپیلوری محدود شد. تأمین آب تمیز و عاری از آلودگی، پیشرفت بزرگی بود که نباید از آن چشم‌پوشی کرد؛ اما عوامل بالقوه مخفی که میکروبیوم قدیمی انسان را کاهش می‌دهد، باید شناسایی شود. نوشیدن آب آلوده باعث می‌شد انسان‌ها بتوانند هلیکوباکترپیلوری را از فردی غریبه دریافت کنند و اکثر انتقال‌ها در مکانی نزدیک به محل زندگی آنها اتفاق می‌افتاد. همان‌طور که اشاره شد، یک نوزاد می‌تواند هلیکوباکترپیلوری را از مادرش که غذایش را می‌خورد، دریافت کند. در حال حاضر همه روش‌های انتقال هلیکوباکترپیلوری از مادر به کودک شناسایی نشده است. تحقیقات نشان می‌دهد که انتقال‌دهنده اصلی این باکتری به کودکان، مادران هستند. علاوه بر این، کودکان هلیکوباکترپیلوری را از خواهر یا برادرهای بزرگ‌تر خود نیز دریافت می‌کنند و بدین ترتیب شرایط برای انتقال باکتری تشدید می‌شود. بزرگ بودن خانواده‌ها در انتقال هلیکوباکترپیلوری نقشی کلیدی دارد؛ اما در حال حاضر در کشورهای توسعه یافته خانواده‌ها از نظر تعداد رو به کاهش و کوچک شدن هستند. در یک خانواده با پنج کودک، 80 درصد از بچه‌ها یک خواهر یا برادر بزرگ‌تر دارند. در خانواده‌های با دو بچه این احتمال به 50 درصد کاهش می‌یابد. در خانواده‌های تک فرزندی احتمال انتقال صفر است. در گذشته، بیشتر بچه‌ها در کنار والدینشان و در یک تختخواب می‌خوابیدند و این تماس نزدیک، انتقال باکتری را در سال‌های اول زندگی افزایش می‌داد و آسان‌تر می‌کرد. واقعیت این است که این باکتری در صورت انتقال در زمان کودکی، زنده باقی مانده و به نسل‌های بعدی انتقال می‌یابد. بر اساس مطالعات صورت گرفته بر روی انسان و میمون، به زمانی طولانی نیاز است تا هلیکوباکترپیلوری با میزبانش سازگار شود؛ اما این شرایط در آزمایش خودالقاحی این باکتری توسط مارشال ایجاد نشده بود. اگر شرایط زندگی برای ارگانیسم با مشکل و سختی همراه باشد، میزان انتقال باکتری کاهش می‌یابد. جهت درمان درد گلو و گوش در کودکان آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود که تأثیر نامطلوبی بر بقا و زندگی هلیکوباکترپیلوری دارد. استفاده از یک دوره آنتی‌بیوتیک منجر به حذف باکتری در بیماران می‌شود؛ همچنین استفاده از آنتی‌بیوتیک‌های مشابه نیز احتمال نابودی هلیکوباکترپیلوری را بیشتر می‌کند. به نظر می‌رسد با مصرف یک دوره یا بیشتر از آنتی‌بیوتیک توسط کودکان شانس نابودی هلیکوباکترپیلوری افزایش می‌یابد و بدین ترتیب در یک مدت طولانی ناپدید شدن باکتری اتفاق می‌افتد و بدین ترتیب نابودی هلیکوباکترپیلوری در طی چند نسل فراهم می‌شود... . ادامه دارد

دکتر زهرا اسفندیاری، مسئول واحد تحقیق و توسعه معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

url : http://www.isfahanziba.ir/node/98507

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی