ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

میراث از نگاه عاشقانه خالی است

تاریخ درج : سه شنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 
مردم می‌توانند گنبد مسجد جامع عباسی را نجات دهند

نفیسه حاجاتی

 

 

 

به دیوار آئینه‌کاری کاخ سیصد ساله تکیه می‌دهند، دست می‌کشند روی نقاشی‌های پانصد ساله و موقع گرفتن عکس یادگاری همانطور که تکیه داده اند به دیوار، کف کفش یک پایشان را می‌گذارند روی حاشیه پایین دیوار که کاشی‌کاری قاجاری است. اینها متاسفانه از جمله متداول‌ترین رفتارهای غلطی هستند که خیلی از گردشگران و حتی دانشجوهای رشته‌های مرتبط، در میراث تاریخی ارزشمند ایران انجام می‌دهند. از سوی دیگر، قریب به اتفاق بناهای مهم تاریخی ایران معطل تامین بودجه برای حفاظت و مرمت صحیح سالانه هستند و سازمانی که مسئولیت این کار را دارد، مدام از نبود و کمبود بودجه می‌نالد. برای حل این مشکلات اما راه‌حل‌های ساده‌ای وجود دارد. ناصر نوروززاده چگینی، باستان شناس، استاد دانشگاه و پژوهشگر صاحب نام، در جلسه‌ای به میزبانی دانشکده حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان درباره «میراث برای نسل‌ها» صحبت کرد، از فعالیت‌های شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) گفت و اظهار امیدواری کرد با ورود مفهوم وقف و نذر به حوزه میراث فرهنگی و افزایش خلق و خوی احترام و به زیارت میراث نائل شدن، مشکلات عمده ایران در این زمینه حل شوند.

 

 

در هفته میراث فرهنگی، دانشکده حفاظت و مرمت دانشگاه هنر اصفهان میزبان نشستی با موضوع میراث برای نسل‌ها (Heritage for Generations) بود. عنوانی که شعار سال 2018 شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی (ایکوموس) است و اعضای این شورا در سراسر جهان به صحبت و فعالیت در این زمینه می‌پردازند. دکتر ناصر نوروززاده چگینی هم در اولین جلسه از مجموعه نشست‌های این دانشکده، به بیان  ماهیت و رفتارهای ایکوموس پرداخت و تصریح کرد: «ایکوموس بازوی تخصصی و علمی است که به صورت سازمان مردمی به یونسکو کمک می کند و اعتبارش براساس شهریه‌هایی که اعضا به یورو پرداخت می‌کنند، تامین می شود و بخشی هم از بنیادهای خیریه به دست می‌آید.»  به گفته معاون ایکوموس ایران، در کشور ما انجمن آثار ملی نهادی بود که دهه‌ها پیش، اعضایش فعالیت‌های داوطلبانه در زمینه میراث انجام می‌دادند و بودجه فعالیت‌هایی مثل چاپ کتب و تندیس‌های مشاهیر هم از راه اعانه‌های مردمی تامین می‌شد، مثلا مجسمه نادر به همین صورت ساخته شده بود. نوروززاده چگینی در گفت و گو با سرویس گردشگری و میراث روزنامه اصفهان زیبا بر لزوم اشاعه حس کمک‌های داوطلبانه برای حفظ ارزش‌های ملی و فرهنگی کشور تاکید کرد و افزود: «همانطور که برای مردم جا افتاده که برای محرم غذا نذر می‌کنند یا نیت می‌کنند ده شب زمان بگذارند و در هیئت فعالیت کنند، باید کمک‌های داوطلبانه بدون توقع برای حفاظت از میراث مهم تاریخی و فرهنگی ایران در بین مردم جا بیفتد.»استاد باستان‌شناسی اضافه کرد: «کشور ما نیازمند کمک‌های داوطلبانه مردمی برای میراث است. باید هزینه های عقب ماندن و کمبودها را از طریق اعانه فردی حل کنیم. برای مثال، باید طوری باشد که اگر کسی درِ چوبی آسیب دیده بنای تاریخی را دید،  با نجاری که مورد وثوق سازمان میراث است، هماهنگ کند و هزینه‌های مرمت اصولی را بپردازد. این هم می‌تواند یک نذر باشد.» او ادامه داد: «الان حوزه وقف و نذر فقط به ساخت مسجد و کمی هم مدرسه محدود شده است. در حالی که مثلا در کانادا «اوقاف گیب» وجود دارد که کتاب چاپ می کند. انجمن آثار ملی هم همین شیوه را داشت. باید وقف را به حوزه‌های فرهنگی بیاوریم.»به گفته نوروززاده چگینی، مثلا اگر الان گنبد مسجد جامع عباسی اصفهان مشکل دارد و میراث پول مرمت صحیح و سریعش را نمی‌تواند فراهم کند، خیرانی باید وجود داشته باشند که هزینه مرمت سالانه مسجد را تقبل کنند. یا خیلی خوب می‌شود که در نطنز خیران مخارج تعمیرات سالانه مقبره عبدالصمد را تقبل کنند. اما در حال حاضر می‌توانیم بگوییم هنوز وقف وارد حوزه فرهنگ نشده است. به گفته این استاد دانشگاه، افراد از حوزه‌‍های مرتبط با میراث فرهنگی مثل باستان شناس، مردم شناس، پژوهش هنر، معماری و ... می‌توانند عضو وابسته ایکوموس ایران باشند و فعالیت‌های داوطلبانه‌ای در زمینه میراث فرهنگی انجام دهند. همچنین کسانی مانند قاضی‌ها، پزشکان و... که به ایکوموس در انجام وظایفش کمک می‌کنند، «عضو پشتیبان» محسوب می‌شوند. برخی هم در زمره اعضای افتخاری هستند. برای مثال، دکتر اردکانی، رئیس فرهنگستان علوم، عضو افتخاری ایکوموس است، سازمانی که هدفش اشاعه عشق به میراث فرهنگی چه در حوزه های ترویجی و چه در حوزه‌های علمی است.  ویراستار کتاب‌های «گل مهرهای تخت سلیمان: جستاری در مهرشناسی اواخر ساسانی» و «ایستگاه های پارتی (کهن ترین متن مکتوب جغرافیای ایران باستان)» از اساتیدی مانند محمد مهریار و باقر آیت‌الله زاده شیرازی با عنوان کسانی که در دهه‎‌های 60 و 70 به خاطر عشقشان به میراث تاریخی ایران به «میراثی» معروف بودند، نام برد و گفت: «متاسفانه میراث از این نوع نگاه خالی شده است. نمی‌گویم دیگر این رویکرد وجود ندارد ولی بسیار کم شده است.»نوروزاده چگینی افزود: «اگر حفظ مرزهای کشورمان مهم است و برای آن ارتش منظم و دائمی داریم و سالانه بودجه و تسهیلات برایش مصوب  و مانورهایی اجرا می‌شود، برای حفظ مرزهای فرهنگی هم باید تلاش کرد. بخشی به عهده دولت است، اما بخشی هم به عهده مردم است. همانطور که موقع جنگ مردم از دولت متوقع اند برای دفاع کردن ولی خودشان هم بیکار نمی‌نشینند، برای پاسداری از میراث و فرهنگ هم باید مردم خودشان فعالیت کنند. کشور ما این نوع خلق و خو و نگاه به سرزمین را می‌خواهد.» او همچنین در پاسخ به این سوال که گردشگری در رابطه با میراث فرهنگ چه نقشی دارد و چه رویکردی در رابطه با این دو مفهوم باید داشته باشیم، گفت: «باستان‌شناسی کاوش است و ذاتامخرب. چون لایه های منظم یک محوطه تاریخی را به هم می‌زند، اما اگر این به هم زدن خروجی‌اش تبدیل به دانش شود و به ارتقای سطح دانش ما نسبت به گذشته نشود، عین تخریب است.» او ادامه داد: «اگر مرمت‌گر ظاهر بنا را ببیند،  اما جانش را نبیند، مرمت هم عین تخریب می‌شود.»او با اشاره به درِ قدیمی بنای تاریخ دانشکده حفاظت و مرمت، گفت: «مثلا این در چوبی قدیمی را باید درک کنیم که جان دارد. اگر این نگاه وجود داشت، پلاک آهنی را  روی چوب نمی زدند و زنگ را روی در نمی‌گذاشتند.»ناصرنوروززاده چگینی افزود: «گردشگری ذاتا مخرب است، چون معمولا افراد برای دیدن و نه برای شناختن می‌روند.  اتحادیه اروپا هم روز بخصوصی دارد که در آن همه بناها باز می شوند تا مردم ببینند. اما ضوابطی هست و دانشی که سطح دریافت مردم از اثر را بالا می‌برد.  اگر شما پیراهنی از مادربزرگتان داشته باشید، برای حفظش باید کمترین جابه جایی را داشته باشید. بنابراین برای هرکسی، از صندوقچه درش نمی آورید. الان در روزهایی بیشتر از 25 هزار نفر وارد تخت جمشید می‌شوند و روی بدنه بنا حرکت می کنند. معلوم است که تخریب می شود. در عالی قاپو هر روز گردشگران از پله‌های باریکش بالا و پایین می روند.»او ادامه داد: «مثلا ساختمان ایکوموس را خیلی ها می‌خواهند ببینند. اما خیلی‌هایشان وقتی اجازه بازدید می‌گیرند، وارد بنا می شوند فقط برای عکس یادگاری گرفتن و ...؛ مثلا میراث تهران دانشجوهای لیسانس را می فرستد برای «رولوه» کردن. جمعیت زیادی وارد بنا می‌شود و همه می‌خواهند متر را به دیوار بزنند و کارشان را انجام دهند. حتی خیلی‌هایشان روی نقاشی‌ها دست می‌کشند و نمی‌دانند که چربی دستشان نقاشی را نابود می‌کند. این گردشگری تخریب‌گر است.»راهکار این پژوهشگر میراث فرهنگی برای جلوگیری از تخریب بناها در گردشگری، این است که در این زمینه فرهنگسازی شود و گردشگر متوجه باشد که به زیارت بناها رفته، بناهایی که گذشته را به آینده وصل کرده‌اند و هر خدشه‌ای بر ساحتشان، لطمات جبران‌ناپذیری به زندگی نسل‌ها وارد می‌کند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/73424

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی