ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

نقش بی بی سی در براندازی مصدق

تاریخ درج : یکشنبه ۲۸ امرداد ۱۳۹۷
شماره روزنامه: 

رادیو که از سال 1319 و در زمان رضاشاه تاسیس شد، نقش عمده ای در انتشار وقایع سیاسی داشت. به همین دلیل، جای خود را در خانه ایرانی ها به سرعت باز کرد و به منزله یک منبع اطلاع رسانی در بین آنها شناخته شد. مردم کشور نیز که همیشه به دنبال اخبار شفاهی بودند و نقل و قول ها را بسیار بهتر از اسناد مکتوب، می پذیرفتند، به صورت مستمر به سراغ این رسانه می رفتند. بنابراین رادیو برد تبلیغاتی بالایی هم در سقوط رضا شاه و هم در حوادث دهه اول حکومت محمدرضا شاه داشت. در شهریور 1320 نیز متفقین از طریق شبکه های رادیویی تلاش کردند تا به تخریب رضا شاه بپردازند و اگر حمایت های مردمی وجود دارد، آن را از بین ببرند. برای مثال، رادیو مسکو تلاش می کرد در جهت تحقق اهداف حزب توده در ایران، نقش آفرینی کند اما مهم ترین بنگاه خبری و نقش آفرینی در حوادث کودتای 28 مرداد، رادیو بی بی سی بود. چرا که سرویس فارسی این رادیو، تاثیر زیادی در جهت دهی افکار عمومی و حتی افکار انسان های خاص و صاحب نفوذ داشت. در همین راستا رادیو بی بی سی همواره در جهت تامین منافع دولت انگلیس، اقدام به انتشار اخبار می کرد. تمام تلاش رادیو بی بی سی دردوران حکومت دکتر مصدق تا کودتای 28 مرداد، حول چند محور می چرخید. محور اول، تلاش این رادیو برای جلوه دادن مصدق به مثابه حامی حزب توده بود. به طوری که در بین افراد مذهبی و بازاری ها و... مصدق را کسی معرفی می کرد که توده ای است یا عملکردش به نحوی است که منجر به حمایت از حزب توده می شود. اتفاقا موفق هم شد. رادیو بی بی سی از این طریق، توانست نظر بسیاری از متدینین ایرانی را نسبت به دکتر مصدق عوض  و آن را به منزله یک عنصر مشکوک در جهت تحقق اهداف کمونیستی معرفی کند. از طرف دیگر محور دوم این بود که رادیو بی بی سی با ارائه خبرها و تحلیل های یک سویه و جهت دار تلاش می کرد تا نظر دربار و اطرافیان محمدرضا شاه را به این سمت و سو ببرد که مصدق خطر عمده ای برای حکومت پهلوی است و قصد دارد که حکومت جمهوری ایجاد کند. محور دیگر فعالیت رسانه بی بی سی این بود که در بین حامیان دکتر مصدق و همچنین، احزاب ملی ایران، تفکری را جا بیندازد که او به افکار عمومی و خرد جمعی بی توجه و به دنبال دیکتاتوری جدید است.  این سه محور عمده باعث دلسردی و مشکوک شدن نیروهایی شد که باعث شکل گیری نهضت ملی صنعت نفت شده بودند. همین هم باعث فاصله گرفتن آنها از مصدق شد. رادیو بی بی سی این اقدامات را آنقدر دنبال کرد تا منجر به سقوط دکتر شد. علاوه بر اینها  این رسانه حتی پایش را فراتر نهاد. به نحوی که در برخی موارد، به منزله ابزاری جاسوسی در خدمت کودتاچیان قرار گرفت. پخش اسم رمز برای بیرون ریختن و شلوغ کردن آشوب گران و الواط و ... از طرف رادیو از این قبیل بود. همچنین این رسانه ساعت به ساعت پخش اخبار جهت دار کودتا را رهبری کرد. بعد از آن نیز سعی کرد تا چهره منفوری از مصدق در جامعه بسازد و نقش شاه، درباریان، دولت انگلیس و آمریکا  در کودتا را در جهت حفظ منافع ایران و مشروطه توجیه کنند  اما رادیو مسکو نیز به صورت غیررسمی زبان گویای حزب توده بود. این رادیو برای مدت ها دچار سردرگمی بود؛ سردرگمی ناشی از آدرس ها و تحلیل های غلطی که از رادیو بی بی سی و عوامل انگلیسی وام گرفته بود. چرا که رادیو مسکو به شدت تحت تاثیر رادیو بی بی سی بود. بنابراین در پخش اخبار و برنامه های رسانه ای رادیو مسکو هیچ خط سیر منظمی وجود ندارد. این موضوع نشان دهنده این است که فکر منظم و سیستماتیکی بین اعضای حزب توده و این رادیو وجود نداشته است. ایران نیز آن زمان، رادیویی داشت به نام رادیو ملی که منفعل بود و فعالیت خاصی نداشت. این رادیو که در تمام مدت این دو سال، اقدامی خاص انجام نداد، نه ابزاری بود در دوست دولت و نه دولتی ها اهمیت ساماندهی اجتماعات توسط رادیو را درک می کردند. بنابراین چندان برد تحقیقاتی نداشت. دسترسی مردم به این رادیوها عموما در قهوه خانه ها بود. پس از آن نیز از طریق ایستگاه های رادیویی این امکان فراهم شد.

*مدیر مرکز اسناد و کتابخانه ملی منطقه مرکزی ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان در گروه تاریخ

url : http://www.isfahanziba.ir/node/79732

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی