ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

هموفیلی چیست؟

تاریخ درج : سه شنبه ۲۴ دی ۱۳۹۸

هموفیلی یا خون‌تراوی نوعی بیماری ارثی است که در آن خون در محل بریده‌شده بند نمی‌آید و جز در موارد استثنایی این بیماری فقط در افراد مذکر دیده می‌شود. عارضه خون‌ریزی در هموفیلی می‌تواند بسته به شدت اختلال ژنتیکی درجات مختلفی از نظر شدت داشته باشد.

انواع هموفیلی

هموفیلی A و B اختلالات انعقادی وابسته به کروموزوم جنسی هستند که به ترتیب بر اثر جهش‌هایی در ژن‌های F۸C و F۹ ایجاد می‌شوند. جهش‌های F۸C موجب کمبود یا اختلال عملکرد عامل انعقادی ۸ (فاکتور هشت )و جهش‌های ژن F۹ باعث کمبود یا اختلال عملکرد عامل انعقادی ۱۱ می‌شوند. هموفیلی نوعی اختلال در تمام نژادها و بدون ترجیح نژادی است. میزان شیوع هموفیلی A از هموفیلی B بیشتر است. هموفیلی نوع C یک نوع اختلال ژنتیکی اتوزومال بوده که به علت کمبود فاکتور یازده خونی است.

شرح بیماری

این بیماری از طریق مادر به پسرانش منتقل شده و مردان نمی‌توانند بیماری را به پسرانشان منتقل کنند. هموفیلی در ۸۵ درصد موارد ناشی از کمبود فاکتور انعقاد خون شماره ۸ است و این نوع هموفیلی موسوم به هموفیلی A یا هموفیلی کلاسیک است. در ۱۵ درصد دیگر بیماران هموفیلیک، تمایل به خون‌ریزی بر اثر کمبود فاکتور انعقادی ۱۱ به‌وجود می‌آید. هر دوی این فاکتورها به‌طور ژنتیکی از طریق کروموزوم X به صورت یک خاصیت مغلوب انتقال می‌یابند.بنابراین تقریبا هیچ‌گاه یک زن مبتلا به هموفیلی وجود نخواهد داشت؛ زیرا لااقل یکی از کروموزوم‌های جنسی او دارای ژن‌های سالم خواهند بود. اگر یکی از کروموزوم‌های جنسی زن معیوب باشد، او یک ناقل هموفیلی خواهد بود و این بیماری را به نیمی از فرزندان پسر خود منتقل خواهد کرد و حالت ناقل بیماری بودن را به نیمی از دختران خود انتقال خواهد داد. این بیماران معمولا به التهاب مفاصل مبتلا هستند؛به همین دلیل در هنگام بروز درد و التهاب از راه رفتن عاجز می‌شوند.

علائم شایع

علائم اولیه هموفیلی، خون‌ریزی‌های طولانی پس از خراش‌های کوچک است. البته عقیده عمومی بر این است که این‌گونه خون‌ریزی‌های کوچک ولی طولانی باعث مرگ شخص مبتلا نمی‌شود، ولی به تدریج بیماری پیشرفت کرده، علائم شدیدتری از قبیل خون‌ریزی‌های دردناک داخل مفصلی مانند مفصل زانو ایجاد خواهد کرد.این‌گونه حوادث با کوچک‌ترین تحریکی پیش می‌آید و احتمالا یک پسر بچه را از انجام بازی محبوبش یعنی فوتبال یا انجام هر کار کوچک دیگری که احتمال دارد زانو دچار پیچیدگی شود باز می‌دارد. تجمع خون در مفاصل ممکن است باعث خشک شدن مفصل شده و کودک را به‌طور کامل فلج کند یا خون‌ریزی‌های غیرمنتظره‌ای در ماهیچه‌ها به وقوع بپیوندد.

فنوتیپ و سیر طبیعی 

هموفیلی معمولا بیماری مردان است؛ هر چند ندرتا خانم‌ها هم به علت انحراف غیر فعال شدن کروموزوم ایکس از حالت طبیعی مبتلا می‌شوند. از نظر بالینی این دو نوع هموفیلی غیر قابل افتراق هستند. هر دوی اینها با خون‌ریزی به داخل بافت‌های نرم، ماهیچه‌ها و مفاصل متحمل وزن مشخص می‌شوند. خون‌ریزی ظرف چند ساعت تا چند روز پس از تروما رخ می‌دهد و اغلب تا چند روز یا چند هفته ادامه می‌یابد.آنهایی که بیماری شدیدی دارند معمولا در دوره نوزادی به علت هماتوم شدید سر یا خون‌ریزی طولانی از زخم‌های ناف یا محل ختنه تشخیص داده می‌شوند. افراد دچار بیماری متوسط اغلب تا زمانی که شروع به خزیدن یا راه رفتن نکنند، دچار هماتوم نمی‌شوند و لذا تا آن زمان بیماری آنها تشخیص داده نمی‌شود.

درمان

اگرچه کارآزمایی‌های فعلی ژن درمانی بسیار امیدوارکننده به نظر می‌رسند، هیچ درمان علاج‌دهنده‌ای به‌جز پیوند کبد برای هموفیلی A و B وجود ندارد. هرگاه شخص مبتلا به هموفیلی دچار خون‌ریزی شدید و طولانی شود، تقریبا تنها درمانی که واقعا موثر است تزریق فاکتور انعقادی شماره ۸ خالص است. قیمت این فاکتور بسیار گران بوده و زیاد در دسترس نیست؛ زیرا اولا این فاکتور فقط می‌تواند از خون انسان و آن هم فقط به مقادیر فوق‌العاده اندک به‌دست آید. فاکتور ۸ به روش مهندسی ژنتیک نیز تهیه شده و به‌نام ادویت (Advate) و برای مصرف انسانی در دسترس بیماران قرارگرفته است. بسیاری از بیماران پس از مدتی به‌دلایلی مانند تولید آنتی بادی‌های خنثی‌کننده قادر به ادامه مصرف فاکتور هشت انسانی نیستند و باید از نوع حیوانی آن استفاده کنند یا اینکه از فاکتور هفت نوترکیب انسانی استفاده کنند که هم اکنون یک شرکت دانمارکی با نام تجاری نوووسون (Novoseven) آن را تولید می‌کند. به دلیل گرانی فوق‌العاده زیاد، بسیاری از کشورها و افراد قادر به تهیه این داروهای نوترکیب نیستند. نوع بیوژنریک یا بیوسیمیلار این دارو توسط شرکت آریوژن تولید شده و به‌نام آریوسون در اختیار بیماران هموفیلی قرار گرفته است.

خطر  توارث

اگر خانمی سابقه خانوادگی هموفیلی داشته باشد، با تجزیه و تحلیل پیوستگی یا شناسایی دو ژن جهش‌یافته F۸C و F۹  تجمع یافته در خانواده می‌توان وضعیت حامل بودن او را تعیین کرد. تشخیص افراد حامل با سنجش آنزیمی دشوار است و همه جا مقدور نیست. اگر مادری حامل باشد، هر یک از پسرانش به احتمال ۵۰ درصد ژن‌های جهش یافته را به ارث خواهند برد. اگر مادری دارای پسری مبتلا به هموفیلی باشد، اما هیچ خویشاوند مبتلای دیگری نداشته باشد، احتمال حامل‌بودن او ۲ در ۳ است.

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/105803

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی