ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

پدرهای ناخوانده

تاریخ درج : چهارشنبه ۳۰ امرداد ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
چرا تلاش‌ها برای پدرخواندگی سیاسی در اصفهان موفق نیست؟!

محمدحسین اعتزازیان/خبرنگار

دمکراسی، فارغ از اینکه آرمانی برای یک جامعه باشد یا صرفا شیوه‌ای برای رسیدن به یک حکومت کارآمد ،لوازم و مقتضیات خاص خودش را دارد؛ لوازمی ‌که نمی‌توان انکار کرد یا نادیده گرفت. در ایران، عدم وجود احزاب توانمند (و مهم‌تر از آن ) روحیه کار جمعی و تشکیلاتی،  فضای غبارآلودی را در عرصه سیاسی به وجود آورده است. در این گزارش تلاش داریم نگاهی گذرا به وضعیت پدرخوانده‌های سیاسی در اصفهان داشته باشیم.پیش از آنکه ایرانیان راه سیاست ورزی مدرن را آغاز کنند، قدرت سیاسی معمولا از بالاترین مقام حکومت به طرف پایین جریان داشت. پس از انقلاب مشروطه، تلاش برای تصاحب مناصب انتخابی ازجمله نمایندگی مجلس به یکی از مهم‌ترین عرصه‌های چانه‌زنی بر سر قدرت سیاسی تبدیل شد؛ به‌طوری‌که با مطالعه یک دوره 15 ساله، تا شروع استبداد رضاخانی، شاهد شکل‌گیری حجم زیادی از لابی‌ها، احزاب و ائتلاف‌ها در فضای سیاسی ایران هستیم. در آن زمان، موفقیت در انتخابات مجلس به عنوان یکی از پررنگ ترین مظاهر قدرت سیاسی  بیش از آنکه ناظر به رأی و اقبال عمومی‌مردم باشد، نیاز به  لابی گری با گروه‌های مختلف داشت. اساسا نتیجه انتخابات‌ها، در بهترین حالت،  برایند متعادلی از این لابی‌گری‌ها بود. پس از آن، دیکتاتوری رضاخانی هرچند مسیر فعالیت‌های سیاسی را کاملا مسدود کرد، اما در هر منطقه نیاز دولت به واسطه‌هایی جهت پیشبرد سریع مسیر توسعه، زمینه مساعدی برای فعالیت پدرخوانده‌های سیاسی ایجاد می‌کرد. با اشغال ایران توسط قوای نظامی‌خارجی ، این بار تا سال‌ها تصاحب قدرت سیاسی نیاز به ارتباط مستمر با عناصر خارجی داشت؛ به طوری که در فاصله سال‌های 1320 - 1330 تلاش برای برقراری این ارتباط‌ها، صورتی علنی یافته بود؛ به این ترتیب، نقش پدرخوانده‌های سیاسی روزبه‌روز افزایش می‌یافت؛  کسانی که جهت حفظ و افزایش قدرتشان، از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کردند.باید دقت داشت که هم‌زمان با افزایش درآمدهای دولت، توزیع امکانات از مرکز به شهرها از اهمیت زیادی برخوردار شده بود؛ به طوری که بخش مهمی‌از مناقشات نمایندگان مجلس به این موضوع اختصاص می‌یافت؛ به این ترتیب، پدرخوانده‌های سیاسی به صورت جدی تری وارد روابط اقتصادی می‌شدند.

پدرخوانده‌های عصر انقلاب

اگر قائل به مفهومی‌ به نام «پدرخواندگی سیاسی» باشیم وبخواهیم آن را در نسبت با قدرت مستقر تعریف کنیم، باید اذعان داشت که این مفهوم با پیروزی انقلاب اسلامی، به طور کلی دگرگون شد. امام خمینی(ره) به عنوان رهبر بلامنازع انقلاب اسلامی، از دیدگاه مردم مصدر مشروعیت سیاسی بود و این مشروعیت در مناطق مختلف کشور با نمایندگان غالبا روحانی ایشان، توزیع می‌شد؛ به همین دلیل از همان سال‌های ابتدای انقلاب، نیروهای سیاسی حول محور روحانیون شکل می‌گرفتند و در ارتباط با بیت امام موضوعیت می‌یافتند. با این همه، ماجرای دمکراسی در ایران به صورت عمومی‌تر و جدی تر در قالب انتخابات مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان و ریاست جمهوری پیگیری می‌شد و فرصتی جهت فعالیت پدرخوانده‌های سیاسی فراهم می‌کرد. در سال‌های دهه شصت، مبارزین شاخص انقلاب در دو جناح شاخص اصفهان، هم‌زمان پدرخوانده‌های سیاسی نیز محسوب می‌شدند و این موضوع تا اوایل دهه هفتاد ادامه داشت. در این مدت نیروهای سیاسی ذیل این اشخاص مجتمع می‌شدند و لیست‌های انتخاباتی با تایید و شیخوخیت آنها، بسته می‌شد؛ همچنین تامین و نظارت بر منابع مالی استفاده شده در تبلیغات انتخاباتی ، غالبا توسط آنها صورت می‌پذیرفت. باید توجه داشت در این سال‌ها گسترش سازمان‌های حکومتی بر اهمیت پدرخوانده‌های سیاسی می‌افزود. تعیین مناصبی مانند استاندار، شهردار، فرماندار و روسای ادارات و سازمان‌ها در هر شهر، بدون مشورت و لابی گری با پدرخوانده‌های سیاسی در آن شهر نبود.

شورش جوانان

هم‌زمان با کم‌رنگ‌شدن دوگانه اقتصادی چپ و راست ، تغییراتی در صورت بندی جناح‌های سیاسی کشور به وجود آمد. در این سال‌ها، در جناح راست اصفهان تقابل جدی جوانان و بزرگان باعث کم‌رنگ‌شدن نقش پدرخوانده‌های سیاسی شد. در جناح چپ نیز، تعاملات سیاسی بیش از همه در نسبت با پایتخت، تعریف می‌شد. به این ترتیب ، جوانان با کلماتی مانند «جوان‌گرایی» و «عدالت‌طلبی» از پدرخوانده‌های جناح خود عبور کردند. عدم توفیق مرحوم پرورش در راهیابی به مجلس، تغییر رئیس بلامنازع شورای اسلامی‌شهر اصفهان و عدم اجماع بر لیست واحد در احزاب اصلاح طلب از نشانه‌های این عبور در هر دو جناح سیاسی اصفهان است.  باید دقت داشت با گسترش رسانه‌های مجازی در سال‌های اخیر ، تامین هزینه‌های تبلیغات انتخاباتی نیز موضوعیت خود را تا حدود زیادی از دست داده است. در چنین شرایطی و با تجربه از شکست‌های سیاسی، جناح‌های مختلف به دنبال پدرخوانده‌هایی برای خود هستند. این پدرخوانده‌ها اگر قرار باشد در سطح ملی نقش «راهبری سیاسی» را بر عهده داشته باشند، می‌توانند با کمک جریان‌های رسانه‌ای، مطرح  یا تثبیت شوند (همچنان که در جریان اصلاح‌طلب در سطح ملی شاهد چنین فرایندی هستیم. در جریان اصولگرا نیز ، تلاش‌هایی ناموفق جهت مطرح‌شدن چهره‌هایی نظیر مرحوم آیت الله مهدوی کنی در سطح ملی انجام شد). در سطح شهر و استان اما ، شکل‌گیری مجدد پدرخوانده‌ها باید در فرایندی طبیعی اتفاق بیفتد. در سال‌های اخیر در نمونه‌های متعددی،  افرادی تلاش کردند خود را به عنوان پدرخوانده یک جناح ، منصوب کنند. در آستانه انتخابات ، ناتوانی آنها در تعامل موثر با جریان‌های جناح متبوع خود نشان داد پدرخواندگی سیاسی ، انتصابی نیست و شاید اساسا دوره مدیریت پدرخوانده‌های سیاسی بر انتخابات تمام شده باشد؛ با این همه و با وجود مزایایی همچون افزایش عقلانیت سیاسی ، فراهم کردن زمینه‌های تعامل میان جناح‌های مختلف و جذب امکانات ملی ، جناح‌های سیاسی نباید از فعال کردن این ظرفیت ، غافل باشند.

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/99915

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی