ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

چکیده مقاله

تاریخ درج : پنجشنبه ۱۴ آذر ۱۳۹۸

دگرگونی اجتماعی در فضای شهری

جهانی شدن به «شهری شدن جهان» و به تبع آن به ایجاد جهان شهرها و شهرهای جهانی منجر شده است. با توجه به اینکه نیمی‌از جمعیت شش میلیاردی جهان ساکن شهرها هستند و نیز با لحاظ این واقعیت که اکثر فضاهای غیر شهری به فضای شهری تبدیل می‌شوند نقش شهرها نیز در نظام جهانی تغییر کرده است. به‌هم‌فشردگی زمان و مکان، نظام ترابری جدید، ارتباط‌های مجازی روی خط، فناوری‌های سازمانی پست مدرنیستی، نظام‌های کارشناسی علمی‌واحد (مانند استانداردهای مهندسی و فناوری) و نشانه‌های انتزاعی جهان‌شمول (مانند پول واحد) و مانند آنها بخشی از تحولات جامعه‌شناختی است که جهانی شدن شهری را شکل داده است. بر اساس این، توجه از شهر در سطوح ملی و منطقه‌ای، به سمت «شهر در سطح جهانی» و «شهر در سطح جهان محلی» هدایت شده است. هر چند گسترش روابط بین شهرها باعث شده است در نحوه درک افراد از جهانی شدن در دوران معاصر، شهرها نقش اصلی را بر عهده بگیرند.

 برخی مدعی‌اند فقط معدودی از شهرهای اصلی وجود دارند که از نظر کارکرد و به نحوی استراتژیک، جهانی هستند. با وجود این هیچ شهری را نمی‌توان یافت که نشانه‌های جهانی شدن در فعالیت‌های آن وجود نداشته باشد. از این نظر می‌توان همه شهرها را کم و بیش شهرهای جهانی در نظر گرفت؛ به این دلیل که شهرها فرایندهایی هستند که در آن فضای اجتماعی به‌عنوان فضای جریان‌ها شکل می‌گیرند. این نوع دگرگونی اجتماعی در فضای جهانی شدن باعث گرایش دوباره به تفکر درباره جایگاه شهرها در نظام بین المللی شده است. ادعا این است که سرنوشت شهرها و ساکنانش به نحو فزاینده‌ای با جایگاهشان در جریان‌های بین المللی، سرمایه گذاری و تجارت جهانی گره خورده است.

جامعه شناسی جدید شهری نیز به دنبال قرار دادن شهر در زمینه بزرگ‌تر گسترش اقتصادسیاسی جهانی است. پیشرفت‌های دهه‌های اخیر عاملی برای پیدایش سلسله مراتب جدیدی از شهرها شده که در رأس آنها، شهرهای جهانی واقع شده اند. چنین شهرهایی گره‌های کلیدی یا نقاط فرمان‌دهی هستند که در نظامی‌از شهرها و اقتصاد جهانی بر شهرهای دیگر اعمال قدرت می‌کنند. برای نمونه، گیدنز، جامعه شناس معتقد است جهانی‌شدن را می‌توان شدت یافتن روابط اجتماعی در سطح جهانی تعریف کرد. مکان‌های دور به گونه ای به هم متصل می‌شوند که اتفاق‌ها و رویدادهای محلی با تاثیر گرفتن از رویدادهایی شکل می‌گیرند که هزاران کیلومتر آن طرف‌تر در حال رخ دادن است. این موضوع مستلزم پیوندهای متقابل وسیع تر و بیشتر در سر تاسر فضا و زمان است. با توجه به این دگرگونی‌ها، اکنون شهرها تحت تاثیر جهانی شدن قرار گرفته اند و علاوه بر نقش تاریخی خود که مرکز تجارت و بانکداری بودند در عصر جهانی شده جدید چهار کارکرد یافته اند:

 به عنوان مراکز فرماندهی بسیار متمرکز در سازمان اقتصاد جهانینقاط کلیدی برای شرکت‌های مالی و خدمات تخصصی  پایگاه‌های تولید از جمله تولید و نوآوری در صنایع پیشتاز بازاری برای محصولات و نوآوری‌ها. این شهرهای جهانی شده تحت تاثیر جهانی شدن اقتصاد، فرهنگ و سیاست باعث دولت‌ملیت‌زدایی در دوران معاصر شده اند و بر اساس این « تصمیم‌های مدیریتی در شهر» نیز به تصمیم‌ها در جهان وابسته شده است. به‌طورکلی در تأثیرپذیری شهرها از اتفاق‌ها و تصمیم‌های جهانی سه عامل اساسی دخالت دارند: افزایش سازمان‌های فراملیتی و قدرت‌گیری آنها، شکل‌گیری نیروهای بازار در برابر دولت‌ها، چالش مهاجرپذیری و تابعیت. این عوامل به دگرگونی مدیریت شهر جهانی و درنتیجه باز شدن پای «سیاست جدید مدیریت شهری» منجر شده‌اند. در پی تاثیر جهانی‌شدن بر شهرها، شیوه‌های مدیریتی آنها نیز دگرگون شده است. امروزه مرز بین عمومی‌و خصوصی، رسمی‌و غیررسمی، بخش‌های دولتی و جامعه مدنی کم‌رنگ شده است. این دگرگونی‌ها سیاست شهری جدیدی ایجاب می‌کند که بر هماهنگی، مذاکره و ایجاد اجتماع استوار است. این سیاست شهری نوعی سیاست مدیریت شهری جدید را نیز موجب می‌شود که بر چند عامل استوار است:  هماهنگ کردن چشم انداز پیچیده‌تر و تکه تکه شده در نظام مدیریتی راهبری فعالیت‌های وابسته به هم از طریق سیستم‌های چانه‌زنی جدید و نهادهایی از قبیل شراکت‌های عمومی‌خصوصی یا کنفدراسیون‌های منطقه‌ای برای رسیدن به پیامدهای مطلوب ادغام و مدیریت شبکه‌های متنوع در عوض تمرکز صرف بر امور داخلیجهانی شدن باعث افزایش رقابت و نیز تکه تکه شدن همراه با تاثیر متناقض بر شهرها شده است.برای اینکه شهرها بتوانند به نحوی مؤثر رقابت کنند، باید به‌عنوان واحد جمعی فعالیت کنند. گرچه تکه‌تکه شدن فزاینده آنها ظرفیتشان را برای ساختن همبستگی‌ها، برانگیختن منابع و بسط ساختارهای حکمرانی خوب از بین برده است.

 

منبع: فصلنامه جامعه‌شناسی تاریخی

سیاست شهری و دیپلماسی شهری

 سید محمود نجاتی حسینی

 

 

url : http://www.isfahanziba.ir/node/104144

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی