ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

گزارش + هفته

تاریخ درج : یکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

اساس عمران شهری بر قاعده‌ «لاضرر» است
متن زیر قسمتی از جلسه نوزدهم از سلسله دروس خارج فقه «نظام عمران و شهرسازی اسلامی» آیت الله اراکی است که در ادامه می خوانید.به گزارش مهر، نظام عمران شهری از یک جوهر، و یک قالب و صورتی برخوردار است و این مسئله به نظام عمران شهری در شهرهای اسلامی هم اختصاص ندارد و همه جا همین قاعده جاری است. جان و روح نظام عمران شهری را آن ساختار فکری و ارزشی‌ای تشکیل داده است که نظام عمران شهری را جهت می‌دهد. آنچه در این سلسله دروس به آن خواهیم پرداخت همان ساختار به اصطلاح ایدئولوژیک نظام عمران شهری است که به وسیله فقه اسلام تبیین شده و می‌شود و کار فقهاست.

 

    گستره‌ حریم و مسئله‌ ملکیت
حریم اختصاص به این اشیای خاص ندارد و هر چیزی که وضع برای استفاده خاصی شده و استفاده از آن شیء متوقف بر استفاده از آن حریم است، حریم آن باید رعایت شود. حال اگر کسی بخواهد از درخت استفاده کند باید از سایه درخت هم استفاده کند. پس تصرف در زمین لازمه انتفاع از این درخت است. این مقدار حریم این درخت می‌شود به دلیل اینکه انتفاع و بهره‌برداری از این درخت متوقف بر انتفاع و بهره‌برداری از این محدوده است.اگر بیان کرده‌اند که کاشت درخت و احیای زمین موجب تملک زمین می‌شود یعنی نه‌تنها موجب تملک آن زمینی می‌شود که آن درخت بر روی آن روییده است بلکه آن ملزومات استفاده و بهره‌برداری از درخت را نیز شامل می‌شود. این یک ضابطه است یعنی یک ضابطه برای حریم این است که حریم هر شیئی آن محدوده‌ای که است که انتفاعی از آن شیء متوقف بر انتفاع آن حریم باشد.
نکته دیگر این است که انتفاع کسی از آنچه ملک خود اوست نباید به انتفاع دیگری آسیب بزند؛ یا اگر دو بهره‌بردار می‌خواهند از ملک خود بهره‌برداری کنند در اینجا برای هر یک از دو ملک یک حریمی وجود دارد که آن‌هم حریم عدم اضرار است؛ یعنی وقتی کسی می‌خواهد از حریم یا چاه خود استفاده کند باید حریم آن مشخص باشد. به دلیل اینکه حریم چاه هم در روایات آمده است؛ مثلا  اربعون یا خمسون و تا هزار ذراع هم آمده است.از این روایات استفاده می‌کنیم که حریم چاه در زمین نرم و سفت فرق با یکدیگر فرق می‌کند. همه اینها آمده است و در برخی از روایات حد، حد عدم اضرار بیان شده است. یعنی اگر کسی چاهی زده است و از آن استفاده می‌کند کسی دیگری که می‌خواهد چاه دیگری بزند نباید در محدوده حریم چاه اول باشد. پس اگر دیگری می‌خواهد چاه بزند نباید در محدوده‌ای چاه بزند که حریم چاه اول باشد؛ زیرا به آن ضرر می‌رساند و امکان استفاده را از آن‌کسی که قبل از او چاه زده است ، می‌گیرد. حتی در آسیاب‌ها که در سابق بوده است و از آنها برای آسیاب کردن گندم استفاده می‌کردند که در آن در مجرای آب آسیاب می‌ساختند هم به همین شکل است. حال اگر دیگری می‌خواست آسیابی ایجاد کند نباید به آسیاب اول ضربه وارد شود.

 

 

      برخی روایات حریم
به یک روایت می‌پردازیم: در وسائل الشیعه باب ۱۴ از ابواب احیای موات روایت ۱ آمده است: «محمد بن یعقوب عن محمد بن یحیی عن محمد بن قال: کتبت الی ابی محمد علیه السلام (امام حسن عسگری علیه السلام) رجل کانت له قناة فی قریة فاراد رجل ان یحفر قناة اخری الی قریة له کم یکون بینهما فی البعد حتی لا تضر احداهما بالاخری فی الارض اذا کانت صلبة او رخوة فوقع علیه السلام علی حسب ان لا تضر  احداهما بالاخری ان شاء اللَّه.» کسی در دهی قناتی دارد، کسی دیگر در ده دیگری و با فاصله‌ای از او می‌خواهد قناتی بکند. پس دو  ده است که یکی قنات به ده خود کشیده است و دیگری هم می‌خواهد در ده خود قنات بکشد.
-حال در ارتکاز  سوال کننده این معناست که باید فاصله بین این قنات‌ها رعایت شود.
- سوال می‌کند که چقدر فاصله را باید رعایت کند؟ حضرت می‌فرماید: در زمین سفت یا نرم فرق می‌کند. پس پرسید: در زمین سفت چقدر و در زمین نرم چقدر باید رعایت شود؟ حضرت فرمود: به مقداری که ضرر به دیگری نزند. در اینجا تطبیقی برای قاعده «لا ضرر»  است. در حقیقت این نوعی تطبیق است و استفاده می‌شود که قاعده لا ضرر در مطلق اشیایی که نیاز به حریم دارند باید رعایت شود. پس در حریم نه‌تنها مکان انتفاع از خود آن شیء باید رعایت شود بلکه باید یک حریمی گذاشته شود که امکان استفاده از شیء را میسر کند. علاوه بر این باید به شکلی باشد که ضرر به انتفاع دیگری از آنچه به اختیار او است هم نزند.

url : http://www.isfahanziba.ir/node/66491

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی