ویژه نامه ها

اشتراک الکترونیکی روزنامه

CAPTCHA ی تصویری

شماره های پیشین

گنجی روشن در اتاقی تاریک

تاریخ درج : دوشنبه ۳ تیر ۱۳۹۸
شماره روزنامه: 
دوربین‌های مجموعه شخصی نادر امیرپرویز به موزه هنرهای معاصر آمده است

شیما خزدوز

نادر امیر پرویز با مجموعه شخصی از دوربین های آنالوگ و قدیمی اش هفته گذشته علاقه‌مندان به تاریخ عکاسی را  به وجد آورد. 150 دوربین قدیمی، مینیاتوری، فانوسی، آتلیه ای و جاسوسی، مربوط به سال های 1900 تا 1970 میلادی پیامی جز عشق به حفظ تاریخ عکاسی نداشت که 30 سال زمان، هزینه و مشقت نگه داری این عکاس را به خود اختصاص داده بود.

 با این همه، نمایشگاه حاضر  ورای مرور تاریخی عکاسی، تلنگری به مدیریت شهری و دولتی اصفهان نیز  بود.  در شهری که چنین گنجینه های غنی در خانه هنرمندانی چون امیرپرویز وجود دارد،  آیا هنوز فقدان یک موزه عکس احساس نمی‌شود؟

به موزه هنرهای معاصر اصفهان آمدیم تا از میان اتاق های تودرتو در دالانی از تاریخ عکاسی به اتاق تاریک برسیم.camera obscura  یا اتاق تاریک (همان دستگاهی که به آن دوربین عکاسی اطلاق می شود) عنوان نمایشگاهی است که مجموعه ای شخصی از دوربین های قدیمی و نفیس نادر امیر پرویز را به نمایش گذاشته است. حالا با نمایش این مجموعه به نسبت کامل از دوربین های قدیمی عکاسی برخی گلایه مندند که چرا اینقدر دیر این مجموعه به نمایش درآمده و برخی به این باور رسیدند که امیر پرویز  از پرداختن به هنر عکاسی پا فراتر گذاشته و به حفظ تاریخ سرزمینش همت گمارده، پس شایسته ارج‌گزاری است. خودش می‌گوید: « ایران کشوری غنی است و طی سال ها افراد علاقه‌مند بسیاری داشته که در حوزه عکاسی از نسل های مختلف دوربین ها استفاده کردند.»به گفته او  «مجموعه به نمایش درآمده 150 دوربین که شامل 3 گروه  دوربین‌های مینیاتوری، مینیاتوری جاسوسی، دوربین‌های مخصوص تصویر برداری هوایی، دوربین‌های فانوسی، آتلیه ای  و حرفه ای را شامل می‌شود که طی 30 سال جمع‌آوری شده است. برخی دوربین ها متعلق به اشخاص بوده و برخی از فروشگاه های عکاسی طی دهه های مختلف و از سراسر ایران خریداری شده است. دوربین های فانوسی بزرگ اما متعلق به عکاسان بنام ایران و اصفهان است که من در پایان فعالیت عکاسخانه ها از آنها  درخواست کردم دوربین ها را در اختیارم بگذارند. دوربین آتلیه‌های قدیمی خیابان چهارباغ مثل عکاسی چارلی و کیهان لایت و چند دوربین از آتلیه های دیگر اصفهان نیز در این مجموعه وجود دارد.»در دوره‌ای که بسیاری از مجموعه‌داران، حتی حاضر به نمایـــــش مجمــــــوعه خود نیستند، نادر امیر پرویز به گفته خودش حاضر است اگر شهرداری  و دیگر ارگان‌های دولتی اصفهان فضای موزه‌ای را به هنر عکاسی این شهر اختصاص دهند مجموعه اش را به شکل دائمی به نمایش گذارد.در خلال برپایی این نمایشگاه، بخش جنبی هم به چشم می آید که نگاهی پژوهشی به تاریخ عکاسی داشته و با نمایش برجسته ترین عکس‌های اجتماعی و هنری تاریخ عکاسی اروپا نقاط عطف و جریان سازی هایی که در مسیر عکاسی و در دل تاریخ این هنر رخ داده را به مخاطب عرضه می کند. هر آن چیزی که در پی اش عکاسی خبری، پوششی، گزارشی، اجتماعی و عکاسی جنگ متولد شده است. این بخش با تولید محتوای  شهرام احمد زاده ترکمانی و با بهره گیری از هنر گرافیکی علی رضا عسکری فر به این نمایشگاه افزوده شده است. شهرام احمدزاده ترکمانی، مسئول بخش محتوایی نمایشگاه درباره مجموعه به نمایش درآمده و بخش محتوایی می گوید:«جمع آوری و نگه داری این مجموعه از جانب نادرامیرپرویز کار بسیار ارزشمندی بوده که طی دهه ها صورت گرفته است. آن هم در برهه ای از تاریخ عکاسی که بسیاری از صاحبان این دوربین ها به فکر فروش یا دورانداختن آن بودند و البته نمونه هایی از این مدل دوربین ها هم به موزه های خارج از کشور راه یافتند.»رئیس هیئت مدیره کانون عکس اصفهان مجموعه دوربین های نادر امیرپرویز را حتی کامل تر از مجموعه دوربین های قدیمی موزه عکس تهران می داند و نمایش دائمی آن را حائز اهمیت برمی شمارد. این پژوهشگر در ادامه، عکاسی را در زندگی بشر و هنر معاصر مقوله‌ای ویژه و تاثیرگذار می داند: «ما حتی نمی توانیم لحظه ای بدون عکس را در زندگی تصور کنیم.»اما از دوره ای عکاسی نقاط عطفی هم داشته:« دوره ای که عکاسی به منزله یک سند در حال کاربرد بوده و به مثابه یک مدرک مهم از تحولات اجتماعی به اثرگذاری خود می پرداخته است. اهمیت این بخش از تاریخ عکاسی، ما را بر آن داشت تا در خلال نمایش این مجموعه دوربین های قدیمی به معرفی آثار نخستین کسانی که در تاریخ عکس گرفتند، نخستین کسانی که گزارش‌های تصویری جنگ‌ها را ثبت کردند، عکاسانی که تصاویری را مستند و از آنها به عنوان مصلحان اجتماعی یاد می‌شود تا عکاسانی که با عکاسی از کودکان کار نیویورک و پرداختن به سختی کار آنها پیش زمینه وضع قوانین منع کار کودکان را فراهم آوردند به نمایش درآید و همه اینها نقاط عطف در تاریخ عکاسی محسوب می‌شود.»قدیمـــــی‌ترین عکســـــی که در ایــــــن مجموعه به نمایش درآمده مربوط به سال 1839 میلادی است که از لحاظ ثبت تاریخی ارزشمند است.اما در کنار نمایش عکس های اجتماعی اروپا، عکس های مفهومی که در دنیای هنر مدرن درخشیدند هم به چشم می آیند: «تحولاتی که  دوربین ها ایجاد کردند و تاثیراتی که بر عکاسی گذاشتند همچنین جنبش هایی که در این مسیر رخ داد، ریشه در کارکرد دوربین های عکاسی داشت. ویکتوریایی ها با نوردهی بسیار زیاد سرو کارداشتند یا عکاسان صریح که از جزئیات عکس می گرفتند با امکاناتی که دوربین های عکاسی دراختیارشان گذاشته بود به این روند دست یافتند. تکنیک مولتی اکسپوز  نخستین بار از یک خطا در عکاسی پدید آمد؛ وقتی که فیلم ها رد نمی شد و چند عکس با یک فیلم به ثبت می رسید و تصاویر روی هم را به نمایش درمی آورد. بعدها عکاسانی از این خطا به منزله یک تکنیک عکاسی بهره گرفتند.»دوربین های بسیار کوچک روسی نمونه دیگری از دوربین هایی بودند که ناخواسته خالق سبک های مدرن عکاسی هنری شدند:«دوربین لوموی روسی وقتی به بازار آمد بسیار ارزان قیمت بود اما عکس هایی با رنگ های دفرمه می گرفت. اوایل دهه 90 میلادی توسط دو دانش آموز اتریشی، ژانر لوموگرافی خلق شد.» عکاسی پس از مرگ مربوط به اواسط قرن 19 میلادی، واقعه کمون پاریس، عکاسی جدایی طلب و تولد تکنیک فتومونتاژ از دیگر مبانی تاریخ عکاسی است که در این نمایشگاه به تصویر کشیده شده است.

 

 

 

اتاق تاریک سرمایه ملی فرهنگ است

موزه هنرهای معاصر اصفهان  به تازگی میزبان مجموعه ای از دوربین های قدیمی متعلق به نادر امیر پرویز شده است. مجموعه ای که برای نخستین بار به نمایش درآمده و آن طور که در بیانیه نمایشگاه آورده شده فارغ از جنبه تاریخی، نگاه زیباشناسانه در تولید و ساخت آن ها نیز مد نظر است: « برخی از دوربین ها به غایت زیبا و هنرمندانه ساخته شدند که در فرآیند تولید مکانیکی انبوه دوربین ها در عصر حاضر این زیبایی و ظرافت گویی فاکتور گرفته شده است.»مهدی تمیزی، مدیر موزه هنرهای معاصر اصفهان، با اشاره به اینکه نمایشگاه اتاق تاریک نخستین نمایشگاه موزه در حوزه ادوات هنر معاصر است، می‌گوید:«نمایش مجموعه دوربین های قدیمی در نمایشگاه «اتاق تاریک» که به همت نادرامیرپرویز، عکاس پیشکسوت برپا شده بسیار ارزشمند و درخور توجه است. دوربین هایی که همچون نام صاحبش نادر است و ما امیدواریم در طول یک ماه برپایی این نمایشگاه، عکاسان و هنرمندان جوان بتوانند با تجهیزات پیشین هنر عکاسی آشنا شوند، آنچه در سال های اخیر به دلیل گسترش و فراگیری دستگاه های دیجیتال از نظرها دور مانده است.»فریدخدارحمی، عکاس و دکترای فلسفه و حکمت اما این نمایشگاه را یک سرمایه ملی در حوزه فرهنگ عنوان می‌کند و از قابلیت ارائه آن در سطح کشور  می‌گوید. او اصفهان را شهری نام می‌برد که طی سال‌ها شاهد ظهور عکاسان بزرگ و نام‌آور بوده است که هرکدام پشتوانه ای برای هنرهای تجسمی این شهر محسوب می‌شدند. از نگاه او هنر یکی از عمیق‌ترین و وسیع ترین انواع رابطه میان انسان و انسان و انسان و طبیعت است و هنر عکاسی تنها شاخه هنری است که فارغ از درجه حرفه ای بودن بلافاصله قابلیت ارائه دارد. این استاد دانشگـــــاه در ادامه پنــــــــج استدلال کلی در برپایی نمایشگــــــاه «اتاق تاریک» را حائزاهمیت برمی‌شمرد:«شناخت ابزار که در خلق اثر هنری زمینه ساز آزادی عمل و قدرت انتخاب است، توان کاربرد ابزار و توان برآوردن ایده‌ها به‌وسیله آن، افزایش سواد بصری و شناخت تصویر و بیان مسئله که نشان می دهد هنرمند قصد گفتن چه چیزی را دارد، از ویژگی‌های این نمایشگاه است.»رضا نوربختیار، عکاس پیشکسوت اصفهانی نیز از سیر تاریخی ثبت تصویر یاد کرد که البتــــــه به بستگی‌هـــــای اجتماعی و فرهنگی مردم گره می خورده است: «دوره ای در تاریخ وجود داشته که تنها کسانی می توانستند از چهره خود تصویری داشته باشند که صاحب پول یا قدرت بودند. آن دوره نقاشانی چون رامبرانت در ازای دریافت طلا و سکه تصویر افراد را نقاشی می کردند و پادشاهان نیز از نقاشان اختصاصی دربار بهره می گرفتند. این روند تداوم داشت تا زمانی که عکاسی به همت جرج ایستمن در نیویورک آمریکا به میان مردم آمد. ایستمن ابتدا در خانه عکاسی می‌کرد اما در این اندیشه بود که فرصتی ایجاد کند تا تمام مردم بتوانند از این امکان بهره بگیرند و او نخستین دوربین های عکاسی که قابلیت استفاده مردمی را داشت اختراع کرد.»نوربختیار از دوربین هایی یاد می کند که با یک شعار تبلیغاتی راهی میان مردم یافتند:« "فقط دکمه را فشار دهید بقیه‌اش با ما!" دوربین های کداک دارای صد حلقه فیلم بودند و عکس هایی که با آنها گرفته می شد 360 درجه ای و به شکل دایره ای چاپ می شد. پس از اتمام صد حلقه فیلم، مردم دوربین ها را به نمایندگی ها تحویل و دوربین دیگری دریافت می کردند.»

url : http://www.isfahanziba.ir/node/97329

اصفهان زیبا را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

 

 

ضمائم روز

پیوست‌ها

  

 

 

بایگانی