عضوِ هم نیستیم!

اهدای عضو در استان اصفهان به پایین‌ترین حد ممکن رسیده است

با شیوع بیماری کرونا در اواخر سال 1398، اهدای عضو در استان اصفهان نسبت به مدت مشابه آن کاهش یافت. این مسئله با استمرار بیماری در طول سال 1399 ادامه پیدا کرد و به‌تقریب، به پایین‌ترین حد در طول یک دهه گذشته رسید. اکنون وارد قرن جدید شده‌ایم و کرونا و کمبود اعضای پیوندی همراهمان هستند؛ درحالی‌که قرار بود بنی‌آدم اعضای یکدیگر باشند. وضعیت اهدای عضو به گفته مسئول واحد فراهم‌آوری اعضای پیوندی مرکز آموزشی‌درمانی الزهرا (س) «مناسب نیست و نسبت به سال‌های گذشته از 50 مورد اهدا در سال 97 به 42 مورد در سال 98 و 18 مورد  در سال 99 رسیده است». مشمولان بسیاری در لیست انتظار هستند؛ اما دکتر مریم خلیفه‌سلطانی در گفت‌وگو با اصفهان‌زیبا از عدم وجود اعضای سالم سخن گفت و افزود: «ما کار روزانه‌مان را انجام می‌دهیم، شناسایی پلکانی و بررسی هم می‌کنیم؛ ولی متأسفانه اغلب موارد کیس‌های موردمطالعه کرونا داشته‌اند که مجبور شده‌ایم رهایشان کنیم.»

سه شنبه ۱۷ فروردین ۱۴۰۰

وضعیت اهدای عضو در اصفهان در سال‌های 1398 و 1399 چگونه بود؟

سال 98، 42 مورد اهدای عضو انجام شد؛ این در حالی است که یک‌و‌نیم ماه آخر سال که جزو ماه‌های شلوغ برای اهداست، این فرایند به خاطر شیوع کرونا متوقف شد. در سال 99 نیز 18 مورد اهدای عضو داشته‌ایم. پیش‌ازاین نیز به‌طور میانگین سالانه 50 اهدای عضو انجام شده است.

این آمار نسبت به دوران پیش از کرونا چه میزان کاهش داشته است؟

در سال 97 آمار اهدای عضو در کل استان اصفهان 51 مورد بوده است.

اهدای عضو و فرایند تست و پذیرش آن در کدام بیمارستان‌ها انجام می‌شود؟

همه اهدایی‌ها را باید به بیمارستان الزهرا بیاوریم؛ چون تست‌ها و فرایند اهدا و پذیرش همین‌جا گرفته‌شده و انجام می‌شود.

استاندارد اهدای عضو در کشور و استان چگونه است؟

برای اهدای عضو یک شاخص جهانی به نام pmp  وجود دارد که ما نیز در ایران از همین شاخص پیروی می‌کنیم. این شاخص بر اساس جمعیت هر منطقه محاسبه می‌شود که البته در جهان معیارهای متفاوتی نسبت به ما وجود دارد. در ایران، آخرین رقمی که پیش از شیوع کرونا وجود داشته، 14 بوده است. نمی‌دانم در کل دنیا آمار اهدا و پیوند چقدر پایین آمده است؛ در ایران و اصفهان اما شاهد افت بالایی بوده‌ایم.

هم‌اکنون پذیرندگان عضوی که در لیست انتظار قرار دارند، در چه وضعیتی هستند؟

آن‌ها منتظر پیوند هستند و در شرایط فعلی در وضعیت خطرناکی قرار دارند. این کار با رعایت پروتکل‌هایی که وزارتخانه برای اهدا و پیوند ارائه داده انجام می‌شود و دارای مراحل بیشتر و سخت‌گیرانه‌تری است که به نفع خود بیمار است. به‌طورکلی وقتی آمار اهدا و پیوند کم شود، افرادی که در لیست انتظار قرار دارند، بیشتر آسیب می‌بینند.

آیا آمار فوت افرادی که به دلیل انجام‌نشدن پیوند در دوران کرونا درگذشته‌اند، افزایش داشته است؟

ما آمارگیری نکرده‌ایم و گمان نمی‌کنم همکارهایمان در استان‌های دیگر هم این کار را در دوران کرونا انجام داده باشند. قبل از کرونا خانم دکتر نجفی‌زاده اعلام کرده بودند که روزانه 7 تا 10 نفر در کشور به دلیل نرسیدن عضو اهدایی در لیست انتظار فوت می‌کنند.

بیشترین میزان اهدا مربوط به کدام‌یک از اعضای بدن است؟

بدن انسان چون دو کلیه و یک کبد دارد، به‌طور طبیعی اهدای کلیه بیشتر است؛ منتها اگر خود عضو را بدون احتساب تعداد آن در نظر بگیریم، میزان اهدای کبد بیشتر است؛ زیرا کلیه در بیشتر موارد به هنگام مرگ مغزی آسیب می‌بیند. در یک آمار کلی به خاطر بیشتر بودن تعداد کلیه، روند اهدا و پذیرش آن بیشتر است و بنابراین لیست انتظار طولانی‌تری دارد و افراد بیشتری هم منتظر دریافت این عضو هستند. درنهایت اینکه میزان نیاز به کلیه و اهدای آن در استان و کشور بیشترین آمار را به خود اختصاص داده است.

این افراد همان بیمارانی هستند که به‌طورمعمول دیالیز می‌شوند؟

بله. درصد زیادی از پذیرندگان کلیه افرادی هستند که دیالیز می‌شوند. درصد کمی از آن‌ها هم افرادی هستند که نارسایی کلیه دارند و به‌صورت ابتدایی قبل از دیالیز در لیست پیوند قرار می‌گیرند.

چه اعضایی قابل‌پیوند هستند و در استان هم عمل پیوند آن‌ها انجام می‌شود؟

به‌طورکلی از هر مرگ مغزی تا هشت عضو قابل‌اهداست. دو ریه، دو کلیه، کبد، قلب، روده، لوزالمعده (پانکراس). در استان اصفهان کلیه‌ها، کبد و قلب قابل‌اهدا و پیوند است.

با توجه به افزایش جمعیت در دهه گذشته، آمار اهدای عضو چقدر افزایش داشته است؟

تا پیش از شیوع کرونا به‌طور تقریبی سال‌به‌سال شاهد افزایش اهدا و پیوند عضو بودیم؛ چون با هر اهدا در فامیل، محله و محل زندگی، حلقه دوستان و... فرهنگ‌سازی می‌شود. همچنین فعالیت‌هایی که برای فرهنگ‌سازی درزمینه اهدای عضو توسط اداره پیوند انجام‌شده، بسیار مؤثر بوده است. دست‌اندرکاران سعی کرده‌اند که به روش‌های مختلف مردم را ترغیب به انجام این کار کنند؛ به همین خاطر تا پیش از کرونا و با توجه به این فعالیت‌ها شاهد بهتر شدن آمار اهدای عضو بودیم، اما با شیوع کووید 19 به دلیل حساسیت‌های ویژه‌ای که در این زمینه وجود دارد، آمارها به‌شدت کاهشی شد و همه‌چیز را به هم ریخت.

آیا اعضای افرادی که یک دوز واکسن دریافت کرده و سپس براثر سانحه‌ای دچار مرگ مغزی شده‌اند، قابل‌استفاده است؟

بله. واکسیناسیون ایمنی‌زایی دارد؛ ولی بیماری‌زایی ندارد. افرادی که سالم بوده‌اند و واکسن زده‌اند، تک‌دوز یا دو دوز، هیچ مانعی برای اهدای عضو ندارند.

با توجه به اینکه کرونای انگلیسی نیز شایع شده است، خانواده‌هایی که در لیست دریافت عضو هستند، باید چه میزان پروتکل‌ها را رعایت کنند؟

به تمام کسانی که در معرض نارسایی ارگانی، حالا هر عضوی که هست، قرار داشته و به‌نوعی دچار نقص ایمنی بدن هستند (چه پیوندی‌ها و چه آن‌ها که هنوز مورد پیوند قرارنگرفته و در لیست انتظار قرار دارند) توصیه می‌کنیم که اصلا از خانه بیرون نیایند. یعنی حتی برای کارهای دیگری هم که دارند، توصیه ما این است که افراد خانواده این کارها را برایشان انجام دهند، مگر در مواردی مثل دیالیز و... که نیاز به حضور خود فرد بیمار است و باید به‌شدت پروتکل‌های بهداشتی را رعایت کنند؛ زیرا اگر این دسته از افراد به کرونا مبتلا شوند، نسبت به افراد عادی تبعات بیشتری را متحمل خواهند شد. به همین خاطر توصیه اکید ما این است که اصلا از خانه بیرون نیایند.

پیش‌بینی شما برای اهدا و پیوند اعضا با توجه به استمرار کرونا چیست؟

وزارتخانه در حال انجام مرحله‌به‌مرحله واکسیناسیون است. در این زمینه تیم درمان در مرحله اول واکسیناسیون قرار دارند. بخشنامه‌ای نیز مبنی بر واکسینه‌کردن بیماران خاص و صعب‌العلاج که یکی از آن‌ها پیوندی‌ها و افرادی که در لیست انتظار کلیه (دیالیزی‌ها) هستند صادر شده است تا حداقل آسیب نبینند. برای اهدای عضو در این دوره پروتکل‌های جدیدی به پروتکل‌های گذشته اضافه‌شده و ما مجبوریم هر مرگ مغزی اهدایی را در این زمینه بررسی کنیم. همچنین هرکسی که قرار است گیرنده پیوند و عضو باشد را نیز موردبررسی و آزمایش قرار می‌دهیم. طبیعی است که آمار اهدا و پیوند نسبت به دوران پیش از کرونا بسیار پایین‌تر آمده؛ اما به نظر من امسال و سال آینده آمار بهتری نسبت به سال گذشته خواهیم داشت؛ زیرا سال گذشته، اولین سالی بود که با کرونا برخورد داشتیم و شاید شوکه شده بودیم. به‌واقع نمی‌دانستیم که چگونه با این موضوع مواجه شویم، اما با توجه به سیر رفتار و فرایندی که این بیماری از خود بروز می‌دهد، اگرچه چیزی قابل‌پیش‌بینی نیست، ولی فکر می‌کنم که اوضاع امسال بهتر از پارسال باشد.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.