میراث

علی‌گویان در میراث جهانی ایران

بیش از چهل کتیبه با نام مقدس امام اول شیعیان در مسجد جامع عتیق اصفهان وجود دارد

«غرض نقشی‌ست کز ما بازماند/ که گیتی را نمی‌بینم بقایی»؛ این یکی از محبوب‌ترین کتیبه‌های موجود در مسجدجامع عتیق اصفهان است؛ روایتی حاصل خوش‌ذوقی استاد محمد امین اصفهانی و خلق شده به تاریخ حدود 330 سال پیش! از این خطاط کتیبه معروف و زیبای دیگری هم همین‌جا در همین ایوان غربی یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های میراث جهانی بشر در ایران، وجود دارد که شعری است شامــــــل نام مقدس امام اول شیعیان، نامی که به روایت عبدالرضا کارگر در جدیدترین لایو اینستاگرامی صفحه رسمی اداره کل میراث فرهنگی اصفهان، بیش از 40 بار در کتیبه‌های مسجد جامع عتیق تکرار شده است. به مناسبت فرارسیدن ایام شهادت مولای متقیان (ع) و شب‌های قدر، در گزارش پیش رو، نگاهی داریم به تعدادی از کتیبه‌های موجود در این بنای ارزشمند، که نام «علی» را بر خود دارند.

بازماندگان سکمه‌دوزی خوانسار

از سیر تا پیاز نوعی مهارت رودوزی که در فهرست میراث ناملموس ملی ثبت شد

این بار که به خوانسار سفر کردید، یادتان باشد، یکی از صنایع دستی جذابی که می‌توانید، به عنوان سوغات بخرید، «سکمه‌دوزی» است؛ رودوزی‌های جذابی که این‌گونه پدید می‌آیند: «از بیرون کشیدن تعدادی تار یا پود یا هر دو از نقاط معین از پارچه و پر‌کردن جای آن‌ها با سوزن‌دوزی به‌طوری‌که نقش از آن پدید آید، جای بریدن نخ‌ها را با ردیف‌های فشرده و ظریف بخیه‌دوزی‌شده حفظ می‌کنند و با گل‌دوزی اضافی درجایی که نخ‌هایش بیرون کشیده شده نقش ستاره‌ای را نمایان می‌سازند.» این مهارت در فهرست میراث ناملموس ملی ایران ثبت شده و حالا در گزارش پیش رو در گفت‌و‌گو با «صدیقه یاوری» کارشناس صنایع‌دستی اداره میراث فرهنگی شهرستان خوانسار و «صدیقه شجاعی» هنرمند سکمه‌دوزی شهرستان خوانسار، اطلاعات ویژه‌ای درباره این مهارت میراث ناملموس و این محصولات صنایع دستی استان اصفهان کسب می‌کنیم.

سوگ‌نامه مسگری اصفهان

دادخواهی، سطوت، جعفر پیشه،مسائلی و زنجانی‌، هنرمندان مسگری و سفیدگری و جعفرصالحی، معاون صنایع‌دستی استان از مصائب مسگری اصفهان می‌گویند

محال است به میدان نقش‌جهان بروی و صدای چکش مسگران تو را راهی بازار مسگران میدان نکند. گویی چکش‌کاری هنرمندان مسگر نوای روح‌بخشی است که از زندگی حکایت می‌کند و تو صدای تداوم زندگی را در هر کوبه چکش می‌شنوی. یک، دو، سه، چهار و آن‌قدر چکش را بر مس می‌کوبند که مس در دستان هنرمند رام می‌شود و کمر خم می‌کند، چنان‌که تعظیمی است از سوی مخلوق به خالق خستگی‌ناپذیرش؛ اما حالا مدت‌هاست که هنرمندان مسگر، خود نیز در گیرودار بالا و پایین رفتن قیمت‌ها کمر خم کرده‌اند. در این گزارش ضمن ارائه دیدگاه‌های «مصطـفی دادخـــواهی»، «احــمد سطوت»، «علی جعفر پیشه»، و «جواد مسائلی» که ازجمله هنرمندان مسگری به‌شمار می‌روند و همچنین «مصطفی زنجانی» که در رشته سفیدگری فعالیت دارد، نظر «جعفر جعفرصالحی» معاون صنایع‌دستی اداره کل میراث فرهنگی استان اصفهان نیز درباره مشکلات موجود در صنف هنرمندان مسگری اصفهان عنوان شده است.

 

به یاد نویسنده کتاب «مبانی تاریخ اجتماعی ایران»
روایتی از 1100 عروسک دست‌ساز در روز جهانی صنایع‌دستی
جونقان و میراث طبیعی و تاریخی‌اش را ببینیم

استاد برای همیشه رفته است

به یاد استاد اله‌یاری

آسانسور باز می‌شود. ناگهان او را می‌بینم. برای گرفتن مجوزی به میراث‌فرهنگی رفته‌ام. وقتی وارد آسانسور می‌شود می‌گویم سلام استاد. حافظه درخشانی دارد. فامیلم را می‌گویم و بعد از گذشت این همه سال هنوز مرا به یاد دارد. نسبت به آن سال‌های دانشگاه به لحاظ جسمی خیلی تغییر کرده است. شنیده بودم مدت‌هاست درگیر سرطان است. حمله مغول را به یاد می‌آورم. سپاه چنگیزخان. شخم‌زدن شهرهای ایران.

بدرود استاد تاریخ!

به یاد نویسنده کتاب «مبانی تاریخ اجتماعی ایران»

مراسم تشییع پیکر دکتر فریدون اله‌یاری در جلوی دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان برگزار شد. عده زیادی آمده بودند. شاگردان و همکاران استاد در این سو و آن سو بودند. بعضی از همشهریان استاد نیز برای ادای احترام با لباس محلی حضور پیدا کرده بودند. در چهره همگی می‌شد علامت «تسلیم و رضا» را دید. کرونا مدت‌هاست همگی ما را به این «فکر» رسانیده است. گویی همه منتظریم کرونا به سراغمان بیاید. چند وقت پیش هم در همین دانشگاه، دکتر حسین یقینی را تشییع کردیم. به‌راستی که دست روزگار «گلچین» است. به یاد شعر شاملو افتادم: «در مردگان خویش نظرمی‌بندیم / با طرح خنده‌ای / و نوبت خود را انتظارمی‌کشیم / بی هیچ / خنده‌ای»... . اطراف را می‌نگرم. این سو و آن سو جمعیت پراکنده است. زیر درختان و هرکس سایه‌ای یافته است.

صنایع‌دستی از دکور تا متن زندگی

صنایع‌دستی چیست؟
اقتصاد به سه بخش کشاورزی، صنعت و خدمات دسته‌بندی می‌شود که هر کدام شامل زیربخش‌های دیگری است. مثلا بخش صنعت شامل زیربخش های متعددی است؛ از نفت و گاز تا تولید لوازم‌خانگی و... . در این میان، صنایع‌دستی هرچند خودش به‌طور مستقل زیرشاخه صنعت نیست؛ اما شامل چندین زیرشاخه مثل «منسوجات»، «پوشاک»، «قالی و قالیچه»، «محصولات چوبی» و... است. صرف‌نظر از این تقسیم‌بندی‌ها، صنایع‌دستی را می‌توان به‌نوعی پدربزرگ صنعت خواند. در چند هزار سال گذشته که خبر چندانی از خطوط تولید نبود، همه یا دست‌کم بخش زیادی از تولیدات صنعتی، همین چیزهایی بود که امروز آن‌ها را صنایع‌دستی می‌نامیم؛ از ظرف و ظروف گرفته تا قالی و قالیچه همه جزو صنایع‌دستی بودند که الان برای تولید هر کدام از این‌ها کارخانه‌های بزرگ زیادی تأسیس شده است.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - میراث