آقای وزنه‌بردار

سه روایت از رضا استکی، مردی که دوباره باید شناخت

کسب اولین مدال ورزشی اصفهان در بازی‌های آسیایی و تجربه چهار دوره حضور در المپیک به عنوان ورزشکار و مربی از رضا استکی، چهره خاصی برای ورزش اصفهان ترسیم کرده است. استکی زمانی در بازی‌های آسیایی روی سکو رفت و دوره‌ای در المپیک حضور یافت که رسانه به مفهوم امروزی وجود نداشت و کمتر نامی از او در میان بود و وقتی نیز از دنیا رفت، خیلی‌ها هنوز او را نمی‌شناختند.

چهارشنبه ۲۸ مهر ۱۴۰۰

پرونده صد سالگی ورزش اصفهان بهانه‌ای شد تا به سراغ چهره‌ای برویم که سال‌هاست از میان ما رفته اما نامش با تاریخ ورزش دیار زنده‌رود گره خورده است. از آنجایی که استکی در قید حیات نیست و هیچ منبع یا آمار موثقی در خصوص دوران ورزشی او در دسترس نیست، نوشتن از او کار دشواری است اما تلاش کردیم با جستجو در رسانه‌ها و در گفت‌وگو با هم بازی قدیمی و فرزند او،‌ مروری بر زندگی این چهره شاخص ورزش استان داشته باشیم.

به روایت رسانه‌ها

رضا استکی پنجم اسفند سال 82 به رحمت ایزدی پیوست و در تنها خبری که به مناسبت درگذشت او در خبرگزاری‌ها منتشر شده، به شرح کوتاهی از زندگی او پرداخته است.
در این خبر آمده است: «رضا استكي در سال 1315 چشم به جهان گشود و در سال 1336، در سن هجده سالگي به عضويت تيم ملي وزنه‌برداري كشورمان درآمد و تا سال 1347 در مسابقات آسيايي و جهاني براي تيم ملي كشورمان افتخار آفريني كرد. وي كه 10 سال متناوب قهرمان دسته‌هاي ميان سنگين كشور بود، ركورد آسيا را در اوزان 80 تا 82/5 كيلوگرم به خود اختصاص داد.
 استكي در اولين مسابقه جهاني خود در قالب تيم ملي وزنه‌برداري كشورمان به وين اتريش رفت. پس از آن در سال 1963 در مسابقات وزنه‌برداري قهرماني جهان در استكهلم سوئد به عنوان پنجم جهان دست يافت.
پيشكسوت وزنه‌برداري كشورمان در بازي‌هاي المپيك 1960 در رم ايتاليا و 1964 توكيو ژاپن، تيم ملي وزنه‌برداري كشورمان را همراهي كرد و پس از آن در مسابقات وزنه‌برداري قهرماني جهان در سال 1966 به مقام ششم دست يافت.
اما عمده افتخار آفريني‌هاي مرحوم استكي در قاره‌ كهن آسيا بود كه وي در مسابقات قهرماني آسيا در سال 1964 در توكيو ژاپن به مدال نقره دست يافت. استكي همچنين در مسابقات وزنه‌برداري قهرماني آسيا در 1965 تهران مدال نقره را از آن خود كرد.
وي در بازي‌هاي آسيايي بانكوك در سال 1966 به مدال برنز رسيد تا به همراه تيم ملي وزنه‌برداري كشورمان عنوان قهرماني آسيا را براي ايران به ارمغان آورد. رضا استكي پس از 11 سال عضويت در تيم ملي وزنه‌برداري كشورمان، اين بار در كسوت مربيگري خدمت خود را به جامعه وزنه‌برداري آغاز كرد.
 وي در 3 المپيك، 1968 مكزيكو سيتي، 1972 مونيخ آلمان و 1976 مونترال كانادا به عنوان مربي تيم ملي وزنه‌برداري ايران را همراهي مي‌كرد. استكي در بازي‌هاي آسيايي تهران در سال 1974 و در مسابقات قهرماني آسيا در سال 1983 سوريه، به عنوان مربي تيم ملي وزنه‌برداري، اين تيم را تا قهرماني آسيا پيش برد.
 پيشكسوت وزنه‌برداري كشورمان در مسابقات قهرماني آسيا در تبريز در سال 1984 به عنوان سرمربي تيم ملي وزنه‌برداري، اين تيم را به قهرماني آسيا رساند و پس از آن با همين سمت در بازي‌هاي آسيايي سئول كره‌ي جنوبي در سال 1986 سرمربي تيم ملي بود. وي همچنين در مسابقات قهرماني دهه‌ي فجر در تهران در سال 1985، به عنوان سرمربي تيم ملي وزنه‌برداري، تيم را به عنوان قهرماني رساند و در مسابقات قهرماني وزنه‌برداري آسيا در سال 1989 تهران، مربي تيم ملي بود. استكي همچنين در مسابقات قهرماني آسيا در سال 1991 ژاپن به عنوان سرمربي تيم ملي در خدمت اين تيم بود كه در پايان عنوان سومي تيمي را به دست آورد.
در مسابقات سال 1993 قهرماني آسيا نيز به عنوان سرمربي تيم ملي حضور داشت كه نايب قهرمان آسيا شد. وي در سال 2002 نيز به عنوان سرمربي تيم وزنه‌برداري ذوب آهن در مسابقات قهرماني باشگاه‌هاي آسيا سرمربي تيم بود و اين تيم را به عنوان نايب قهرماني آسيا رساند و در سال 2003 نيز به عنوان مدير فني تيم‌هاي ملي وزنه‌برداري به فعاليت ورزشي خود پايان داد. رضا استكي همچنين از سال‌هاي 1350 تا 1382 به عنوان عضو و مسوول تيم وزنه‌برداري باشگاه ذوب آهن بود.»
این خبر را می توان تنها یافته اینترنتی در خصوص رضا استکی دانست اما به نظر می رسد برخی آمار و اطلاعات این متن به اشتباه نگارش شده است، همچنان که بر اساس پیگیری های انجام شده، المپیک 1964 توکیو، اولین حضور استکی در این رقابت هاست و نامی از او در بین نفرات اعزامی به المپیک 1960 رم دیده نمی شود.

به روایت رفیق قدیمی

وقتی قرار است از رضا استکی حرف بزنیم، نصرالله دلوی از بهترین منابع در دسترس است. رئیس پرسابقه هیات وزنه برداری استان اصفهان که همدوره استکی بوده و سال ها رفیق گرمابه و گلستان بوده اند.
دلوی، در ابتدای صحبت اشاره ای به شروع فعالیت رشته وزنه برداری در اصفهان داشته و می گوید: وزنه برداری در ایران سابقه ای 90 ساله دارد و از سال 1318 فعال شده اما شروع فعالیت این رشته در اصفهان به سال 1330 و در باشگاه نیکو و تندرستی که مرحوم محمد جلایر مدیریت آنرا برعهده داشت، بر می گردد.
دلوی از اولین افرادی بوده که در رشته وزنه برداری که آن زمان پسوند پرورش اندام را نیز یدک می کشید، فعالیت داشته و تاکید دارد در آن زمان هیچ مربی برای آموزش این رشته در اصفهان نبود و وسیله و امکاناتی نیز در اختیار نداشته اند اما این رشته به دلیل جدید بودن و خارجی بودن آن مورد توجه قرار گرفته است.
علی برادر بزرگ تر رضا استکی جز اولین ورودی های وزنه برداری اصفهان بوده و بعدها برادرش نیز به این رشته علاقه مند شده است.
به گفته دلوی، مرحوم جلایر تمام زندگی اش را وقف ورزش کرده بود و بعدها که سرهنگ متین ساختمان باشگاه را از او پس گرفت، به جز مشتی آهن پاره که آن ها را کیلویی دو زار فروخت، چیزی در بساط نداشت.
آن طوری که دلوی می گوید، مرحوم حسن براتیان اولین مربی وزنه برداری اصفهان بوده که البته او نیز همانند اولین گروهی که در وزنه برداری فعالیت کردند، تازه با این رشته آشنا شده اما به دلیل اینکه از دیگر ورزشکاران بزرگ تر بوده و علاقه زیادی به مربیگری داشته است، نقش مربی را برعهده گرفته است.
در زمانی که هنوز هیات وزنه برداری استان اصفهان شکل نگرفته بود، مرحوم جلایر از طریق روزنامه کیهان از برگزاری مسابقات وزنه برداری قهرمانی کشور اطلاع پیدا می کند و برای اولین بار علی استکی و شاپور ثقفی به همراه حسن براتیان، راهی تهران شده و در این مسابقات شرکت می کنند که هر دو در سال 1333 عنوان قهرمانی کشور را به دست آوردند.
بر اساس گفته های دلوی، با توجه به لزوم تشکیل هیات وزنه برداری استان اصفهان، از حاج محمد خان اسدی که رئیس هیات کشتی استان بوده، برای ریاست هیات وزنه برداری دعوت به همکاری می شود، بعدها نیز حاج محمدصادق صیرفیان، رئیس هیات می شود که در زمان او فعالیت های چشمگیری انجام شده و دعوت از دو قهرمان ملی به اصفهان و حضور یک مربی تهرانی باعث پیشرفت وزنه برداری استان می شود.
این اتفاق بر روند پیشرفت رضا استکی هم تاثیر گذاشته و او در سال 45 در مسابقات قهرمانی کشور چهره می شود که از او برای حضور در تهران دعوت می کنند. استکی در آن مقطع در شرکت واحد اتوبوسرانی مشغول به کار می شود اما پس از ورشکست شدن این شرکت، استکی و چند قهرمان ورزشی دیگر اولین نیروهایی هستند که از شرکت اخراج می شوند و او ناچار به بازگشت به شهر مادری می شود.
 رئیس سابق هیات وزنه برداری استان اصفهان که به شغل کفاشی اشتغال داشته، به دورانی اشاره می کند که رضا استکی هم در کفاشی کار می کرده اما بعد از اشتغال به مربیگری، این شغل را رها کرده است و در زمان حضور بهرام افشارزاده در اداره تربیت بدنی استان، به عنوان نیروی این اداره استخدام شد و در زمان فوتش نیز بازنشسته تربیت بدنی اصفهان بود.
دلوی که رابطه خودش و مرحوم استکی را مانند یک روح در دو کالبد توصیف می کند، تاکید دارد که رفیق قهرمانش همیشه روی پای خودش ایستاده و هیچگاه اهل گلایه و ناله نبوده است.
استکی به گفته دلوی، در دو ضرب از مهارت بسیار بالایی برخودار بوده، تا جایی که اگر در یک ضرب از حریفان 5 کیلو عقب می افتاده، در دو ضرب از آن ها جلو می زده است.
رضا استکی پس از پایان دوره قهرمانی، به سراغ مربیگری رفت تا در این بخش هم تاثیرات بسیاری را از خود در ورزش ایران و کشور بر جای بگذارد  که به سوابق او در این بخش در خبر ایسنا اشاره شده است.

به روایت پسر

حسن استکی، فرزند بزرگ مرحوم استکی بازیکن سال های نه چندان دور فوتبال استان است که پس از خداحافظی از مستطیل سبز، به عنوان مربی فعالیت دارد. تولد استکی همزمان با سال پایانی فعالیت قهرمانی پدرش در وزنه برداری و عضویت در تیم ملی بود اما با بالا رفتن سنش متوجه شد پدرش قهرمان بزرگی بوده است.
بزرگ شدن استکی و برادرانش با فعالیت پدرشان در عرصه مربیگری همراه بود و به غیبت های همیشگی او در خانه و حضورش در تیم ملی عادت کرده بودند اما خاطره زنده او از پدرش به حضور در المپیک مونترال 1976 به عنوان مربی بر می گردد.  
با اینکه بیشتر وزنه بردارهای اصفهانی به طور مستقیم و غیر مستقیم شاگرد رضا استکی بوده اند اما او اصراری به حضور پسرانش در این رشته نداشته که فرزند ارشدش این موضوع را به فعالیت پدرش در عرصه استعدادیابی مرتبط می داند و او چون متوجه شده سه پسرش خصیصه فعالیت در وزنه برداری را ندارند، اصراری به فعالیت آن ها در این ورزش نداشته اما از دوران کودکی بارها در اردوهای تیم ملی و مسابقاتی که پدرشان فعالیت داشته، حضور یافته اند و با وزنه برداری و اهالی این رشته بیگانه نیستند.
مرحوم استکی به روایت پسرش تا آخرین لحظه عمرش در ورزش بوده و با وزنه برداری زندگی می کرده است که این خصیصه به فرزندانش هم منتقل یافته و هنوز هم روی این رشته و ملی پوشانش تعصب دارند.
آنچه مرور شد، شرحی بر روایت زنذگی مردی است که از او کمتر می دانیم اما نمی‌شود از ورزش نصف جهان گفت و نامی از او به میان نیاورد.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.