نویسنده بی‌چشم و زبان و چُرتی که پاره شد

۲۵ بهمن‌ماه سال ۱۳۶۷ انتشار خبر حکم بنیان‌گذار جمهوری اسلامی از تلویزیون ایران، چُرت سلمان رشدی و غرب را پاره کرد: «مؤلف کتاب آیات شیطانی که علیه اسلام و پیامبر و قرآن، تنظیم و چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرن مطلع از محتوای آن، محکوم به اعدام می‌باشند...» در حکم امام خمینی (ره) تأکید شده بود که: «از مسلمانان غیور می‌خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعا آن‌ها را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرئت نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید.»
 
یکشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۱
رمان آیات شیطانی (The Satanic Verses) در روز  ۴ مهر آن سال منتشر شده بود و تا زمان صدور حکم ارتداد، سلمان رشدی در انگلستان بازخوردهای مثبتی دریافت کرده بود. پس از صدور حکم ارتداد نیز، برخی از کشورهای غربی جایزه‌هایی به سلمان رشدی اهدا کردند؛ از جمله اعطای جایزه وایت برد انگلیس در ۱۷ آبان ۱۳۶۷ش و اعطای لقب شوالیه از سوی ملکه انگلیس در سال ۱۳۸۵ش. آیات شیطانی، در همان سال انتشار، برنده جایزه ادبی کاستا هم شد. کتاب رشدی بیش از ۱۴۰ بار در نقاط مختلف جهان و به زبان‌های مختلفی از جمله عربی، اسپانیایی، آلمانی، چینی، روسی و فارسی انتشار یافت.داستان کتاب به افسانه «غرانیق» اشاره داشت؛ افسانه‌ای که مدعی بود شیطان هنگام تلاوت آیات‌ سوره نجم توسط پیامبر اسلام، عباراتی را به ذهن پیامبر القا کند و پیامبر هم این عبارات را به عنوان «آیات قرآن» بیان کرده است، اما جبرئیل پیامبر را آگاه می کند. البته علمای بزرگ بسیاری از تشیع و تسنن در طول تاریخ جعلی‌بودن این افسانه را اثبات کرده اند. داستان کتاب از آنجا آغاز می شود که دو شخصیت اصلی یعنی «جبرئیل» و «صلاح‌الدین» از یک هواپیماربایی جان سالم به در می‌برند. نویسنده بر اساس سبک رئالیسم جادویی، افسانه‌ای خلق می کند و در ضمن آن، شخصیت های اسلامی از جمله پیامبر گرامی اسلام‌(ص) را مورد هجو و تمسخر و اتهام قرار می دهد و بدانجا می رسد که پیامبر اسلام را «ساحر کذاب» معرفی می‌کند. در جایی از داستان، روسپی‌خانه‌ای ترسیم شده که نام زنان آن نام زنان پیامبر است. همچنین یکی از شخصیت‌های کتاب به نام «عایشه» یک کنیز هندی است که اهالی روستایی را همواره به شهوت‌رانی وسوسه می‌کند. قبل از رسیدن خبر انتشار رمان به ایران، در دیگر کشورهای اسلامی از جمله هند و پاکستان، راهپیمایی‌هایی علیه رشدی برگزار شد که برخی از آن‌ها به خشونت گرایید. در واقع، نخستین واکنش ها مربوط به ایران نبود؛ اما حکم ارتداد او توسط رهبر ایران، مسئله رشدی را جهانی کرد. دایره واکنش ها به رمان مذکور در جهان اسلام و در ایران بسیار گسترده بود و هزاران مقاله و مطلب و چندین کتاب در پاسخ به آن نوشته شد که از جمله می توان به نقد توطئه آیات شیطانی اثر سیدعطاءالله مهاجرانی اشاره کرد. مهاجرانی ، آیات شیطانی سلمان رشدی را حاصل فرایندی دانست که در طول جنگ‌های صلیبی بر ضد اسلام شکل گرفته‌ بود. در اسفند 67، وزرای خارجه ۴۵ کشور مسلمان عضو سازمان کنفرانس اسلامی، کتاب آیات شیطانی را کفرآمیز دانسته و آن را محکوم کردند. در جهان غرب نیز واکنش‌هایی علیه کتاب صورت گرفت که از جمله می‌توان به محکومیت سلمان رشدی توسط اسقف نیویورک و نیز روزنامه رسمی واتیکان اشاره کرد. صاحب‌نظران معتقد بودند، رمان رشدی بیان چند اشکال و شبهه نظری نیست که مواجهه با آن مبتنی بر بحث نظری باشد؛ بلکه او با تألیف این کتاب بنای اهانت و تمسخر و هجو یکی از انبیای الهی را گذاشت و عدم واکنش در قبال آن، می توانست راهی را بگشاید که جای گفت‌وگوی محترمانه ادیان را، اهانت و هجو بگیرد و نهایتا به جنگ صلیبی جدیدی منجر شود.زندگی او تحت تأثیر حکم ارتداد، متفاوت از گذشته شد و ناگزیر شد تحت تدابیر امنیتی زندگی کند. او تا سال ۱۹۹۸ در انگلیس تحت حفاظت بسیار شدید قرار داشت و پلیس انگلیس سالانه یک میلیون دلار برای محافظت از سلمان رشدی هزینه می‌کرد. او در نهایت مجبور شد به آمریکا مهاجرت کند تا تحت تدابیر امنیتی مأموران آمریکایی زندگی بگذراند. 
در این سال‌ها، برخی افراد برای اعدام او اقدام کردند که موفق نشدند. از جمله می توان به مصطفی مازح، جوان لبنانی اشاره کرد که در ۱۴ مرداد  68 که قصد کشتن سلمان رشدی را داشت، پیش از رسیدن به محل اسکان سلمان رشدی کشته شد. ابراهیم عطایی را نیز از دیگر کسانی دانسته‌اند که در سال ۱۳۶۸ش قصد کشتن رشدی را داشت؛ اما توسط تیم حفاظتی او کشته شد.حمله اخیر به رشدی آن هم در کشوری همچون آمریکا و در حالی که تحت تدابیر حفاظتی بود، دارای نقاط ابهام بسیاری است. چگونه فردی که حدود 34 سال تحت تدابیر حفاظتی دو دولت انگلیس و آمریکا قرار داشته است، چنین ساده مورد حمله قرار می‌گیرد؟برخی محافل سیاسی، هم‌زمانی برخی ادعاها و رخدادها از جمله ادعای قصد ایران برای ترور جان بولتون و نیز حمله به رشدی با مرحله نهایی مذاکرات هسته‌ای را مشکوک و قابل ارزیابی می‌دانند.در دوران دولت اول اصلاحات که شایعه تعهد کتبی ایران به انگلیس برای عدم اعزام افرادی برای ترور سلمان رشدی مطرح بود، نویسنده ای در یادداشت خود نوشت:«تیری که از کمان ارتداد پرتاب شده است، سرانجام روزی به هدف اصابت خواهد کرد». حالا رشدی روی تخت بیمارستان، با مرگ دست و پنجه نرم می‌کند و می‌گویند اگر هم زنده بماند، قدرت تکلم و بینایی اش را از دست داده و شده است نویسنده ای بی‌چشم و زبان . پشت پرده این حمله هر چه که باشد، به‌قصد اجرای حکم ارتداد یا برای فضاسازی علیه ایران یا برای رهایی دولت آمریکا از هزینه گزاف سالانه یک میلیون دلار حفاظت از او، در وضعیت رشدی فرقی نخواهد کرد. «تیری که 34 سال پیش پرتاب شد،  به هدف اصابت کرده است».
 

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.