کمردرد؛ درد بی‌درمان یا درمان‌پذیر؟

موشکافی دردهای کمری از دید طب‌سنتی

به دلیل تغییر در سبک زندگی، اغلب جوامع دچار کمردرد شده‌اند؛  دردی که باید دید درمان دارد یا به قول برخی از مردم بی‌درمان است؟ برای اطلاع از پاسخ این سؤال بهتر است پای صحبت‌های محمدجواد کاردان‌پور، مشاور تغذیه سالم، محقق طب اسلامی و بنیان‌گذار مؤسسه ایوان بنشینید.

سه شنبه ۰۱ شهریور ۱۴۰۱
علل مختلف درد کمر
 
تنگ‌شدن کانال نخاع (وقتی سوراخ‌هایی که عصب از درون آن‌ها خارج می‌شود به دلایلی تنگ شود، باعث فشار بر روی عصب و درنتیجه ایجاد احساس درد و بی‌حسی شده که به قسمت‌های تحتانی کمر و پاها کشیده می‌شود)؛
عرق‌النسا یا درگیری عصب سیاتیک؛
کم شدن فاصله بین مهره‌ها؛
بیرون‌زدگی یا فتق دیسک؛
گرفتگی عضلات؛
ضعف عضلات و فشار به دیسک؛
تومورها؛
درگیری و ناراحتی‌های بیش‌ازاندازه.
علت اصلی همه موارد بالا اکثرا از سردی است. دلیل این حرف آن است که در سنین بالاتر (که سن بلغم و سردی است) خودش را بیشتر نشان می‌دهد و در افرادی که غذاهای سرد استفاده می‌کنند، دردش شدیدتر است. همچنین هنگامی‌که در محیط‌های سرد مانند برف و سرما قرار می‌گیرند، اذیت‌کننده‌تر است (رأس تمام این سردی‌ها و عامل بسیاری از این مشکلات در خوردن مایعات زیاد است که ماده تشکیل‌دهنده تمام سردیجات است.)
اگر یک ناحیه از ستون فقرات ضعیف شود، بدن فضولات و مواد زائد را همان‌جا می‌ریزد و چون کمر در فعالیت‌ها بیشترین درگیری را در ستون فقرات دارد و گردن چون در مقایسه با سایر قسمت‌ها از حمایت کمتری برخوردار است، صدمات و آسیب‌ها متوجه این دو موضع می‌شود.
زمانی که بنا به دلایلی رطوبت دیسک بین مهره‌ها کم یا زیاد می‌شود، فاصله بین مهره‌ها از بین می‌روند و به‌تدریج استخوان‌های مهره به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شود و نهایتا درد، التهاب و کاهش حرکت به وجود می‌آید؛ بنابراین چنانچه میزان این رطوبت تغییر کند، مشکل‌ساز خواهد شد.اگر بنا به خوراک فرد و نحوه رفتار و زندگی او سردی در مفاصل زیاد شود، باعث خشکی و ایجاد درد خواهد شد و اگر رطوبت در مفاصل زیاد شود، باعث ایجاد التهاب، انقباض و درد می‌شود.گاهی امتلا و احتباساتی که در روده‌ها ایجاد می‌شود، به علت بروز بخارات است و عوارض گوناگونی از جمله ایجاد رطوبت اضافه در ناحیه کمر به‌وجود می‌آورد.
ضعف کلیه؛ در بعضی افراد چون کلیه‌هایشان ضعیف هستند، رطوبت به‌طور کامل در مثانه تخلیه نمی‌شود و این رطوبت درجاهای دیگر بدن پخش می‌شود؛ اما نزدیک‌ترین محل به این رطوبت دیسک کمر است؛ بنابراین رطوبت در این قسمت ریخته و باعث التهاب دیسک و درد می‌شود. مثلا گاهی درد کمر در خانم‌ها به دلیل حبس قاعدگی است که رطوبت از رحم به‌طور کامل دفع نشده و اجتماع آن در ناحیه لگن باعث سستی کمر و ساق پاها می‌شود؛ بدین ترتیب در مدت طولانی باعث بروز التهابات ناحیه ساکرال و دیسک کمر می‌شود که این مشکل در دوران یائسگی به دلیل سردی و منجمدشدن این فضولات بیشتر خواهد شد.
 ضعف هضم و عدم صحیح جویدن غذا باعث ایجاد بخارات یا همان قولنج در روده‌ها می‌شود. عدم دفع قولنج در ایجاد این بیماری تأثیرگذار است؛ زیرا اگر قولنج برطرف نشود، روده‌ها در تخلیه فضولات و دفع بهتر مواد زائد بدن ضعیف خواهد بود و این فضولات و رطوبت به مفاصل و ناحیه کمر سرایت کرده و باعث درد می‌شود. (علامت آن، این است که در هنگام حجامت ساکرال بوی متعفن عفونت حس می‌شود و در آن‌ها بعد از حجامت بسیار تسکین داده می‌شود.)
گاهی علت کمردرد، ضعیف بودن خود عضلات است. ضعف عضلات ممکن است به علت سوء‌مزاج ضعیف باشد؛ به‌خصوص اگر مزاج رو به سردی رود. فعالیت‌های زیاد و استفاده بیش‌ازحد، فشار بیشتری را روی ناحیه دیسک تحمیل می‌کند. رطوبت دفع‌نشده اگر به عضلات و مفاصل برسد، آن‌ها را سست و ضعیف می‌کند؛ به همین دلیل ورزشکاران که تعریق بیشتری دارند و رطوبت مفاصل و ماهیچه‌ها را با عرق دفع می‌کنند، دچار این نوع بیماری‌ها نخواهند شد؛ مگر اینکه مقدار رطوبت وارده به بدن بیش از دفع آن‌ها باشد.
تومورها از دیگر علل کمردرد است؛ درواقع براثر افزایش سودا و غلظت آن، تومورهای سرطانی یا غیرسرطانی ایجاد می‌شوند. گاهی این تومورها در غشای نزدیک به نخاع به‌وجود آمده و با فشاری که به نخاع می‌آورد، باعث درد در این ناحیه می‌شود.
با فعالیت‌های نامناسب، غضروفی که بین مفاصل قرار دارد تخریب می‌شود و همین امر باعث فشار مهره‌ها بر روی نخاع می‌شود.
فتق دیسک؛ گاهی بر اثر فعالیت‌های سنگین، دیسک دچار بیرون‌زدگی یا پارگی می‌شود، دیسک بیرون‌زده به سمت کانال نخاعی پیش رفته و به عصب‌هایی که از سوراخ مهره‌ها عبور می‌کنند، فشار می‌آورد و باعث کمردرد می‌شود.
 
 راهکارهای پیشگیری از کمردرد
کم‌کردن مصرف آب؛ کم‌نوشی آب باعث کم شدن بلغم در بدن و عدم ایجاد رطوبت اضافی در ناحیه ستون فقرات می‌شود. معمولا این بیماری از عوارض مزاج بلغم و از رطوبت ایجاد می‌شود. بنابراین باید از خوراکی‌هایی که بلغم را افزایش می‌دهد به‌خصوص آب در برنامه غذایی کمتر استفاده کرد یا همراه مصلحاتشان استفاده شود؛  مثل خرما که همیشه باید همراه با آب مصرف شود.
این افراد باید از خوراکی‌هایی مانند گوشت‌های گاو و گوساله، ماهی، مرغ‌های پرورشی، بز (به‌خصوص بز پیر)، خوراکی‌های پر نشاسته، لبنیات و به‌خصوص شیر و ماست و دوغ پرهیز کنند.
ضمنا خوراکی‌هایی مثل سیب‌زمینی، گوجه، آبمیوه‌ها، کنسروهای صنعتی و حاوی مواد نگهدارنده و روغن‌های صنعتی به‌طورکلی ممنوع است و مصلحی هم برایشان وجود ندارد؛
 حمام آب گرم؛ درصورتی‌که گرمای شدیدی در حمام ایجاد شود و بلغم را توسط عرق‌کردن در حمام دفع کند، در پیشگیری از درد مؤثر است؛
 نوره‌کشیدن به‌صورت مرتب به‌کل بدن (به‌خصوص ناحیه کمر و شکم) باعث دفع رطوبت از مفاصل می‌شود؛
 استفاده از سنجد و سویق سنجد؛
پیشگیری از پوکی استخوان؛
پوشیدن کفش مناسب؛ کفش‌های پاشنه بلند و نامناسب با آناتومی، بدن را مجبور می‌کند به نحوی تعادلش را حفظ کند. در نتیجه کمر عقب رفته و تراز لگن و ستون فقرات به هم می‌خورد و در صورت استمرار، آرتروز در لگن و ران‌ها و کمر بروز می‌کند؛
 استفاده از نمک دریا قبل و بعد از غذا که منافع بسیار زیادی از جمله از بین بردن بلغم در کل بدن دارد؛
 پرهیز از خوراکی‌های سرد؛
استفاده از سبزی‌ها به‌خصوص سبزی‌های گرم مانند تره، مرزه، ترخون، سیر و… (البته در حالت اعتدال و نه افراطی)؛
بستن فانسخه یا کمربند محکم در پیشگیری و درمان کمردرد که ناشی از ستون فقرات باشد، بسیار مؤثر است؛ حتی باعث دفع بهتر فضولات مثانه و رحم می‌شود و اجازه جذب رطوبت‌های اضافی در ناحیه لگن را نخواهد داد؛ ضمنا کمر را بسیار محکم خواهد کرد.
ماساژ مداوم برای کمر و ستون فقرات بسیار مناست است و اگر افراد به‌خصوص در سنین بالا که تحرک کمتری دارند، هفته‌ای یک‌بار ماساژ کامل بگیرند، از بسیاری از دردهای مفاصلی و کمردردهای دوران سالمندی پیشگیری خواهند کرد  (در روش‌های ماساژ نیاز به‌دقت کافی است).
 راهکارهای بهبود کمردرد
در طب سنتی راهکارهایی دارد که کمردرد را بهبود می‌دهد و رطوبت را دفع می‌کند؛ یعنی با بیشترکردن حرارت بدن رطوبت راحت‌تر دفع می‌شود؛ چون با رطوبت دفع‌شده، درد هم از بین می‌رود ‌(این کار با چند روش قابل انجام است).
بادکش موضعی و خون‌رسانی و جایگزین‌شدن خون به‌جای رطوبت باعث از بین رفتن درد می‌شود. باید توجه داشت که اگر درد از ناحیه لگن ختم شود، با جااندازی لگن و اگر به پایین کشیده شود، با فصد پا انجام شود. حجامت موضعی نیز با دفع رطوبت اضافی و دفع خون‌های فاسد از آن ناحیه باعث جایگزینی خون سالم از رطوبت و فضولات می‌شود و بدین ترتیب درد تسکین پیدا می‌کند.
ضمادهای گرم مثل ضماد رنده شده سیر و پیاز با کمی زردچوبه، فلفل، زنجبیل و دارچین باعث دفع سردی و رطوبت می‌شود.
مالش روغن کوهان شتر بانمک (به دست فرد غیر بیمار) باعث گرم‌شدن و جذب رطوبت از ناحیه پوست می‌شود.
گذاشتن پا داخل نمک داغ یا گذاشتن کیسه نمک داغ روی موضع درد نیز مؤثر است.
گزیدن زنبور یا سوزن زدن در نواحی دچار درد، (به‌خصوص دردهای مفصلی) خون‌رسانی را سریع کرده و به رفع فوری رطوبت اضافی کمک خواهد کرد، زالو نیز همین تأثیر را دارد.
سیاه‌دانه ادرارآور است؛ اگر به همراه عسل مصرف شود، عفونت‌ها را به‌خوبی خارج خواهد کرد. برای همین بهتر است افراد هرروز حداقل یک قاشق مرباخوری سیاه‌دانه و عسل را مصرف کنند؛ به این صورت که سیاه‌دانه را آسیاب کنند و به نسبت یک‌به‌سه با عسل مخلوط کنند یعنی سه قاشق عسل و یک قاشق سیاه‌دانه آسیاب شده مخلوط کرده و در طول روز یا صبح ناشتا مصرف کنند تا عفونت‌ها به‌هیچ‌وجه در ناحیه لگن ماندگار نشوند.
نکته اینجاست که هم باید خون‌رسانی به موضع تقویت شود و هم موانع خون‌رسانی و سیاه شدن که همان غلبه سوداست، رفع شود.
با تشخیص طبیب حاذق، استفاده از سودابر، ماساژ و روغن‌مالی با روغن سیاه‌دانه یا بنفشه یا زیتون  یا کنجد بسیار کمک‌کننده است.
خوردن سویق سنجد استخوان‌ساز است. بنابراین به تقویت استخوان و کاهش دردهای مفصلی کمک می‌کند.
مصرف سرکه شیره سودمند است.
از مصرف مواد کافئین‌دار مثل چای، قهوه و... پرهیز شود.
از اضطراب، ترس و غصه زیاد خودداری شود.
از مواد غذایی فریزری، مانده، هله‌هوله، مواد ناسالم بازاری، نوشابه‌ها، فست‌فودها و… پرهیز شود.
استفاده از فانسخه جزو ضروریات درمان کمردرد است؛ بنابراین آن را باید جدی گرفت.
 

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.