گذر آقانجفی در معرض داوری

گزارشی از جلسه داوری طرح‌های گذر تاریخی آقانوراله نجفی با حضور مسئولان شهری و استادان دانشگاه

پس از گذشت 15 سال از نخستین روزهایی که اولین کلنگ تغییر بر مسیر آقانوراله نجفی فرود آمد، جلسه داوری طرح‌های گذر تاریخی آقا نوراله نجفی اصفهان با حضور رئیس شورای اسلامی شهر، رئیس کمیسیون شهرسازی، معماری و عمران و استادان دانشگاه برگزار شد. به عبارت دیگر مدیریت شهری پس از فراز و فرودهای بسیار به این بلوغ رسید که برای حل مشکلات این طرح و گذر شهری با منتقدان و موافقان و فعالان میراثی بر سر یک میز بنشیند و گفت‌وگو کند. دیروز در سالن جلسات کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان حرف از مشارکت گروه‌های مدنی و شهروندان برای حل یک معضل چندساله بود.

چهارشنبه ۰۱ بهمن ۱۳۹۹

دلواپسی مردم را افزایش ندهید

علیرضا نصراصفهانی، رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان در این نشست گفت: امیدوارم آنچه خروجی این جلسه است، در نهایت به طرحی برای بهبود وضعیت مردم ساکن در شهر منتهی شود و شهروندان از اوضاع نامطلوب کنونی خارج شوند. او ادامه داد: همانند نشست فعلی، چند هفته گذشته نیز درخصوص تراموای اصفهان جلسه‌ای برگزار شد و اصرار داشتیم هردو برنامه با حضور صاحب‌نظران و به‌طور زنده اجرا شود تا سایر شهروندان نیز در جریان تصمیمات مدیریت شهری قرار گیرند. نصراصفهانی تصریح کرد: افرادی در سال‌های اخیر برای گذر آقانوراله نجفی نگران بودند و سرنوشت شهری که در آن زندگی می‌کنند، برایشان مهم بوده که دغدغه آن‌ها قابل تقدیر وارزشمند بوده و از چشم ما پنهان نمی‌ماند.
او ادامه داد: امروز شکایات مردم ساکن این منطقه به شورای شهر ارائه می‌شود و بنابراین از داوران طرح، اداره کل راه و شهرسازی استان و شورای عالی شهرسازی و معماری تقاضا می‌کنم بیش از این مردم را معطل نکنند. رئیس شورای اسلامی شهر اصفهان تاکید کرد: ما مجوز نداریم دلواپسی مردم را افزایش دهیم، بلکه باید خود را معرض مشکلات آنان قرار دهیم. او افزود: با کدام دیدگاه شرعی و قانونی، ساکنان منطقه آواره شده‌اند و وضعیتشان بلاتکلیف است؟
او با تاکید بر اینکه کارها باید منطبق بر قوانین موجود پیش برود و نباید قوانین را بشکنیم، افزود: اگر امکان‌پذیر نیست که یک یا چند خانه به شکل اول بازگردانده شوند و بدون تبعات بعدی این اتفاق رخ دهد، درخواست می‌کنیم که چنین طرح‌هایی داده نشود، زیرا آزادسازی و توافق، از مدیریت شهری توان و زمان بسیاری می‌گیرد. نصراصفهانی ادامه داد: از اداره کل میراث فرهنگی و راه و شهرسازی می‌خواهم اگر خبری را به مقامات بالاتر منعکس می‌کنند مبتنی بر واقعیت باشد.
او تاکید کرد: به هیچ عنوان نسبت به موضوعات میراثی بی‌توجه نیستیم، اما باید از تعلیق و رهابودن وضعیت این گذر پرهیز شود. نصر اصفهانی تصریح کرد: همچنان درخصوص تغییرمصوبه شورای عالی معماری و شهرسازی در زمان ابلاغ، گلایه داریم و معتقدیم اگر داستان آنچه بر این گذر رفته را برای کسی تعریف کنیم درباره تصمیمات کلانی که در کشور گرفته شده، دچار تردید می‌شود.

بلوغ مدیریتی

شیرین طغیانی، رئیس کمیسیون معماری عمران و شهرسازی شورای اسلامی نیز در ابتدای این جلسه گفت: گذر آقانوراله نجفی را باید در یک دوره تاریخی بررسی کنیم و نباید اتفاقی را که در این مجموعه و در یکی از ویژه‌ترین بافت‌های اصفهان اتفاق افتاده به یک فرد یا به یک دوره‌ای نسبت دهیم. او با اشاره به اتفاقاتی که در محوطه پشت مسجد شیخ لطف‌اله افتاده است، افزود: سال‌ها پیش این گذر به صورت یک مسیر و روبه‌روی کوچه کرمانی قرار داشت. طغیانی ادامه داد: مسیری کوچک برای دسترسی و خدمات بود که بعدها در طرح تفصیلی به آن اشاره می‌شود اما در طرح بازنگری، مسائل مختلف باعث می‌شود که این گذر به صورت مسیری تا کوچه بیت الحسین و بعد از آن به یک گذر 14 متری تبدیل شود. رئیس کمیسیون معماری عمران و شهرسازی افزود: در نهایت، گذر به عنوان یک مسیر ۱۴ متری در نظر گرفته می‌شود، اما به دلیل چالش‌های موجود پیشنهادشده تا این گذر به مسیری با عرض و دسترسی کوچک‌تر تبدیل شود. او با اشاره به داوری طرح‌های پیشنهادی برای این گذر، گفت: جای خرسندی است که مدیریت شهری و استانی اصفهان به این بلوغ رسیده که حرف منتقدان را بشنود و دیدگاهی جدید نسبت به این گذر را به کار گیرد و سعی کند طرح را با مشارکت متخصصان، تدوین و بررسی و گذر را ساماندهی کند. طغیانی ادامه داد: شاید لازم بود این برنامه زودتر شود، اما تاکنون این جسارت وجود نداشت. او افزود: جلسه امروز حاصل فرایندی است که در داخل استان و شهر و با حضور اساتیدی که در اصفهان حضور دارند، دنبال شد.

تصمیم‌گیری منعطف

محمد فیض، مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان نیز در این جلسه گفت: ۴۱ واحد در پروژه گذر آقانوراله آزادسازی شده که ۱۶ واحد آن برمبنای طرح ماده8 بوده است. او افزود: قسمت میانی این گذر مخروبه است و باید تصمیم زودتر اتخاذ شود و به خرد جمعی برسیم، چراکه این موضوع برای بافت و ساکنان آن اهمیت دارد. او ادامه داد: طرح‌های متعددی برای گذر وجود داشته و این طرح‌ها در زمان اجرا از شرق به سمت غرب پیش رفته‌اند. فیض ادامه داد: حتی گذر ۱۴ متری نیز به تأیید رسیده بود که پس از آن انتقاداتی مطرح و قرار شد این طرح تعدیل و گذر وسط کم عرض شود. فیض افزود: در نهایت مصوبه مهرماه ۹۹ شورای عالی شهرسازی و معماری الزام کرد که هیچ‌گونه تخریب یا آزادسازی جدیدی وجود نداشته باشد. او تصریح کرد: برمبنای این تصمیم با متخصصان مختلف مذاکره کردیم و از میان گروه‌های مختلف هفت گروه برای ارائه طرح و هفت گروه برای داوری انتخاب شدند. او اظهار داشت: شاخص‌هایی مثل پشتیبان میدان، فضاهای شهری، پرهیز از ایجاد پاتوق، انبار و کارگاه، افزایش انگیزه ماندگاری مردم، ارتقای امنیت اجتماعی، دسترسی ایمن، حضور گردشگران و حفظ و احیای بافت باید در طرح‌های مدنظر اعمال شود. مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان گفت: اگر محیط و زیرساخت موردنیاز برای مردم فراهم شود، می‌توانیم تمام بافت را دوباره شکل داده و آماده کنیم؛ تعریض گذرهای محدوده غیر از این گذر که حساسیت تاریخی ندارند و آزادسازی خانه‌هایی که قدمت تاریخی ندارد، به عنوان گلوگاه نیز در دستورکار خواهد بود. او با بیان اینکه رویکرد سازمان نوسازی و بهسازی این است که منعطف‌تر تصمیم‌گیری کنیم و حتی بخش‌هایی از بافت به بوم‌گردی اختصاص یابد، اظهار داشت: در سال‌های گذشته خانه‌هایی ارزشمند در این گذر بود که قدر آن را ندانستیم، بنابراین با حفظ اصالت، بخش‌هایی که ارزش گردشگری دارند باید حفظ شود. فیض تصریح کرد: هفت گروه داوری در این جلسه حضور دارند که برای هر طرح امتیاز یک تا ۱۰ می‌دهند؛ داوران می‌توانند در صورت نیاز چکیده موضوعات یا ایده‌ای اگر دارند را به‌طور کوتاه برای تصمیم‌گیری نهایی مطرح کنند تا به دو یا سه طرح نهایی برای طی مراحل قانونی برسیم.

هفت طرحی که ارائه شد

روز گذشته هفت طرح توسط گروه‌هایمان شهر، آفرینش، آرش اخوان، هم‌اندیشی، اداره کل میراث فرهنگی اصفهان، سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان و نصف‌جهان طی سه ساعت ارائه شد. طرح‌های یاد شده توسط هفت داور از استادان دانشگاه به نام‌های ناسخیان، حیدری، جعفری، مسعود، ستوده، ایزدی و عمرانی پور بررسی شد. طرح اول توسط گروه مان شهر ارائه شد. این گروه ایده ساماندهی محلات شرق میدان نقش جهان را مطرح کرد. بازآفرینی محلات بر پایه به رسمیت شناختن هویت مستقل آن‌ها بود. حفظ اولویت کاربری‌های مسکونی نیز چشم انداز طرح این گروه بود. هفت هدف در این طرح مطرح شده بود که عبارت‌اند از: احیای محلات مسکونی شرق میدان با استفاده از مشارکت مردم، ایجاد فضای محلی جذاب و احیای عملکرد گردشگری مسجد شیخ لطف‌اله، ایجاد فضای عمومی در محور تخریب شده، توجه به حقوق ایده، ایجاد مسیر حرکت سواره، تعریف و ایجاد گذرهای کوچه موزه و محله مردم و تعریف سردر برای محلات شرق میدان. طرح دوم توسط گروه آفرینش ارائه شد. استراتژی این طرح ایجاد کلبد جدید طبق الگوی تاریخی، ایجاد فضای مطلوب و بازسازی منظر و مبلمان شهری این منطقه بود. تأمین سرزندگی، امنیت پایدار، باززنده‌سازی محله با رویکرد گردشگری و ارتباط مناسب بین محله‌ای از جمله اهداف طرح این گروه را تشکیل می‌داد.
 گروه آرش اخوت طرح خود را با تاکید برترمیم بافت شرق میدان نقش‌جهان ارائه داد. در این طرح آمده است: این بخش از میدان بافت متراکمی دارد که نمایانگر اقلیم گرم و خشک است. دو طرف میدان دو بافت متمایز دارد؛ در غرب آن باغ و کوشک و حیاط مرکزی و در شرق آن بافت مسکونی با اقلیم مشخص دیده می‌شود. در سال‌های گذشته مداخلاتی در بافت شرق میدان انجام شد که به بریدن بافتی منجر شد که با تمام اما و اگرها به زندگی خود ادامه می‌داد و حتی بافت فرسوده هم نبود و انسجام داشت. هدف این طرح، ترمیم بافت با نوسازی نظام فضایی حیاط مرکزی بدون آنکه همه آنچه در گذشته بوده دوباره احیا و ساخته شود.
  چهارمین گروه برای طرح خود سه حوزه بلافصل را در نظر گرفته بود. گروه هم‌اندیشی 13 پروژه را با تاکید برساماندهی ارائه داد. در این طرح هشت گذر تعریف شده تا پیوند گذر آقا نوراله نجفی با خیابان حافظ حفظ شده و پیاده راهی با عبور و مرور محدود سواره نیز شکل بگیرد.
پنجمین طرح از آن اداره کل میراث فرهنگی اصفهان بود که توسط نماینده این نهاد  ارائه شد. این طرح که در سال 96 تهیه شده به بررسی فضای قدیم و جدید گذر پرداخته و تحلیلی از آن ارائه داد.
در این طرح آمده است: دانه‌بندی، فضای پر و خالی و سازه اصیل معماری آن در دهه 40 و 50 نیز وجود داشته اما تخریب‌های سه سال اخیر وضعیت گذر را به زخمی بزرگ تبدیل کرده است. طرح تفصیلی سال ۷۵ این گذر در نزدیک میدان نقش جهان تعریف شده وشهرداری از سمت خیابان حافظ آزادسازی‌ها را انجام داده است. در این طرح بر ایجاد حداقل دسترسی ممکن در حوزه پدافند غیر عامل با عرض گذر حدود سه تا سه و نیم متری تاکید شده و مابقی بدنه‌ها باید حفظ شده و به اصالت خود بازگردد. طرح میراث فرهنگی بر بازسازی دانه‌های تاریخی و خانه‌های ارزشمند با همان سیستم گذرقدیمی تاکید داشته و مرمت شهری طبق ضوابط شورای عالی معماری و شهرسازی را توصیه می‌کند. ایجاد و تعریض گذرهای ارزشمند قدیمی ممنوع است و بنابراین بهسازی فضاهای موجود باید رخ دهد.
 گروه دوباره نصف جهان ششمین طرح را با تاکید بر ارائه یک دیدگاه مطرح کرد. این طرح بر مرمت و رفوی شهری تاکیددارد. طبق این طرح قطعات این گذر بدون تفکیک و بازسازی شده و ارتباط با خیابان حافظ با درنظرگرفتن حقوق مالکانه طرفین باشد. پلاک‌های باقی مانده به صورت اولیه بازسازی می‌شوند.
 هفتمین طرح به سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان تعلق داشت. در این طرح از خط بدنه از خط بدنه نقشه‌برداری و سپس موارد مورد لزوم ارائه شده است. در این طرح برای بهبود وضعیت فعلی بر پوشش معضلات بافت پیاده‌محور و عبور و مرور محدود خودروهای امدادی و خدماتی تاکید شده است. طرح در دو قسمت منفصل ارائه شده و فضاهای بلاتکلیف به حوزه خدماتی و ایجاد پارکینگ و مباحث گردشگری اختصاص داده شده است.
فیض، مدیر عامل این سازمان در توضیح این طرح گفت: قرار نیست در این گذر ترافیک ایجاد شود. رویکرد ما باید این باشد که مردم بلاتکلیف نباشند و حداقل امکانات شهری و دسترسی برای ساکنان ایجاد شود. او افزود: سعی داریم خدمات مورد نیاز ارائه شده و عبور و مرور هم برقرار شود. مشکلات اجتماعی رفع شده تا ساکنان این منطقه را ترک نکنند؛ ضمن اینکه وضعیت گذر برای گردشگران خارجی هم قابل قبول شود.

خروج از رویکرد ویرانگری

احسان رعنايی، فعال و كنشگر شهری و عضو پویش «نه به گذر آقا نوراله نجفی» نیز در پایان این جلسه 3.5 ساعته از همه کسانی که ظرف 15 سال از حقوق این محله تاریخی دفاع‌کردن، تقدیر کرد و گفت: رویکرد رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای اسلامی شهر اصفهان در مشارکت مردم برای بررسی طرح این گذر قابل تقدیر است. او ادامه داد: رویکرد سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان نیز از حالت ویرانگری خارج شده است. رعنایی تاکید کرد: بلوغ اجتماعی و مدیریتی نشان داد که چه بود، چه قرار بود بشود و چه شد که برای چهارباغ عباسی نیز همین اتفاق باید رخ دهد.

افزودن دیدگاه جدید

Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.