اصفهان قدیم

شمشیر سلطانی بر شکوه اصفهان

یک شاهد عینی از زخم‌های اصفهان می‌گوید

اصفهان بهشتی بود که در عصر قاجار به واسطه بی‌توجهی و کینه نسبت به صفویه که این قدر در میان مردم اعتبار داشت، به‌طور عمد ویران گردید. انگیزه این ویرانی حرص بود یا عداوت، یا مخلوطی از هر دو، کسی به‌درستی نمی‌داند، اما حاصل این فرایند آنکه آثار و عمارات با شکوهی مانند آیینه‌خانه، نمکدان و هفت‌دست اکنون وجود خارجی ندارند. در این متن نگاهی به این فاجعه می‌اندازیم:

شگفتانه‌های عتیق

روایت‌های مهم در گرامیداشت نهمین سالروز ثبت‌جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان

امروز نهمین سالگرد ثبت‌جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان در فهرست میراث جهانی بشر است؛ روزی مهم برای ایران، برای اصفهان و برای بنایی که فخر معماری اسلامی دوران مختلف تاریخی محسوب می‌شود. امروز و هفته پیش رو را برای دیدار با مسجد‌جامع غنیمت بشمارید. شناخت دقیق این بنای مهم تاریخی بر همه مسئولان اصفهان واجب است؛ میراثی که باید بارها در زمان‌های مختلف از زوایای گوناگون ببینیدش تا به اهمیت و فقط بخشی از رازهای بی‌شمارش پی ببرید. نــــاگفتـــه‌هـــای فـــراوانـی دربـــاره مسجد‌جامع عتیق اصفهان وجود دارد و پژوهش‌های مختلفی که در این بنا انجام شده، هنوز نتوانسته شناخت همه‌جانبه‌ای را از این میراث مهم در اختیار ما قرار دهد. پژوهش‌ها همچنان ادامه دارند و جالب اینکه هر بار با شگفتی‌های بیشتری در تاریخ مسجد جامع عتیق اصفهان روبه‌رو می‌شویم. برخی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین نکاتی که باید همه ما اصفهانی‌ها و ایرانیان علاقه‌مند به میراث فرهنگی بدانیم، در ادامه این متن ذکر می‌کنم.

اصفهان در هزار و یک روایت ناب

یادداشتی در پاسخ به پرسش «اصفهان کجاست؟»

مدت‌هاست درباره اینکه روز اصفهان چه روزی است گفت‌وگو می‌شود؛ ولی آنچه رسمیت بیشتری دارد این است که یکم آذر که سرآغاز برج قوس یا کمان است در شورای شهر اصفهان پس از پیگیری اهالی فرهنگ شهر، مدتی پیش تصویب شد. حالا چرا؟ چون در افسانه‌ها آمده که طالع اصفهان برج قوس است و دارای پیشدادی در این برج اصفهان را بنا نهاد. شما در سردر قیصریه اصفهان می‌بینید که دو نماد و نشان برج قوس در دو طرف با کاشی نقش شده است. در این نشان یک شیر سر آدمی دارد و در دستانش کمانی دارد با تیری که رو به اژدهاست و اژدها دم همان شیر است. سر که نشانه خرد است و دم که همان ذنب است. همان گناه آنچه از آدمی و خردش نیست و دنبالچه اوست و باید پی کارش برود؛ چنان‌که خداوند در صورت مادی بنی‌آدم او را از دم و از ذنب رهانید و در گوشه‌کنار اصفهان باز برج قوس را می‌بینید.

از نقش‌جهان و پشت‌مطبخ و انگورستان صفوی تا سپه و دروازه‌دولت
روند تبدیل شهر قاجاری به شهر امروزی
چرا اصفهان به بحران های بزرگی گرفتار شده است؟

چشم‌اندازهای تاریخی یک شهرک صفوی

جست‌وجوی جاودانگی‌های جلفا در رکاب تاریخ

صدای ناقوس کلیساها با صدای همهمه مردم در بازارها و گذرها و میدان شهر درهم‌آمیخته و همراه با نغمه‌سرایی پرندگان گوش را می‌نوازد. انعکاس نور خورشید در شیشه‌های رنگی خانه‌ها و قصرها دیدنی است. کوچه‌های شهر با درختان و جویبارهایش تصویر یک شهر خوش‌اقبال را پیش چشم می‌آورد. جابه‌جا گنبدها و برج‌های ناقوس کلیساهای پرتعداد، تلفیق دل‌نشین معماری اسلامی و مسیحی را نشان می‌دهد. اینجا جلفا است، جلفای نوی اصفهان؛ شهرکی با بیش از سی‌هزار نفر جمعیت در دوران اوجش. اما این تصویری چهارصدساله است و زیستن در آن امکان‌پذیر  نیست. چشم که می‌گشایم وسط میدان جلفا ایستاده‌ام و صدای گوش‌خراش موتورسیکلت‌ها و خودروها خاطرات شیرین جلفای صفوی را مخدوش می‌کند.

جست‌وجوی خواجه نظام‌الملک در کرّان

کرّان یکی از قدیمی‌ترین محله‌های اصفهان با نام بزرگان شهر گره‌خورده است

اگر در یک کشف هیجان‌انگیز، نقشه‌ای از اصفهان هزار سال پیش ناگهان پیدا می‌شد، شهری با تقسیم‌بندی کاملا متفاوت نسبت به امروز راپیش روی خود می‌دیدیم. شهری که با مرکزیت میدان عتیق گسترش پیدا کرده بود و در کنار محله‌های بزرگ دردشت و جوباره از چند محله فرعی تشکیل می‌شد. یکی از این محله‌ها که ریشه‌های بسیار کهنی در اصفهان پیش از اسلام هم داشته، محله کرّان بوده است. محله‌ای که گفته می‌شود از روستاهای اطراف شهر یهودیه قدیم بوده و پس از اسلام به یکی از محله‌های شهر اصفهان بدل شده است. محله‌ای که بیش از همه ردپای سلجوقیان در کوچه‌پس‌کوچه‌هایش پیداست. یکی از این ردپاها از بقیه شاخص‌تر و مهم‌تر است؛ زیرا ما را یک‌راست تا مقبره مهم‌ترین وزیر تاریخ ایران پس از اسلام راهنمایی می‌کند. مجموعه مطالب  «در رکاب تاریخ» این هفته به یک محله تاریخی پرجواهر اما مهجور می‌پردازد.

کاخ تنهایی بانوی سلطان

قصر بانو عظما در گورت دست‌کم عمری صدوپنجاه‌ساله دارد

قصر، با شکوه و جلالش، تنها نشسته است در میان دشت گندم. عمارت کلاه‌فرنگی حالا دیگر خیلی قامتش خم شده است، اما شکوهش همچنان پابرجاست. قصری که حکایت از روزگار نه‌چندان دوری می‌کند، خاک گرفته و دل‌مرده، اما هنوز استوار به تماشا دعوتمان می‌کند. گورت از ناحیه قهاب در شرق اصفهان واقع شده است و ابنیه تاریخی زیادی را در خود جای داده است.

صفحه‌ها

اشتراک در RSS - اصفهان قدیم